Abuja, zielloze hoofdstad waar ooit de zebra's graasden

In het hart van Nigeria ligt sinds twee jaar de nieuwe hoofdstad Abuja, een oase van rust en orde. Een verschil van dag en nacht met de oude hoofdstad Lagos, dat vies, overvol, gewelddadig, crimineel, anarchistisch is. Abuja is een "witte olifant', een zielloze hoofdstad zonder cultuur.

ABUJA, 21 JUNI. Waar twintig jaar geleden zebra's graasden op de savannes, rijzen nu prestigieuze gebouwen. Met behulp van miljarden dollars uit de oliewinning stampte Nigeria een nieuwe hoofdstad, Abuja, uit de grond. Voor de bewoners van Nigeria's oude hoofdstad Lagos is Abuja een utopie. Het verschil had niet groter kunnen zijn: Lagos is vies, overvol, gewelddadig, crimineel, anarchistisch. De metropool Lagos is een van de meest krankzinnige steden ter wereld. In Abuja heerst orde en 's avonds klinken er krekels. Een verblijf in Abuja werkt als een reinigende therapie voor de bewoners van Lagos. Ze kunnen er enkele dagen bijkomen van de waanzin.

Weggedrukt in de zuidwestelijke hoek van het uitgestrekte Nigeria, in het woongebied van de Yoruba's, slaagde Lagos er nooit in het hart van de natie te worden. In een poging de diepe regionale en etnische rivaliteit in land te verzoenen, koos in 1976 de regering een vrijwel maagdelijk gebied in het centrum van het land als plaats voor een nieuwe hoofdplaats. Abuja zou het symbool voor nationale eenheid worden van Nigeria.

Na de daling van de olieprijzen begin jaren tachtig vertraagde de bouw en moest de overheid de verhuizing van de regering enkele malen uitstellen. De aanvankelijk streefdatum 1982 verliep. Buiten de begroting om, zonder openbare controle, spendeerde de militaire regering in de laatste jaren miljarden extra dollars aan Abuja. In 1991 konden alle ministeries hun nieuwe gebouwen in Abuja betrekken en president Babangida trok in zijn nieuwe paleis. Nigeria had zijn nieuwe hoofdstad gecreëerd.

Futuristisch hoge gebouwen domineren de horizon. Tegenover het oneindig grote presidentiële complex staat het kolossale hoofdkantoor van de nationale veiligheidsdienst. Door ondergrondse gangen waarin rails voor karretjes liggen bestaat een geheime verbinding met het presidentiële onderkomen. Iets verderop strekken zich rijen aantrekkelijke villa's uit bestemd voor hoge militairen. Daarachter liggen de appartementswoningen voor de lagere rangen van de strijdkrachten.

Luxe is overal te vinden. De twee grootste hotels tellen tezamen 2.000 kamers. Het enorme Nicom Nicon Hilton is het op een naar grootste hotel van Afrika. In het al even overdadige internationale conferentiecentrum hadden reeds enkele belangrijke internationale conferenties plaats. Het conferentiecentrum dient voorlopig tevens als volksvertegenwoordiging zolang het parlementsgebouw nog niet af is.

De Nigerianen proberen van Abuja een wereldstad te maken. De moskee heeft vier minaretten en een gouden koepel die het zonlicht terugkaatst naar de hemel. De moskee, die deels vanuit Saoedi-Arabië werd gefinancierd, moet een van de grootste van het continent zijn. Dat kan niet gezegd worden van de kathedraal, bestemd voor alle christelijke geloofsrichtingen, want daarvan is nog slechts een grote pilaar met een kruis erop verrezen, tot grote ergernis van de christenen. De regering zegde fondsen toe maar kwam haar beloftes niet na. In een land met twee hoofdgodsdiensten - christendom en islam houden elkaar in evenwicht - vormt de uitgestelde bouw van de kathedraal een explosieve controverse. Volgens sommige christenen is Abuja gekaapt door noordelijke islamieten ten koste van de christelijke zuiderlingen.

Maar het is niet allemaal goud dat er blinkt in Abuja. De hoofdstad staat tevens symbool voor Nigeria's chronische plaag van corruptie. Achter het laagje verf van menig nieuw gebouw gaan grote scheuren schuil. Nigeriaanse onderaannemers wilden de kosten zo laag mogelijk houden opdat de rest van het begrote geld voor zichzelf konden houden. Dus werkten ze met goedkope materialen en overhaast. De opdrachtgevers, veelal buitenlandse ondernemingen, betaalden toch het volle bedrag aan hun Nigeriaanse compagnons. De onderaannemers streken het verschil op en deze praktijken gaan nog steeds door. In vele villa's liggen de vloeren scheef, sluiten de deuren niet en lekken de daken. Daarom zullen al binnen enkele jaren de eerste gebouwen vervallen zijn.

Buitenlandse aannemers vertellen met miljoenen naira's en dollars te schuiven om contracten van de overheid binnen te slepen. Regelmatig komt de regering haar betalingsverplichtingen niet na. Het Nederlandse, inmiddels failliete bedrijf Bredero trok zich om die reden enkele jaren geleden uit Abuja terug. Grote delen van de stad ogen nog steeds als bouwputten.

Overigens heeft Abuja de meeste buitenlandse bouwbedrijven geen windeieren gelegd. “Het winstpercentage, vooral in kleinschalige projecten, ligt rond de 250 procent”, verklapt een buitenlandse ondernemer. “Maar je moet wel "schuiven' om je winst ook werkelijk het land uit te kunnen krijgen.”

Veel mensen wonen er nog niet in Abuja, vermoedelijk een half miljoen van wie het merendeel bouwvakkers die in de lifecamps van hun ondernemingen wonen aan de buitenkant van de stad of in dorpjes in omliggende streken. “Het is grandioos om hier te wonen”, zegt een enthousiaste Abujaan. “Er heerst veiligheid en je zit niet uren in de files vast zoals in Lagos. Maar de huren zijn niet te betalen en je moet soms drie jaar vooruit betalen.”

De regering investeerde in prestige-projecten, alsof zich in Abuja alleen Dagobert Ducks zouden vestigen. Er staan wel villa's voor hoge ambtenaren en militairen, maar aan de bouw van betaalbare woningen voor de gewone man, die niet bij de overheid werkt, is geen aandacht besteed.

Abuja is een "witte olifant', een zielloze hoofdstad zonder cultuur. Het ontbreekt aan een nationaal theater, bioscopen en alleen de twee pluchte hotels herbergen ieder een disco. Menig inwoner vliegt daarom in het weekeinde naar het vijfhonderd kilometer zuidwaarts gelegen Lagos, om daar vertier te zoeken.

    • Koert Lindijer