Zaken doen en...

HET IS VERLEIDELIJK maar ook enigszins gratuit om heilige toorn uit te storten over de nieuwe staatssecretaris In 't Veld.

Hij heeft als hoogleraar aan de Erasmus-universiteit bijgeklust en als het anders was geweest, was hij in zijn faculteit meteen al opgevallen als een buitenbeentje. Bovendien heeft hij volgens alle berichten correct gehandeld. Hij heeft heldere afspraken met zijn werkgever gemaakt en wat kan een werknemer anders doen dan afspraken maken en deze naleven. Bovendien, als er geen afspraken waren geweest dan had In 't Veld zich kunnen beroepen op een gewoonterecht, zoals in deze krant eind vorig jaar uitvoerig aan de orde is geweest.

Het foutje met het briefpapier van de Erasmus-universiteit is in dit verband minuscuul. Dit is niet het type briefpapier waarmee oneigenlijk gewicht in de schaal wordt gelegd. In 't Veld ontleende zijn gezag - pardon, marktwaarde - aan zijn vroegere functie in de ambtelijke top van het departement van onderwijs. Niet het briefpapier van een universiteit, maar zijn naam en zijn "Bestuurskundig Advies bv' waren de binnenkomer bij advies-opdrachten.

Niets aan de hand dus.

Men kan het echter ook omdraaien. Hoe zit het met de kwaliteit van de adviezen van de Bestuurskundig Advies bv? Ging het hier om rapportage die boven de middelmaat uitstak of sloot professor Roel in 't Veld zich gewoon aan in de reusachtige file van consultants en externe adviseurs die bedrijfsleven en vooral overheden jaarlijks voor honderden miljoenen aftappen om rapporten te schrijven, adviezen te geven en te masseren? Was de Bestuurskundig Advies bv een “kwaliteitsimpuls” voor de gemeente Eindhoven die de 120.000 gulden waard was of niet? Het antwoord op die vraag heeft iets te maken met kwaliteit en integriteit - beide voor een bewindsman van evident belang.

VEEL MOEILIJKER te duiden is het gezagsverlies van een ambtsdrager, voor wie het ambt van hoogleraar zozeer in een ambiance van marktconform denken en handelen blijkt te hebben gelegen. Ook dat is niet verboden, maar het is de vraag of uitgerekend zo'n man op uitgerekend dit departement met uitgerekend deze portefeuille nog enige effectiviteit kan opleveren. Staatssecretaris In 't Veld is belast met universitair onderwijs en moet reorganisatievoorstellen doen als het gaat om contracten van hoogleraren. Ook zal hij met gezag moeten ingrijpen in de studiefinanciering, waar meer wordt gefraudeerd dan financieel en pedagogisch verantwoord kan zijn.

In 't Veld werd anderhalve week geleden ongetwijfeld overvallen met het verzoek om toe te treden tot dit kabinet. De herschikking van portefeuilles op Onderwijs maakte vervolgens de bevangenheid alleen maar groter. Zijn intutie moet In 't Veld even in de steek hebben gelaten. Ook geen ramp natuurlijk. Maar men hoeft geen Bestuurskundig Advies bv te leiden om te weten dat het bij politiek leiderschap om al die dingen gaat, te weten kwaliteit, integriteit, effectiviteit en intutie.

...haast maken

INMIDDELS ZIT DE Partij van de Arbeid wel weer met een nieuw probleem opgescheept. Er was haast geboden bij het vinden van een nieuwe staatssecretaris. Een snelle opvulling van de vacatures moest de oorzaak van het ontstaan ervan snel doen vergeten. Vandaar ook de toevoeging "kwaliteitsimpuls' die de opgeschoven staatssecretaris Wallage en de nieuw aangetreden staatssecretaris In 't Veld van partijleider Kok meekregen.

Maar iemand die als staatssecretaris gaat dienen onder een minister met wiens beleid hij een half jaar geleden nog de vloer aanveegde, heeft wat uit te leggen. Als diezelfde persoon een week voor zijn aantreden tijdens een symposium ernstige kritiek op het parlement blijkt te hebben geuit, heeft hij wederom wat uit te leggen.

Het was politiek opportuun om het gat snel te dichten, zowel voor de PvdA als voor de coalitie als geheel. Maar de haast bij het zoeken naar een nieuwe staatssecretaris en de gretigheid waarmee de kandidaat "ja' zei (vijf kwartier bedenktijd was voor In 't Veld voldoende) blijkt als een boemerang te werken. Regeringsverantwoordelijkheid vereist kennis, doorzettingsvermogen, van tijd tot tijd de nodige hardheid, maar ook is tact noodzakelijk, evenals consistentie. De kwade schijn mag bovendien geen kans worden gegeven. Wie bij benoemen en benoemd worden aan deze axioma's van het politieke bedrijf voorbijgaat, verliest zijn geloofwaardigheid.