Weesper wespennep

Tentoonstelling: Nep, List & Bedrog. In: Zoölogisch Museum - Universiteit van Amsterdam. In: Artis, Amsterdam. T/m oktober 1994. Catalogus ƒ 6,50.

Geel en zwart zijn de mooiste kleuren voor een voetbalclub. Dit vind ik natuurlijk omdat ik zelf jarenlang in Weesp op een club met die kleuren heb gezeten. Maar nu ik de tentoonstelling Nep, List & Bedrog in Artis heb gezien, vind ik ook dat geel en zwart de beste kleuren zijn om in te voetballen. Wespen zijn namelijk ook geel en zwart gestreept en voor anderen dieren, ook mensen, betekent dit: gevaar, pas op, niet aankomen! Andere insekten maken handig gebruik van de angst voor geel en zwart. Boven de opgezette wespen in Artis hangen kevers en vliegen die helemaal niet kunnen steken, maar zich ook geel en zwart hebben laten strepen. Iedereen laat ze altijd met rust. Nu pas begrijp ik hoe bang de tegenstanders voor onze club moeten zijn geweest. We waren een elftal wespen, gevaarlijk en snel kwaad.

De wereld wil bedrogen worden, zeiden de oude Romeinen al en de dieren hebben dit goed in hun oren geknoopt. Mimicry, zoals de wespennep heet, is nog maar een eenvoudig voorbeeld. Zo scharrelt de alligatorschildpad met bedrog zijn eten bij elkaar. In een filmpje dat in Artis is te zien, gaat hij stil op de bodem van de zee liggen en doet zijn bek open. Zijn tong lijkt sprekend op een mooie bloem, maar als een visje eraan wil ruiken, wordt hij naar binnen geschrokt door de schildpad.

De leukste afdeling van de Nep, List & Bedrog-tentoonstelling heet Sneaky Fuckers. Stiekeme neukers betekent dit. (Het staat er alleen in het Engels. Raar is dat. Zouden de tentoonstellingsmakers de woorden "stiekeme neukers' te vies vinden voor Nederlandse kinderen? Maar wat moeten Engelse en Amerikaanse kinderen dan denken? Die horen thuis alleen maar piepjes uit de radio en tv als Prince "sexy motherfucker' zingt en nu krijgen ze zomaar "sneaky fuckers' te lezen als naar Artis gaan.) Het slimste dier op de afdeling "stiekeme neukers' is de "hanging fly', een vlieg die niet in Nederland voorkomt en daarom alleen een Engelse naam heeft. Hangende vliegen hebben de goede gewoonte dat mannetjes een cadeautje meenemen voor het vrouwtje waarmee ze willen paren. Geen cadeautje, geen gepaar - daarin zijn de hangende-vliegvrouwtjes heel streng. Nu zijn sommige mannetjes te lui om voor een cadeautje te zorgen. Ze vinden het makkelijker om zich voor te doen als vrouwtje. Ze krijgen dan een cadeau van een ijverig mannetje, gaan daarmee aan de haal en geven die zelf aan een vrouwtje. Wat voor cadeautje je als hangend-vliegmannetje mee moet nemen, is niet goed te zien op de foto in Artis. Ik geloof dat een stuk vlees of een of ander dood insekt wel voldoende is.

De tentoonstelling heeft ook een boodschap. Niet alleen dieren bedriegen, mensen ook. Reclame, zo is op een bord te lezen, is eigenlijk ook een vorm van een bedrog. Wat kun je daar tegen doen? Volgens de makers van de tentoonstelling moet je alles wantrouwen: wees niet bang voor Weesper wespennep.