Azië heeft geen behoefte aan de zedenmeesters

WENEN, 17 JUNI. Aziatische landen slagen erin op de Wereldconferentie over de rechten van de mens telkens weer op een andere manier hetzelfde te zeggen, namelijk dat men genoeg heeft van de morele overheersing door het Westen.

Neem Singapore, dat daarvoor gisteren pornografie en homoseksuele relaties op de korrel nam. “Singaporezen en mensen in veel andere delen van de wereld zijn het er (...) niet mee eens dat pornografie een aanvaardbare verschijningsvorm is van vrijheid van meningsuiting of dat homoseksuele relaties slechts een zaak zijn van een keuze van levensstijl”, zei minister van buitenlandse zaken Wong Kan Seng in Wenen. Daarmee wilde hij duidelijk maken dat er grote verschillen bestaan in de uitleg van de rechten van de mens en dat de Westerse interpretatie niet de enig juiste is. Alle culturen streven er volgens hem naar menselijke waardigheid op hun eigen wijze te bevorderen. “De harde kern van de rechten die werkelijk universeel geldend zijn is misschien kleiner dan we soms willen beweren”, aldus Wong.

Hij stelde vast dat het idee van mensenrechten historisch bepaald is en dat daarom de verschillen in geschiedenis, cultuur en achtergrond van verschillende samenlevingen niet genegeerd kunnen worden.

Neem Singapore zelf, zei de minister, waar regelingen zijn getroffen om het individuele sociale gedrag te veranderen op een wijze die andere landen beschouwen als inbreuk op de persoonlijke levenssfeer en waar wetten zijn uitgevaardigd - onder andere tegen drugsgebruik - die anderen hardvochtig vinden. Maar “onze burgers leven vrij en waardig in een omgeving die veilig, gezond, schoon en niet-corrupt is”.

Wong is voor een pragmatische benadering: mensenrechten waarover overeenstemming is, moeten behouden blijven, verschillen van inzicht kunnen worden vastgesteld. Nederigheid is in Wenen op zijn plaats, want “we zijn niet de profeten van een wereldlijke god wiens waarheden voor eeuwig gelden”. Meer bescheidenheid ook, die volgens hem de kans vergroot dat de conferentie een succes wordt.

Overigens is bescheidenheid niet het overheersende kenmerk van de Aziatische opstelling in Wenen. Onder leiding van China bepalen Aziaten het tempo. Dat bleek gisteren opnieuw toen particuliere organisaties voor de rechten van de mens werden uitgesloten van besloten zittingen van de commissie die over het slotdocument onderhandelt. Westerse landen, waaronder de Verenigde Staten en ook Nederland, hadden geen bezwaar tegen de aanwezigheid van de zogeheten NGO's bij de opstelling van de slottekst. Maar China liet weten geen "babysitters' te willen toelaten en daar waren Bangladesh, Maleisië, Syrië en Iran het van harte mee eens.

    • W.H. Weenink