Parlement niet door Kravtsjoek overtuigd

MOSKOU, 16 JUNI. In een poging de massale stakingsgolf in de mijnbouw het hoofd te bieden, heeft president Leonid Kravtsjoek van de Oekrane een referendum en tussentijdse verkiezingen voorgesteld. De Oekraënse volksvertegenwoordiging is daarvoor tot nu toe echter teruggeschrokken.

Volgens Kravtsjoek zouden er eind van dit jaar of begin volgend jaar verkiezingen voor parlement en gemeenteraden moeten worden gehouden. De vertegenwoordigende lichamen zijn namelijk nog gekozen ten tijde van de Sovjet-Unie. De president wil dat er tezelfdertijd een referendum wordt gehouden over hemzelf en zijn beleid. Via een vertrouwensvotum zou Kravtsjoek aldus zijn mandaat al dan niet kunnen verlengen.

Maar het parlement, waarin voormalige communisten een meerderheid vormen, heeft het voorstel voorlopig afgewezen; het is terugverwezen naar een commissie van het parlement. De volksvertegenwoordiging wil dat de regering met een crisisplan voor de dag komt waarmee het economische verval van de Oekrane kan worden gestuit.

De afgevaardigden wezen gisteren niettemin ook het idee van demissionair premier Leonid Koetsjma af om de regering komende tijd per volmacht te laten regeren en om een constitutioneel conflict met Kravtsjoek te beëindigen. De volksvertegenwoordiging heeft aldus de politieke impasse, die het land nu al een maand verlamt, niet kunnen of willen doorbreken.

De crisis is de laatste weken geëscaleerd door het succes van de stakingsbeweging in het oostelijke mijnwerkersgebied rondom Donetsk. Wat daar begon als een actie voor loonsverhoging - de inflatie in de Oekrane heeft de salarissen van de werknemers volledig uitgehold - is nu uitgemond in een meer politiek getinte stakingsgolf tegen de regering van president Kravtsjoek in bredere zin. Bijna alle 220 mijnen in Donetsj liggen inmiddels plat. Ook de werknemers in ongeveer honderd andere bedrijven in dit zwaar gendustrialiseerde gebied hebben het werk neergelegd. De regering in Kiev is de stakers de afgelopen week weliswaar grotendeels tegemoetgekomen, maar dat heeft de arbeiders in Donetsk niet kunnen vermurwen. De kompels vrezen dat hun werk op langere termijn zal verdwijnen omdat de mijnen in Donetsk onrendabel zijn geworden en Kiev geen geld heeft om ze kunstmatig open te houden. Bovendien sluipen er meer en meer anti-Oekraënse sentimenten in de beweging, al dan niet gevoed door Russische nationalisten die er de laatste maanden nadrukkelijk actief zijn geworden. De Donetsk heeft een merendeels Russische bevolking die zich altijd gereserveerd heeft opgesteld tegen het Oekraënse onafhankelijkheidsstreven in Kiev en vooral het westelijk gelegen Galicië.