De rijzende ster van de fret als huisdier; Fretten gezocht

Fretten zijn "in', ook al doen verhalen de ronde dat ze stinken, bijten en bloed zuigen. In Amerika kun je de diertjes via postorderbedrijven bestellen, verkleed als Batman of Spiderwoman. En in Nederland steekt de fret konijn en cavia als meest geliefd troeteldier naar de kroon.

Stichting De Fret, Botertonstraat, Purmerend. Inl 02990-43366.

In het decembernummer 1992 van het clubblad van stichting De Fret wenst het bestuur de donateurs "Frettige kerstdagen' en een "Frettig '93'. Vast onderdeel van het blad is de "Adfrettentierubriek'. Mensen die fretten houden, houden niet gewoon van fretten, zij zijn bezeten van fretten. De meesten van hen zijn als donateur aangesloten bij stichting de Fret, gevestigd in Purmerend.

Fretten zijn in. Steeds meer mensen houden fretten als huisdier. Vooral bij vrouwen zijn ze geliefd; maar ook veel kinderen willen graag een fret als troeteldier, in plaats van een konijn of een cavia.

In het huis van Sylvia Opentij, voorzitter van stichting de Fret, staan twee houten cactussen (echte planten worden uitgegraven door de fretten), een langzaam draaiende ventilator aan het plafond en twee kooien met fretten. Het stinkt. Een zware, muskus-geur. “De stank wordt minder als je de dieren laat steriliseren of castreren.” zegt Opentij. “Maar je went eraan, zelf ruik ik het al niet meer.” Het is warm en benauwd. Opentij heeft de hele dag haar fretten nat moeten houden met de tuinsproeier. De dieren kunnen niet tegen extreme hitte. Als de temperatuur boven de dertig graden komt, leggen zij het loodje.

Over fretten doen veel verhalen de ronde: ze stinken (dat klopt dus), ze bijten en ze zuigen bloed. Dat laatste is niet juist. Een ander misverstand is dat fretten wilde dieren zijn, en om die reden niet als huisdier kunnen worden gehouden. Maar fretten zijn al honderden jaren geleden gedomesticeerd; in het wild komt hij helemaal niet meer voor. Er zijn afbeeldingen uit de zeventiende eeuw van fretten met halsbandjes om, die eten uit een voederbakje. Toen al was het een geliefd huisdier, vooral bij vrouwen uit de "betere standen'.

De fret is een tamme verwant van de bunzing. Maar terwijl de bunzing bruin is, met een maskerachtige tekening, zijn fretten doorgaans albino's met rode ogen. Door kruising met bunzingen zijn er nu ook andere kleuren. In Amerika worden fretten op kleur gefokt. Via een postorderbedrijf kunnen fretten besteld worden in iedere gewenste kleurstelling. Niet goed, geld terug, en fret naar het laboratorium als proefdier.

Wat is er zo leuk aan een fret? Ze zien er nogal griezelig uit, als een soort langgerekte ratten. Fretten zijn speels, ondernemend en volgens Opentij "zo baldadig als ze groot zijn'. Hun avonturendrang leidt wel eens tot ongelukken. Een van de donateurs van de stichting had een fret die onder een handdoek in de wasmachine was gaan liggen. Wasje gedraaid, fret schoon, maar wel dood. xp De onwetendheid over het houden van een fret als huisdier is groot. Mensen zien een fret, kopen er een zonder te weten waar ze aan beginnen, en al snel blijkt dat het dier veel zorg behoeft. Zo komen veel fretten op straat te staan. Meestal belanden deze fretten bij de Dierenbescherming. Die sluist ze weer door naar stichting De Fret. Niels Dorland, voorlichter van de Dierenbescherming: “Ongeveer 70% van het werk van de stichting bestaat uit opvang van fretten die het huis uit zijn gezet. Wij raden het houden van fretten als huisdier dan ook sterk af. bp Als mensen toch per se een fret willen aanschaffen, verwijzen wij ze naar de stichting om zich te laten voorlichten.” De Dierenbescherming overdrijft niet als ze spreekt over "onwetendheid'. Onlangs verscheen een boekje over fretten, waarin staat dat de oogjes van jonge fretten opengaan als zij drie weken oud zijn. In werkelijkheid gebeurt dat pas na 30 dagen. Gevolg van de publicatie was dat overijverige lezers na drie weken dachten: kom, we helpen de natuur een handje, en vervolgens de oogjes van de fretten open gingen peuteren. xp In Nederland wordt het houden van fretten steeds populairder. In Engeland en de Verenigde Staten is het al een rage. Jaarlijks worden in Amerika zo'n 25.000 exemplaren verkocht als huisdier. Om aan de vraag te kunnen voldoen wordt er te veel, en met een te klein fokbestand gefokt. Gevolg: inteelt en zwakke dieren. Opvallend is het grote aantal Amerikaanse fretten met kanker. Baarmoederkanker als gevolg van het te vroeg steriliseren, en botkanker als gevolg van inteelt. Maar de Amerikanen zijn niet te stuiten. Ze kleden hun fret aan als Batman of als Spiderwoman, en er worden speciale t-shirts gemaakt; lange, met vier korte mouwtjes.

In Nederland worden fretten op beperkte schaal gehouden. De stichting telt op dit moment duizend donateurs. Behalve degenen die een fret als huisdier hebben, zijn er ook donateurs die een fret houden om mee te "fretteren': op konijnenjacht gaan. Hun hulp wordt ingeschakeld door de Nederlandse Spoorwegen en door opzichters van begraafplaatsen, om konijnen te vangen die de grond dreigen te ondermijnen.

Verder worden fretten nog steeds gebruikt in de bontindustrie. Nederland telt ongeveer 250 bontfarms. In ons eigen land zijn de afzetmogelijkheden praktisch nihil geworden, maar in Japan en Thailand is er veel vraag naar bont. Van de mooiste dieren worden jassen gemaakt; de iets minder fraaie exemplaren worden verkocht als huisdier, en de kneusjes gaan naar het laboratorium.

De stichting fungeert ook als opvangcentrum voor gevonden en verwaarloosde dieren. Dat zijn er ongeveer 500 per jaar. De fretten worden als ze zijn opgeknapt bij particulieren geplaatst _ er zijn lange wachtlijsten. Daarnaast doet de Stichting aan kwaliteitsbewaking. Dieren worden gekeurd en geregistreerd. Sinds kort geeft de Stichting ook stambomen uit om de inteelt-excessen zoals in Amerika te voorkomen.

bp Opentij is gek op haar fretten. De kooien liggen vol speelgoedbeesten (“ze zijn gek op hun pluches”), en de dieren worden veelvuldig geknuffeld. “Als ze geboren worden zijn ze blind en doof. Je moet dus op een andere manier contact met ze maken.” Dat doet Opentij door de fretjes vanaf het prilste begin op de bek te zoenen. Dat zoenen blijft, ook later, de gebruikelijke begroeting. Voor het overige is zij betrekkelijk nuchter over de fretten. “Het zijn dieren, je moet ze dus ook behandelen als dieren, en niet doen of het kleine mensjes zijn.” En ze geeft haar fret nog een zoen.

    • Livia Verstegen