Straatlessen

De vereniging Stop de Kindermoord heeft weer actie gevoerd.

Ze stellen dat weliswaar minder kinderen omkomen in het verkeer, maar ze zeggen dat dat komt omdat het gedrag van kinderen beter is aangepast aan het verkeer en niet andersom. Bovendien, zeggen ze, is de gemiddelde leeftijd dat kinderen zonder geleide-ouder op straat komen acht jaar. En dat was, zeggen ze, dertig jaar geleden, zes jaar, en dus betekent dat huisarrest voor kinderen tussen 6 en 8.

Dat gaat me wat ver.

Natuurlijk, ik weet ook wel dat je als vereniging een beetje boud uit de hoek moet komen om de aandacht te trekken, maar zij willen dus dat, als ik het wel heb, het mogelijk moet zijn kinderen van zes jaar onbegeleid de straat op te sturen.

Maar er zijn nu toch tweemaal zoveel auto's als vroeger?

Ik weet nog wel dat ik, op zesjarige leeftijd, met mijn fietsje de Lairessestraat opfietste en dat mijn moeder, toen ze dat in de gaten kreeg, een hartvergroting kreeg (en ik een hoofdvergroting - en als ze geweten had dat die enge Christopher Isherwood aan de overkant woonde had ik helemaal de straat niet op gemogen).

Dat kon toen niet en nu helemaal niet, eenvoudigweg omdat een automobilist die 50 rijdt, of voor mijn part 30, niet ineens kan stoppen als er een slingerende kleuter voor zijn auto stapt of valt of rijdt. Facts of life. Sommige dingen die vroeger konden, kunnen nu niet meer.

Jammer maar waar.

Het hele straatbeeld is veranderd. Als vroeger iemand aan prof. Nagel, de criminoloog, vroeg wat men toch aan moest met de onveiligheid op straat, zei Nagel: ""Een ander ochtendblad lezen''.

Maar ontegenzeggelijk is de straat de laatste tijd gevaarlijker geworden. Het verkeer is agressiever en de straatroof neemt toe, al was het alleen maar omdat de rovers te vroeg worden vrijgelaten. Ik ben het overigens met prof. Bianchi eens dat men nu langzamerhand iets anders moet gaan bedenken dan dat eeuwige opsluiten, waar je niet beter, maar slechter vandaan komt. De gevangenisstraf als afschrikwekkend middel blijkt niet te werken, men houdt meer rekening met de pakkans - en waarschijnlijk met boetes, het afnemen van vergunningen, het innemen van rijbewijzen en andere dingen die je kunt verzinnen om het leven onaangenaam te maken, zonder dat het de belastingbetaler 400 tot 600 gulden per dag kost, zoals nu elke celdag.

De gemiddelde Nederlander weet al dat er op bepaalde stukken in de Amsterdamse binnenstad geroofd wordt, en dat je maar snel het geld moet overhandigen omdat het anders slecht met je afloopt. Heldendaden worden ten zeerste afgeraden.

Al met al is het hier nog kinderspel vergeleken met andere landen, maar daarop vooruitlopend wil ik het ook even hebben over de mensen die er op uit zijn politiemensen om te brengen. Mensen, wier haat tegen het gezag, gepersonifieerd door de agent, de conducteur, de controleur of de bestuurder, zulke vormen aanneemt dat zij de geüniformeerde willen doden.

Twee agenten van de FBI, Davis en Pinizotto, dr. in de psychologie, hebben in 38 gevangenissen in de Verenigde Staten 50 moordenaars van 54 agenten ondervraagd.

Het resultaat was merkwaardig.

Allereerst stond de manier waarop de onderzoekers te werk gingen, diametraal tegenover de tot nu toe gevolgde methode: i.p.v. dat de goeden over de schurken oordeelden, oordelen hier de schurken over de goeden, i.c. de agenten. Men moet er namelijk niet van uitgaan dat de moordenaar in een bepaald, gemakkelijk te herkennen patroon valt. Uiterlijk zie je niets aan hem. Het zijn vaak enigszins kalende, nogal ingetogen mannen, waarvan je in de verste verte niet zou denken dat ze een agent zouden kunnen vermoorden.

Het erge is natuurlijk dat de vermoorde agent in kwestie dat ook niet zag aankomen.

De gevallen zijn legio waarbij de nietsvermoedende agent bezig is de bon uit te schrijven, kijkend op het rijbewijs van de aangehouden automobilist. ""Hij keek op dat moment niet naar me. Ik stak mijn portefeuille weer in mijn achterzak, trok mijn pistool en schoot hem dood,'' zegt de man die nu levenslang heeft. ""Toen hij opkeek zag hij nog net het pistool afgaan. Ik zag hem nog even bewegen, een arm of een hand en toen schoot ik nog eens. Ik schoot hem in zijn hoofd en doodde hem.''

Uit de getuigenissen is het beeld naar voren gekomen van het typische slachtoffer: een "aardige' agent, die minder snel geweld gebruikt maar meer afgaat op zijn instinctieve appreciatie van de situatie, en dus minder op zijn hoede is. Een hardwerkende politieman, die vooral "het goede' in anderen ziet, en die niet alle veiligheidsmaatregelen volgt, zoals het wachten op hulp.

Het komt erop neer dat de moordenaars hetzelfde zeggen als de instructeurs op de politie-academie: volg nauwgezet de procedures.

In de laatste tien jaar zijn er 740 agenten gedood tijdens diensttijd, dus het onderzoek is de moeite waard. Maar ook de redenering van de moordenaars is interessant. Eén op de zeven ondervraagden zei dat het misschien anders was afgelopen als het een vrouwelijke agent was geweest. Slechts één van de 54 slachtoffers was een vrouw.

Wat je ook veel hoorde was de zin: ""He did not take control of me.''

Overigens waarschuwden de schrijvers dat er een groot hiaat bestaat in de opleiding: men leert de agent niet wat hij moet doen als de ander hem onder schot heeft of op een andere manier in zijn macht heeft. Het beurtelings op elkaar gaan schieten is uiteraard af te raden.

Hetzelfde geldt voor onopgeleide burgers die zich in zo'n situatie bevinden. De regel is dan: ga niet in op voorstellen van de aanvaller. Geloof hem niet. Geloof hem niet als hij zegt dat hij u meeneemt naar een andere plek waar hij u zal vrijlaten. Waarom zou u hem geloven? Hij is immers een misdadiger? U moet niet op "andere plekken' terechtkomen, maar juist blijven waar de aanvaller minder met u kan uithalen. Dus: ga niet met de auto mee, ga niet ergens naar binnen, maar blijf zoveel mogelijk op de plaats waar u bent.

Om met een vrolijker uitslag te eindigen nog dit. Uniroyal Goodrich, de bandenmaatschappij, heeft een rapport doen uitkomen waarin te lezen staat dat voetgangers in Portugal het meest te duchten hebben van het verkeer. De minst gedisciplineerde voetgangers zijn Parijzenaars, en de beste op-het-licht-wachtende overstekers vindt men in Berlijn.

In Portugal vinden 85 voetgangers per miljoen van de bevolking per jaar de dood op straat, gevolgd door landen als Griekenland, Spanje en Ierland, maar het beste kun je over straat in Nederland, waar maar 13 per miljoen voetgangers omkomen per jaar.

    • van Lennep