Aapjesorchis (1)

Op 9 mei 1972 werd in Zuid-Limburg een aapjesorchis aangetroffen. In de hele eeuw en in het hele land was er maar één andere aapjesorchis geweest, in 1905 in de duinen bij Scheveningen. Dan praten we over aapjesorchissen in het wild.

Jo Willems, Universiteit van Utrecht: “Ze bloeide dat jaar voor het eerst. Ze stond daar moederziel alleen. En omdat ze zelfbestuivend is, was dit een uitgelezen kans om de verrichtingen van een individuele plant te volgen.”

De aapjesorchis is een mediterrane soort. Normaal komt ze niet verder dan Dinant in België, honderd kilometer zuidelijker. Die Limburgse heeft een geweldige sprong gewaagd. In 1976 verschenen haar eerste dochters boven de grond.

Ze leven op een opengehouden plekje in een hellingbos. De Moederplant, wijst Willems aan. En nummer 1, een oudste dochter. En hogerop: nummer 27, ook een oudste dochter.

Een dotje langgerekte blaadjes zie je dan, vergeeld en danig aangevreten soms. Dit jaar heeft er geenéén gebloeid, een zaadloos jaar, voor het eerst sinds het begin. Waarschijnlijk door de droogte in het vroege voorjaar.

En Willems weer: “Maar deze blaadjes hebben hun werk heus wel gedaan. De energie is opgeslagen in de knol. Dat vergroot de mogelijkheden voor volgend jaar. Zo'n kleine plant moet zich behoorlijk inspannen om een bloeistengel aan te maken.”

De Moederplant kwam eens tot tweeënzestig centimeter hoog.