WITTGENSTEIN

In het artikel "Oostenrijk en zijn taalgrenzen' (NRC Handelsblad, 15 juni) citeert An Salomonson de Oostenrijkse filosoof Ludwig Wittgenstein en suggereert zij dat hij in zijn uitspraak "Die Grenzen meiner Sprache bedeuten die Grenzen meiner Welt' met het woord "Welt' Oostenrijk voor ogen zou hebben gehad. Dit is echter geenszins het geval en het "misbruik' van dit citaat wil ik daarom in deze reactie graag rechtzetten.

Wittgenstein heeft hier, als bestanddeel van de mathematisch-logische structuur van zijn Tractatus-logico-philosophicus (of kortweg: Tractatus) uit 1921, een abstracte wereld bedoeld: "Die Welt ist alles, was der Fall ist' en zij is "die Gesamtheit der Tatsachen, nicht der Dinge'.

Zonder verdere toelichting moge reeds uit deze beginregels van de Tractatus duidelijk zijn dat Wittgenstein in het geheel geen concrete wereld bedoelde, maar integendeel, een wereld die door een zeer specifieke logische structuur wordt gekenmerkt.

In het kader van Wittgensteins latere filosofie, waarin menselijke activiteiten worden beschouwd van uit hun inbeddingen in levensvormen die in taalspelen worden gespecificeerd, zou ik eraan toe willen voegen dat An Salomonson in het taalspel dat haar artikel bestrijkt naar het verkeerde gereedschap heeft gegrepen om haar, overigens interessante visie, te verduidelijken.