VN verspeelden krediet in Somalië en Joegoslavië

Somalië heeft in feite een vorm van neo-kolonialisme nodig, maar daarvan zal het niet komen. Waarschijnlijk zullen de Somaliërs terechtkomen in een nog grotere chaos als gevolg van de interventies van de Amerikanen en de VN van de afgelopen maanden, met als dieptepunt de in een hinderlaag gelopen VN-troepen, Amerikaanse luchtaanvallen en botsingen tussen de VN-troepen en protesterende Somaliërs.

Somalië heeft leiding nodig. Deels als gevolg van koloniale interventies in het verleden, die de traditionele sociale structuren vernietigden, en deels door uitbuiting van de interne verdeeldheid in het land door de Russen en de Amerikanen in de jaren zeventig, zijn de Somaliërs nooit erin geslaagd een stabiel en bekwaam bestuur te vormen, ook niet als ze met rust werden gelaten.

Partijen en krijgsheren, die erop uit waren het volk hun op eigenbelang gerichte macht op te leggen, hebben slechts een chronische, meedogenloze en schier onoplosbare burgeroorlog veroorzaakt. En het volk is ondertussen blootgesteld aan plunderingen en hongersnood.

In theorie zouden de Verenigde Naties voor het gewenste neo-kolonialisme kunnen zorgen dat dan het wettelijke karakter van een gemandateerd bestuurslichaam zou kunnen krijgen, dat is ingesteld door de wereldgemeenschap. De krijgsheren zouden moeten worden ontwapend - in plaats van dat met hen wordt onderhandeld - zoals de Verenigde Staten in het begin van de interventie in december deden. Een voorlopig burgerlijk bestuur zou in het hele land moeten worden opgezet; lange termijn programma's voor sociale ontwikkeling, onderwijs en economisch wederopbouw zouden in gang worden gezet - dit alles met het oogmerk om binnen een periode van tien, twintig of misschien dertig jaar de regering over te dragen aan de Somaliërs.

Het voorgaande is natuurlijk onzin. Dit is nu precies wat de Europese koloniale machten zo'n dertig jaar geleden in Afrika beweerden te doen en wat sommigen ook inderdaad deden. Maar het anti-imperialisme dat door de Tweede Wereldoorlog stormkracht bereikte, vernietigde in de jaren vijftig en zestig het Europese kolonialisme - ook "goed bedoeld' kolonialisme. Niemand wil terug naar dat tijdperk, in ieder geval niet in deze eeuw (we moeten maar afwachten wat er in de 21ste eeuw gebeurt).

Zodra de Amerikaanse kanonneerboten hun werk hebben beëindigd, de Pakistaanse en andere troepen zijn vertrokken en de media naar hun volgende slachtoffer zijn uitgezwermd, zal Somalië worden teruggegeven aan zijn krijgsheren en aan de hongersnood.

Er was behoefte aan politieagenten, landbouwkundigen, ingenieurs, boekhouders en bestuurders. In plaats daarvan kreeg het een bezettingsleger zonder duidelijke politieke opdracht, waarin technische oplossingen en overkill de boventoon voerden. Nu wordt iedereen met de gevolgen geconfronteerd. Alleen de Somaliërs zullen eronder lijden, want uiteindelijk zal de rest naar huis gaan - wellicht met uitzondering van de oneindig dappere en geduldige hulpverleners.

Oppervlakkige vergelijkingen tussen interventie in Somalië en in ex-Joegoslavië zijn ernstig misleidend. Somalië heeft behoefte aan een regering, maar zal die niet krijgen. Joegoslavië heeft al vier competente regeringen, waarvan er drie met elkaar in oorlog zijn (de vierde, in Slovenië, is erin geslaagd er tussenuit de glippen). Alle drie de oorlogvoerende regeringen zijn legitiem en beschikken, als ze met rust gelaten worden, over het vermogen om net zo goed, of zo slecht, te functioneren als de andere regeringen in de Balkan.

De oorlog is het gevolg van de poging van twee van hen om het grondgebied uit te breiden ten koste van de derde, wiens gebieden zij willen annexeren. Het doel van de internationale tussenkomst had moeten zijn de verdediging van het internationale recht, het verbieden van agressie en het beschermen van de mensenrechten zoals vastgelegd in internationale overeenkomsten. Niemand heeft de Verenigde Naties gevraagd om Joegoslavië te voorzien van een of meer nieuwe regeringen, of om een nationale verzoening tot stand te brengen of een oplossing te leveren voor de problemen van nationaliteit of een politieke regeling voor het hele gebied.

Toch hebben de Verenigde Naties, de afzonderlijke Europese regeringen, de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten, voorzover zij zichzelf toestonden zich erin te mengen, zich ingezet voor taken waarvoor ze niet waren gevraagd en al doende de doelstellingen die zij wel konden bereiken over het hoofd gezien.

Bij hun pogingen te doen waarin zij niet goed zijn, hebben de Verenigde Naties, in naam van de nevelachtige internationale gemeenschap, aan gezag ingeboet en is hun vermogen ondermijnd om in toekomstige crises geloofwaardig op te treden. Dit is een grote tragedie, omdat behalve Afrika, ook andere niet-Westerse landen, en de geteisterde staten uit het voormalige communistische blok, de hulp van de internationale gemeenschap nodig hebben.

Intellectuele en politieke verwarring en natuurlijk de lafheid van de leiders van de democratieën, hebben de hoop ondermijnd dat landen die hulp nodig hebben, deze ook daadwerkelijk krijgen.

International Herald Tribune/Los Angeles Times Syndicate.

    • William Pfaff