De nieuwe dageraad

Rozen zouden begeleid moeten worden door een waarschuwing: ROZEN SCHADEN DE GEZONDHEID. DEZE PLANTEN KUNNEN STRESS VEROORZAKEN, zoals op een pakje sigaretten. Geen plant in de tuin die zoveel hoofdbrekens veroorzaakt als de roos, maar tegelijk is er ook niet één die haar evenaart in schoonheid. Natuurlijk, er zijn mensen die nooit problemen hebben met hun rozen: dat zijn de mensen wier kinderen in een restaurant nooit hun glas chocolademelk omgooien en wier bagage nooit zoekraakt op een vliegreis; we bepalen ons hier tot degenen wier rozen zich schuldig maken aan delinquent gedrag.

Neem mijn "Madame Alfred Carrière": ""Vigorous and good on a north wall'', beweert de rozencatalogus die ik mij heb aangeschaft op de Chelsea Flower Show; het was inderdaad vanwege die noordmuurbaarheid dat ik haar destijds gekocht heb, hoewel zij nu in feite tegen een beschaduwde westmuur staat. Qui peut le plus peut le moins, zou je zeggen, maar niet aldus Madame Alfred. Twee geheel kale stammen klimmen tegen het latwerk om zich vervolgens, op meer dan hoofdhoogte, uit te putten in wat schaars en bloedarm gebladerte, zonder één enkele bloemknop. Onder dit groeien tegen een noordmuur moet kennelijk worden verstaan dat Madame A. zich over de muur werpt, haar toekomstige charmes reserverend voor de buren aan de keerzijde van die muur. Ik had deze roos maar één keer gezien toen ik er zelf een kocht; het was me toen niet opgevallen dat de eigenaar omhoog moest springen om zijn bloemen te laten zien; nu ik beter bekend ben met wat tuiniers de habit van deze roos noemen verbaast het me nauwelijks.

Ook een met een vreemde habit is "Climbing Monsieur Paul Lédé', een klimmende hybride theeroos. Ook deze klimmende Monsieur heeft een zwak voor kale stammen, iets als een Barbiepop met van die onnatuurlijk lange benen, zij het in dit geval beperkt tot één doornige kuit. Toch zal ik deze roos nooit iets kwalijk nemen: niet alleen haar prachtige kleur, iets als een blozende abrikoos, met mooie grote en weelderige bloemen, maar ook heeft zij de meest bedwelmende geur van alle rozen in mijn tuin. De boeken voorspelden het (dat is te zeggen, de boeken waar zij in staat, en dat zijn er maar weinig): ""Delicious tea-scent... als een donkerder gekleurde en nog geuriger "Gloire de Dijon','' schrijft Graham Stuart Thomas (in Climbing Roses Old and New, Dent, 1965), en deze voorspellingen heeft zij meer dan bewaarheid.

Het is allemaal niet zo erg, zo zou men kunnen denken: tenslotte hebben ze, behalve dan Madame Alfred, dus toch maar gebloeid. Ook andere hebben dat gedaan: "Königin von Danemarck' - voor het eerst - "Souvenir du Dr Jamain' - zeer overvloedig - en "Zéphyrine Drouhin' - bezig haar bestaan te rechtvaardigen door een hele muur te bedekken met schitterend cyclamenkleurige (dat is de beleefde beschrijving: andere zijn minder complimenteus) bloemen. Het schijnt dit jaar een goed rozenjaar te zijn.

Maar het is ook een topjaar voor ongedierte: afgezien van hun bloemen zien deze nobele planten er uit als een leprozenkolonie. Sinds de onbeweende verdwijning van de vlier is er in de tuin geen gewas dat met zoveel razernij door beestjes wordt geattaqueerd. De aanblik die de planten bieden is zonder meer treurig. Goed beschouwd is het een wonder dat ze überhaupt nog bloeien; oude rozen worden verondersteld beter te zijn dan moderne, die niet alleen geen geur hebben maar ook vatbaarder zijn voor ziekten.

Zoals een bakvis uren kan doorbrengen met in de badkamerspiegel kijken en tevoorschijn komen met de aankondiging dat haar kin te vierkant is, zo ga je ook allerlei gebreken zien in je eigen rozen. In plaats van overweldigd te zijn door de schoonheid van hun bloei kijk je er langs, de gruwelen van het gebladerte in - iets dat je met andermans rozen niet of veel minder doet. Aangezien ik er op het ogenblik nogal door geobsedeerd ben, heb ik de schitterende rozenfoto's in salontafelboeken ook eens op verziekt gebladerte onderzocht. Welnu, daaraan blijkt geen gebrek te zijn; zelfs op de Chelsea Flower Show gingen soms achter de meest schitterende bloemen zeer ongezond ogende bladeren schuil.

Naast gewoon niet naar de bladeren te kijken is er nog een andere oplossing: beter gebladerte substitueren - de meeste rozen staan toch al op de wortels van een ander. Zo heeft mijn "Zéphyrine Drouhin' een innige affaire met een Clematis montana, hetgeen onberispelijke bladeren oplevert, waartegen de bloemen prachtig afsteken, en is "Souvenir du Dr Jamain' verstrengeld met een Clematis viticella.

Een nog drastischer oplossing is de hele boel te vervangen door "New Dawn'. New Dawn is de volmaakte klimroos. Zij heeft smetteloos glanzende bladeren, prachtige bloemen van een fraaie kleur en een uitstekende geur; zij is zeer sterk, eminent noordmuurbaar en zij is doorbloeiend: zelfs op Kerstdag kunnen er nog een paar bloemen aan zitten. Je zou dankbaar moeten zijn voor een dergelijke perfectie en er de hele tuin mee volzetten. Maar zo pervers zijn tuiniers, dat zij dit niet doen. Het bevredigt niet. In een tuin gevuld met vele verschillende soorten rozen zullen zij een overvloedig bloeiend exemplaar afdoen met ""Ja, maar dat is gewoon een New Dawn''.

Is het snobisme? Zijn er teveel New Dawns? Is haar oorsprong niet patricisch of oud genoeg? Hoewel haar naam modern klinkt dateert zij in feite van 1930, en is zij een sport van "Dr van Fleet', die zelf uit 1910 dateert en er veel op lijkt, maar niet meer dan één keer bloeit. Zijn New Dawns te gemakkelijk? Is het de implicatie dat je je niet hebt hoeven inspannen?

Nee, het zit dieper. Op de Chelsea Show, waar je alle rozen ter wereld tegelijk in bloei kunt zien, viel ik reddeloos voor weer een kennelijke delinquent: "Variegata di Bologna'. ""Zeer geprononceerde purperen strepen op een roomblanke achtergrond, herinnerend aan griesmeelpudding met bessensap'', zo heet het in de catalogus. Op griesmeel ben ik nooit speciaal dol geweest, maar die bloemen zijn onweerstaanbaar. Aan de rest van de plant zullen we stilzwijgend voorbijgaan, want ik ben gewaarschuwd: ""Een tamelijk hoge struik, enigzins spaarzaam gebladerte'', aldus de catalogus. En toch vrees ik dat ik er geen afstand van kan doen, en niet in staat ben mijn tuin te vullen met de verstandige keus, de Nieuwe Dageraad.

Ik denk dat het is met de New Dawn als met de broer van de verloren zoon, want die had ook een broer, die even deugdzaam als hijzelf verdorven was. ""Zie'', zei deze broer tot hun vader toen hij hoorde hoe de verloren zoon verwelkomd werd, ""ik dien u nu zoo vele jaren, en heb nooit uw gebod overtreden (...) Maar als deze uw zoon gekomen is die uw goed met hoeren doorgebragt heeft, zoo hebt gij hem het gemeste kalf geslagt.''

Waarop de vader antwoordde: ""Kind! Gij zijt altijd bij mij, en al het mijne is het uwe... maar deze uw broeder was dood en is weder levend geworden.'' Ja, het is duidelijk dat dit verhaal over rozen gaat.