J.F. (Flip) Buurmeijer (1940) is sinds 1979 voor ...

J.F. (Flip) Buurmeijer (1940) is sinds 1979 voor de PvdA lid van de Tweede Kamer. Hij is voorzitter van de Parlementaire Enquête Commissie Sociale Verzekeringen. Deze commissie stelt sinds september vorig jaar een onderzoek in naar het functioneren van de uitvoeringsorganen voor de WW en de AAW/WAO. De openbare verhoren van de commissie zijn vorige week afgesloten. Flip Buurmeijer is getrouwd met Betsy Nienhuis, die een part-time baan heeft; ze wonen in Holten en hebben twee buitenshuis wonende, studerende kinderen, Milé 26 jaar en Jorne 23 jaar.

Dinsdag 8 juni

Gisteren zijn we begonnen aan onze laatste week van openbare verhoren. Met (oud-)Kamerleden en twee oud-staatssecretarissen. Want onze eerste getuige van die dag, Elske ter Veld, was juist voor het weekeinde afgetreden. Een gebeurtenis die me eigenlijk het hele weekend meer heeft bezig gehouden dan de verhoren. De hele gang van zaken ervaar ik als een verlies. Verlies voor de fractie, voor Wim Kok en natuurlijk voor Elske zelf. Kortom, verlies voor de PvdA. We hebben weer heel veel uit te leggen.

Vandaag maak ik daarom bewust tijd vrij voor de wekelijkse fractievergadering. De laatste weken was het daar niet van gekomen. De enquête hield me meer dan volledig bezig. De bewuste vergadering waarin Thijs Wöltgens door de fractie is gemachtigd om een oplossing in die problemen met Ter Veld te zoeken heb ik dan ook niet meegemaakt. In deze fractievergadering heb ik me er over verbaasd dat zoveel collega's - gelet op hun reacties de afgelopen dagen in de diverse kranten - blijkbaar niet door hadden waartoe men de voorzitter had gemachtigd. Opvallend vond ik ook dat nu menigeen vond dat Thijs het goed had gedaan. In en rond het weekeinde klonken er nog heel andere geluiden.

Door de wijze waarop deze affaire de afgelopen drie weken voortsleepte gaat de fractieleiding niet vrij uit. Vanuit mijn huidige positie, op enige afstand van de fractie, kreeg ik de indruk dat wij uit waren op een crisis. Door mij expliciet daarnaar gevraagd verklaarde Thijs dat deze affaire niet de opmaat was naar een bewuste ontbinding van dit kabinet. Dit betekent dat wij nog wel het een en ander krijgen te verstouwen. Regeren onder de huidige economisch verslechterende omstandigheden gaat nog steeds van au! In de fractie heb ik geprobeerd hier op te wijzen. Mijn grootste zorg was dat men zou denken dat met het vertrek van Elske de omstreden bijstandsmaatregelen van de baan zijn.

Na de fractie even een snelle lunch met Felix Rottenberg. We wisselen kort wat informatie en opinies uit en maken een afspraak. Dan naar de vergaderzaal voor het debat over de affaire Ter Veld.

Mijn fractievoorzitter scherpt terecht onze eerder gemaakte kanttekeningen bij de bijstandsmaatregelen niet aan. Het debat zelf heeft een onwezenlijk karakter. Bolkestein, die zoals vaker in dit soort debatten, de stormram prevaleert boven het fileermesje en Wöltgens en Kok die appelleerden aan hun geloofwaardigheid. Al met al niet erg politiek. Te veel had zich de laatste weken tussen zeer weiningen binnenskamers voltrokken. Waarbij Lubbers gelijk had: de ramen stonden open en er werd niet zachtjes gesproken. De oppositie mag zich dit zeker aantrekken.

Mij heeft het in de afgelopen weken zeer verbaasd, zeker na het interview met Ter Veld in NRC Handelsblad, de zaterdag voor Pinksteren, dat ze haar niet in de Kamer hebben aangesproken. Er worden mondelinge vragen en interpellaties over politiek minder belangrijke zaken gehouden. Ook Van Mierlo kiest voor het Capitool op zondagmiddag als het politieke feit er al is. En toonde vooraf geen initiatief door de affaire in de Kamer aan te zwengelen. De Kamer is op deze manier steeds minder de politieke arena waar de strijd gestreden wordt. Ze wordt hierdoor verlegd van Binnenhof naar Buitenhof.

Met Jeltje van Nieuwenhoven, die de laatste dagen intensief met Elske is opgetrokken, praat ik na op een terras aan het Plein. Een weelde die ik me eigenlijk nooit permitteer. Maar het heerlijke weer en de politieke situatie maken dit nu noodzakelijk. We beginnen met een koel glaasje witte wijn. Jan Pronk die langs loopt schuift aan en drinkt een kop koffie mee. Samen nemen we de interne ontwikkeling van de afgelopen week nog eens door. Jan vertrekt als eerste, hij heeft nog een radio-interview met Kees Boman van de VARA. Jeltje en ik besluiten samen te gaan eten. Het wordt de nieuwe Italiaan aan de Fluwelen Burgwal. Maar daarna stap ik weer uit de partijsores en pak mijn werk voor de enquêtecommissie op. Op ons kantoor aan het Bleijenburg tref ik Pim Lameris, de projectleider, nog aan. We overleggen nog even over de laatste stand van de voorbereidingen voor de verhoren van komende donderdag en vrijdag.

Tegen elven ben ik op mijn flatje aan de Theresiastraat, met in mijn koffertje de concepten van de verhoorschema's. De "communicatie-storingen' binnen mijn eigen club hebben me achterop gebracht. Morgenochtend voor ik de deur uitga moet ik ze hebben bekeken.

Woensdag

Kort na achten verlaat ik de flat. Het is me gelukt alle concept-verhoren door te nemen. Vanochtend komen de leden van de commissie langs die de verhoren op donderdag voor hun rekening nemen. Samen met het betrokken staflid en de projektleider nemen we ze stuk voor stuk door. Met collega Vincent van den Burg beginnen we het verhoor van mr Van der Hurk door te nemen. Jelle Seidel, stafmedewerker, en Wout Wijnbeek, de huisjurist van de commissie, participeren volop in deze bespreking. Zij dragen er zorg voor dat ons commentaar verwerkt wordt in de definitieve versie. Zo gaat het verder de gehele dag. Door de staf is vooraf per getuige een grote hoeveelheid informatie die bij de commissie aanwezig is verwerkt in de verhoorschema's. Vandaag vindt er een vorm van fine-tuning plaats. In sommige gevallen spreken we af dat we er later op de dag opnieuw naar kijken. Bij de verhoren voor vrijdag kan dat morgen nog gebeuren. Maar meer uitstel is er niet. De druk die er in deze fase van voorbereiding op rust maakt me steeds weer gespannen. Ook nog in deze laatste week. De medewerkers zullen dit ongetwijfeld voelen maar er wordt onverstoorbaar doorgewerkt. Zo zijn er al vele avonden doorgebracht in het oude gebouw van het Rijksarchief.

Vanmiddag ook nog een vergadering van de commissie. We nemen de stand van zaken door, en staan uitvoerig stil bij de commotie van buiten af. De felle uithaal van Johan Stekelenburg op het FNV-congres aan de ene kant en een radio-interview met de heer Beek aan de andere kant. Gistermiddag al werd ik van alle kanten belaagd om commentaar te geven op Stekelenburg. De commissie ondersteunt unaniem mijn zienswijze dat wij ons tussentijds niet verantwoorden. Dat zullen we doen als we rapporteren aan onze opdrachtgever: de Tweede Kamer. We realiseren ons opnieuw dat de belangen die in dit onderzoek in het geding zijn zeer groot zijn. De voorgenomen inzet voor donderdag en vrijdag wordt nog even kort besproken. De al veel eerder uitgezette lijn wordt gehandhaafd. Verder aandacht voor een attentie, samen met de staf, voor onze collega Arthie Schimmel. Zij heeft vanaf het begin volop meegedaan aan onze activiteiten maar is juist voor de openbare verhoren met zwangerschapsverkof gegaan. En gisteren is Arthie moeder geworden. Omdat we met zijn allen meegeleefd hebben met haar zwangerschap, die vrijwel parallel liep met het bestaan van commissie, is het ook een beetje ons kindje.

Na het eten terug naar het enquêtebureau. Vanwege de hitte tegen negenen al naar de flat. Als ik zoals iedere avond naar huis bel komt Betsy er juist vandaan. We praten elkaar weer even bij. Zij over haar werk bij Vrouw en Werk in Hengelo en ik over mijn Haagse activiteiten. In Den Haag Vandaag aandacht voor de nieuwe staatssecretaris van Onderwijs. Hij heeft zich als hoogleraar negatief uitgelaten over de Kamer. Enkele collega's zijn er al ingesprongen. Jan Franssen voorop. Het doet me denken aan het interview met Brinkman in het begin van zijn ministerscarrière. Den Uyl heeft de regering hier toen scherp over genterpelleerd. Nu ik wat langer mee loop in het Haagse krijg ik wel het gevoel dat we vaak erg lange tenen hebben.

Donderdag

Het zal weer een warme dag worden met tropische temperaturen. Misschien dat ik daarom vroeg wakker ben. De verhoren van de komende dag spoken me dan ook al weer zeer vroeg door het hoofd. Voor de radio ook al aandacht voor de uitlatingen van Roel in 't Veld. Als ik op het enquêtebureau ben ligt dit al weer ver achter me.

Zoals op iedere verhoordag krijg ik van onze secretaresse Lya Bezemer de mapjes met stukken aangereikt. Ik kijk dan steeds even naar het eerste blad. Naam, geboorteplaats en datum. En de eed of de belofte. Alles ziet er weer goed uit. Wim Kooistra, stafmedewerker, komt langs en schudt me de hand, zoals iedere dag voor de verhoren. Sterkte! Een meer dan ritueel gebaar. Dan met de altijd aanwezige griffier, Carla Pauw, naar de Troelstrazaal in het nieuwe Kamergebouw.

Als we hier binnenkomen voel ik steeds weer even plankenkoorts. Ook nu het inmiddels de elfde verhoordag is. Meer dan ik me vooraf kon realiseren is het iedere keer weer een spektakel. De vaste ploeg treft elkaar op dezelfde tijd en dezelfde plaats. Journalisten, cameramensen van het NOB, fotografen, Kamerpersoneel en commissieleden. Alleen de getuige is steeds een ander. Daarin zit ook de spanning. Hoe gaat het lopen, dit is niet voorspelbaar. De een zegt meer in het openbaar dan in het besloten gesprek, bij een ander ligt het juist andersom. Het begin van ieder verhoor is steeds een plechtig moment. Opening van de vergadering, voorlezen van de officiële gegevens van de getuige, opstaan en aflegging van de eed of belofte. Het ijs is dan al voor een deel gebroken en de eerste vragen worden gesteld.

Vanochtend horen we een hoogleraar, prof. Noordam, en een rechter, mr Van der Hurk. Dit laatste is voor zover ik weet uniek. Niet eerder is een lid van de rechterlijke macht gehoord door een enquêtecommissie. Na hen komen vertegenwoordigers van vakbeweging en werkgevers. De commissie besteedt daarbij veel aandacht aan de interne communicatie bij deze organisaties. Op centraal niveau, maar ook van boven naar beneden en de verbinding tussen macro en micro. Naderhand verneem ik van de pers dat men het slaapverwekkend vond. Blijkbaar was mijn waarschuwing voor het begin van de verhoren vergeten. De commissie werd er nu opeens van verdacht dat we met name Muller van het FNV zouden hebben ontzien vanwege de uithaal van Stekelenburg eerder deze week. Een zeer naëve gedachte. Ook Den Haag Vandaag besteedt hier met Muller aandacht aan. Mij wordt gevraagd hierop te reageren. Na enig beraad besluit ik een statement af te geven. Dat wordt 's avonds ook uitgezonden.

Terug op het enquêtebureau leg ik met Ellen Wormmeester de laatste hand aan de verhoren van Van Lede en Kok. Ellen is net als Monique Kemperman na de universiteit bij ons aan haar eerste baan bezig. Enthousiaste meiden. Het zit er voor mij nu even op. Zelfs de laatste verhoordag is nu goed voorbereid. Even wennen, niks doen. Carla P. voelt de situatie goed aan. Het terras voor Café Berger aan het Plein biedt uitkomst. Later op de avond als ook de griffier van de Kamer, Willem Hendrik de Beaufort, er bij zit worden we verdreven door een opkomende onweersbui. Het zwoele zomerweer is voorbij.

Vrijdag

Als ik even na zeven opsta hoor ik Klaas Vos voor de VPRO. Hij bevindt zich in Okkenbroek. Een buurtschap tussen Holten en Deventer. Ik ben gelijk helemaal thuis. Maar de laatste dag van de verhoren wacht. Als ik het Kamergebouw binnen kom tref ik mijn oudste zoon Milé met vriendin Sigrid. Ik help ze even op weg naar de zaal van de verhoren. Dan meldt ook Meindert van Beek zich. Een van de buren uit Holten. Hij is vanochtend al om 7.00 uur van huis gegaan.

Vandaag verhoren we De Koning, oud-minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Van Lede, oud-voorzitter van het VNO, en Kok, oud-FNV-voorzitter. Alle drie ken ik ze al vrij lang. Bij Jan de Koning gaat het zoals altijd. In de bijzinnetjes en tussenopmerkingen zegt hij vaak de belangrijkste dingen. Verder bedient hij zich graag van oude gezegden en archasche uitdrukkingen. Vanochtend selecteerde ik: ""Men kan mensen niet met politie te paard dwingen'', ""Het was behangen tegen de wind in: een hoop gefladder, maar er komt weinig op de muur'', ""Wat je vandaag bevriest, ontdooit morgen''. Bij Van Lede, ""Hier staat de werkgeversorganisatie naakt voor u'', is het nog meer theater. De eerste man van de multi-national AKZO noemt zichzelf ""een eenvoudige zakenman''. Hij richt zich bij beantwoorden van vragen ook graag tot de pers. Even terug in de nationale schijnwerpers.

Dat gold niet voor Wim Kok. Hij staat nog iedere dag volop in de belangstelling. Misschien wel meer dan hem lief is. Ook nu was het merkbaar. Een leger aan fotografen vulde met zijn komst de zaal. Ook de publieke tribune zat bomvol. Maar collega Van Hoof die Kok ondervraagt blijft onverstoorbaar. Van hem schreef VN de vorige week ""Is hij dom, of gewiekst vragen wij ons af.'' Een prima houding voor een verhoor. Hij weet anders dan enkele andere leden van de commissie tijdens de verhoren zijn emoties te verbergen. Na drieëneenhalf uur op deze vrijdag zitten de openbare verhoren er op. Even voel ik de spanning helemaal wegvallen. Maar dan ben ik al weer beschikbaar voor het gebruikelijke nagesprek met de pers.

Voor het Journaal maak ik later op de middag nog een soort exit-interview. Met Maria Henneman verloopt dit vlot en geheel volgens afspraak. Voor de uitzending van morgen op radio 1 maakt Hans Otten nog een lang gesprek met me. Dan zit het er echt op. Op het enquêtebureau heerst onder de staf ook een opgeluchte sfeer. Pauline Snijders heeft op verzoek haar gedachten al laten gaan over de opzet van onze rapportage. Ze gaat een weekje met vakantie en vraagt er nu mijn aandacht voor. Ik zeg toe het na het weekeinde op te pakken.

We besluiten de week uit te luiden bij "Timons Villa'. Om halfzes in de trein. Betsy haalt me in Deventer van het station. Tegen achten ben ik thuis.

Zaterdag

Het gebruikelijke zaterdagochtendritueel. Kop thee, een boterham en de ochtendkranten. Een mooie langzame start van het weekend. Een schitterende foto van Felix en Ruud in de Volkskrant. Beiden worden hier zeer goed getypeerd. Dit duo verdient toch echt meer dan de huidige partij biedt.

De wekelijkse boodschappen bij AH zijn vervolgens verplicht corvee. Er lopen weer veel vakantiegangers. In deze tijd van het jaar is het inwonertal van ons dorp verdubbeld.

Weer thuis storten we ons op de tuin. Het gras moet gemaaid en als je eenmaal begint biedt de tuin altijd emplooi. Gelukkig vinden we het beiden ontspanning. Wel moet ik bekennen dat ik moeilijk op gang kom. Maar eenmaal bezig draaf ik door.

In de middag maken we een flinke fietstocht. Halen verse asperges bij ons vaste adres. Dit fijne produkt weet men ook in Overijssel zeer goed te telen. In Laren drinken we koffie bij "Herberg de Langenbarg'. Een bekend punt voor lopers van het Pieter Pad. De terugweg voert ons door het heerlijke landgoed Verwolde op de grens van Gelderland en Overijssel.

Zoals meestal in het weekend kook ik. Vanavond een Italiaans gerecht uit de voortreffelijke recepten van Allerhande. Als de avond valt maak ik nog een praatje met buurman Joop Vincent. Joop noemt zich hobbyboer. Hij heeft enkele hectares grond en een stuk of zes koeien. Hij praat me bij over de fabuleuze bedragen die bij ons in de omgeving voor een hectare grond met melkquotum worden betaald. Samen met Betsy drinken we bij hen koffie.

Zondag

Over vandaag weinig te melden. Er wordt niet gefietst, er dreigen steeds regenbuien. Daarom tijd voor het Capitool. Elske ter Veld legt helder uit waar de politieke problemen liggen. Na de middag kijken we naar een lange stoet van aangespannen paarden. Een jaarlijkse traditie van de Bergruiters. Milé belt dat hij met Sigrid komt eten. Gezellig. Met enthousiasme stort ik me op de voorbereiding van de maaltijd. We zitten lang aan tafel. De lamsbout is heel goed geworden en de asperges niet minder. Dit is zo een van de heerlijkste momenten van de week. Als je geen tijd meer hebt voor het eten in familiekring is de verwording nabij.

Als de kinderen er vandoor zijn, de een naar Nijmegen en de ander naar Enschedé, zijn we nog even onder elkaar en luiden het weekend uit. We stellen vast dat we van onze jongste zoon Jorne, die vanuit zijn studie op excursie is in Duitsland, nog geen taal of teken hebben gehoord. Maar dat is met hem gebruikelijk.

Maandag 14 juni

In de ochtend reis ik per trein naar Den Haag. Van de stafmedewerkers is een deel afwezig. Ze blazen even uit om er tot september weer volop tegen aan te kunnen. In kleine kring beraden we ons op de organisatie en werkwijze voor die periode. Naast Pim en Carla word ik daarin ondersteund door Aalko van der Veen. Hij is de laatst overgebleven adviseur van het Berenschot-team die ons ondersteunt. Rustig, gedegen en plezierig.

We geven ons over aan bespiegelingen over de manier waarop we uit het beschikbare materiaal conclusies kunnen destilleren. Als de commissie eerdaags weer bij elkaar komt moet er een voorstel liggen. We praten over de losse einden. Een hiervan is de uitkeringsgerechtigden. Ze zijn niet opgeroepen voor de openbare verhoren. Maar we beschikken wel over veel materiaal. Velen hebben ons brieven gestuurd. Deze zullen stuk voor stuk worden geanalyseerd. De bespreking wordt niet afgerond. We maken afspraken voor een vervolg. Er valt geen tijd te verliezen. Het streven is er op gericht om in september te rapporteren.

Na deze bespreking probeer ik nog wat praktische zaakjes te regelen. Voor dit dagboek heb ik enkele gegevens uit de openbare verhoren nodig. Onze eigen documentatiemedewerkers Cora van de Bor en Miep Kanters weten hierin zoals altijd snel te voorzien. Zij vervullen binnen ons team een onschatbare functie.

Even na zessen komt René Kottman van Berenschot. We hebben samen een eetafspraak. Hij was de eindverantwoordelijke voor het externe onderzoek dat in opdracht van de commissie bij de uitvoeringsorganen is uitgevoerd. Medewerkers van zijn bureau hebben de openbare verhoren systematisch gevolgd en er intern over gerapporteerd. Ik hecht zeer aan zijn waarneming. We praten openhartig over het verloop van de verhoren en het beeld dat hieruit is ontstaan. Na een paar uur effectief praten en eten gaan we uit elkaar. Het was een waardevolle ontmoeting. Ook deze dag zit er weer op voordat ik er erg in heb. Als ik het Betsy aan de telefoon vertel hoor ik haar lachen.