Japan voor nieuwe fase in politiek

TOKIO, 19 JUNI. Banzai, riepen Japanse parlementariërs gisteravond, toen het kabinet van premier Kiichi Miyazawa was weggestemd. De Japanse premier had graag zelf het parlement willen ontbinden, maar dat mocht niet van sterke man Sairoku Kajiyama, secretaris-generaal van de regerende Liberaal-Democratische Partij. Die wilde een stemming over de motie van wantrouwen en precies weten wie ontrouw was geworden en van de ledenlijst moest worden geschrapt.

Met 255 stemmen voor en 220 stemmen tegen werd gisteren de carrière van Kiichi Miyazawa beëindigd. Tsutomu Hata, oud-minister van financiën en aanstichter van de breuk, sprak gisteravond over leven en dood. “Inderdaad, de eerste bladzijde van een nieuwe politieke geschiedenis in Japan is zojuist geschreven.” Hij en zijn dissidenten overwegen de oprichting van een nieuwe politieke partij.

Ichiro Ozawa, oud-secretaris-generaal van de LDP en feitelijk leider van de afvalligen, zat gisteren als een veldheer in het Lagerhuis, luisterend naar de stemverklaringen van de fracties voorafgaand aan de stemming, zelfverzekerd, ondoorgrondelijk, onbewogen, heel anders dan Miyazawa, wie het huilen nader stond dan het lachen. Ozawa is de politieke sleutelfiguur in Japan geworden.

De Japanse schrijver Naoki Inose vergeleek vandaag in de Yomiuri Shimbun de revolte in de LDP met de samurai, die de ruim twee eeuwen durende heerschappij van Tokugawa om zeep hielpen, waarop de Meiji Restauratie volgde, de verwesterlijking van Japan. “Ogi-oko was hun strijdkreet, argument en actie”. “Later werd de term beladen, maar de dissidenten hebben de oorspronkelijke betekenis begrepen. Zij hebben de macht de politiek te veranderen.” Zou het?

Japanners hebben het talent te overdrijven en hemelhoog te juichen na dodelijk verdriet. Toch houden politieke analisten er vandaag rekening mee dat het menens is en de alleenheerschappij van de LDP na bijna veertig jaar nu op het spel staat. De financiële markten voelden gisteren de stemming goed aan, de yen daalde en de koersen op de beurs eveneens.

Premier Miyazawa sprak gisteravond op een persconferentie hulpeloze woorden. Hij was door de oppositie en de groep van Hata en Ozawa van onbetrouwbaarheid beschuldigd, omdat hij geen hervormingen wou doorvoeren - niet kòn doorvoeren, omdat hij daartoe de politieke ruimte niet kreeg van de top van de LDP. “Ik loog niet, ik wilde niet liegen, ik wou echt hervormen”, zei hij.

Als demissionair premier moet hij begin juli de wereldtop van de G-7 voorzitten, van de zeven rijke industrielanden. Geen vrolijk vooruitzicht voor Miyazawa, die nu als lamme door het politieke leven gaat.

Voor velen in de LDP is het moeilijk aan het idee te wennen dat gisteren waarschijnlijk een cesuur in politiek Japan is gepasseerd. Sommigen in de regeringspartij beseffen het. “Het is vrijwel zeker dat de LDP bij de verkiezingen geen meerderheid meer haalt”, zei er een. Hij houdt er rekening mee dat de LDP de macht verliest. De dissidente groep rondom Tsutomo Hata en Ichiro Ozawa is klein, 34 man op een fractie van 278 leden in het Lagerhuis van 512 zetels. Dat neemt niet weg dat zij de riante meerderheid hebben gereduceerd tot een politiek kwetsbare minderheid. Maar wel een minderheid die op de kassa zit.

Het is voor velen nog de vraag is of Ozawa en de zijnen het financieel kunnen bolwerken. Ze mogen dan de mond vol hebben van hervormingen van het politieke systeem, zonder geld zijn zij gedoemd tot mislukken.

Als oud-secretaris-generaal van de LDP, de man die de financiële infrastructuur van de partij beheert, weet Ozawa dat als geen ander. Sommige waarnemers vragen zich af of hij geen fatale misrekening heeft gemaakt. Tenslotte is het de geldtransfusie die tot nu toe politiek Japan in leven heeft gehouden.