Derek Walcotts Omeros in vertelmarathon van zes uur

Omerus, Radio 1, 0.04-06.58u.

Tijdens de Nacht van Omeros die de VPRO-radio vannacht tussen middernacht en zeven uur uitzendt, zullen dertien acteurs van het Rotterdamse RO-theater fragmenten laten horen uit het de cyclus Omeros van de Carabische dichter Derek Walcott. In zijn magistrale, zesduizend regels tellende gedicht geeft Walcott een veelzijdig portret van zijn geboorte-eiland St. Lucia. Hij beschrijft de mensen die er wonen in hun dagelijkse bezigheden, terwijl hij via het commentaar van een Britse toerist ingaat op de veelbewogen geschiedenis van het eilandje.

Walcott was al bijna veertig jaar in kleine kring bekend als dichter en theatermaker, toen hij aan het eind van de jaren tachtig aan Omeros begon. Het boek verscheen in 1990 en zorgde meteen voor een doorbraak. Het werd bekroond met de gezaghebbende W.H.Smith prijs en daarna droeg het er in belangrijke mate toe bij dat hij vorig jaar de Nobelprijs voor literatuur kreeg. Volgens de geruchten ging het in de eindronde tussen V.S. Naipaul en Walcott, en overtuigde Omeros de Zweedse academie er uiteindelijk van dat Walcott van de twee Carabische schrijvers de beste was.

De vertaling van Omeros die vannacht wordt voorgelezen is van de hand van Jan Eijkelboom. De Dordtse dichter leerde Walcott vier jaar geleden kennen tijdens Poetry International. Hij vatte meteen bewondering voor hem op. Voor het Afro Carabisch festival van vorig jaar vertaalde hij het eerste boek van Omeros, en nadat Walcott de Nobelprijs had gewonnen, wilde het RO theater zo snel mogelijk het hele boek brengen. De afgelopen maanden werd het al in etappes tijdens reguliere voorstellingen voorgelezen. Eijkelboom is erop uit geweest het karakter van het gedicht zo veel mogelijk te behouden. Hij verwerkte net als Walcott veel ritme en rijm in zijn tekst, al veroorloofde hij zich vrijheden wat betreft de plaats van het rijm.

Volgens Walcott zijn de vele verwijzingen naar de Ilias en de Odyssee die in zijn gedicht voorkomen slechts oppervlakkig. Dat hij zijn vissers klassieke namen als Hector en Achilles gaf, heeft volgens hem vooral te maken met het koloniale verleden van St. Lucia. Dit soort namen waren vroeger heel gewoon voor de uit Afrika aangevoerde slaven. De vrouw om wie de vissers strijden en die net als in Troje Helena heet, is een serveerster in een toeristenbar.

De radiouitzending van de VPRO volgt niet helemaal het programma dat zich in de Rotterdamse schouwburg afspeelt. De luisteraar thuis krijgt waarschijnlijk niet meer dan een derde van de voorgelezen tekst te horen. Niet alleen begint de uitzending pas om middernacht, als het RO-theater al drie uur bezig is. Ook daarna wordt lang niet alles uitgezonden. De VPRO heeft "radio' willen maken, dat wil zeggen dat er tussen de poëziefragmenten door gesprekken met het publiek worden uitgezonden. Ook komt een aantal dichters dat vanwege Poetry International in Rotterdam is aan het woord. Aan sommige van de aanwezige schrijvers is gevraagd zelf een toepasselijke tekst te maken.