Nog geen hervormingen: politieke crisis in Japan

TOKIO, 16 JUNI. In Japan is een politieke crisis uitgebroken. De regerende Liberaal-Democratische Partij heeft tegen alle beloften in alsnog geweigerd snel politieke hervormingen door te voeren om het door achtereenvolgende schandalen aangetaste publieke vertrouwen in de politiek te herstellen.

De gezamenlijke oppositiepartijen zullen morgen in het Lagerhuis een motie van wantrouwen indienen tegen het kabinet-Miyazawa. De motie maakt volgens politieke analisten grote kans te worden aangenomen. Dat betekent dat het kabinet moet aftreden of de Kamer moet worden ontbonden. In het laatste geval volgen binnen veertig dagen algemene verkiezingen. Premier Kiichi Miyazawa kan ook zelf besluiten het Lagerhuis te ontbinden om zich de schande van het afgedwongen aftreden te besparen.

Een beslissende rol voor het voortbestaan van het kabinet is weggelegd voor de groep die zich vorige herfst afsplitste van de tot dan toe grootste en machtigste groep binnen de LDP, de factie van oud-premier Noboru Takeshita. Deze afgesplitste groep, onder leiding van oud-minister van financiën Tsutomu Hata en oud-secretaris-generaal van de LDP Ichiro Ozawa, heeft steeds krachtig aangedrongen op politieke hervormingen. Kwamen die er niet voor deze zomer, dan zouden ze hun steun aan het kabinet intrekken.

Als deze groep meestemt met de oppositie of wegblijft bij de stemmingen, die vrijdag zouden plaatshebben, dan heeft het kabinet geen meerderheid meer in het Lagerhuis. Hata kondigde gisteravond aan dat zijn groep “krachtige actie” zal ondernemen om premier Miyazawa verantwoordelijk te maken voor diens “politieke falen”. De premier heeft zijn hoofd in de strop gelegd door tot op het laatste moment vol te houden dat de politieke hervormingen voor hem prioriteit hebben.

De conservatieve meerderheid binnen het partijbestuur van de LDP zegt wel te willen hervormen, maar dan op haar voorwaarden. Zij houdt onverkort vast aan de invoering van een nieuw kiesstelsel met één zetel per district. Omdat de oppositie bang is dat de LDP dan een nog steviger positie krijgt, wil zij een gemengd stelsel met evenredige en districtsvertegenwoordiging. Maar de conservatieven weigeren een compromis te sluiten - in de Japanse politieke constellatie gebruikelijk. Dat betekent dat hervormingen kansloos zijn en alles blijft zoals het is, precies de uitkomst die de conservatieven werkelijk voor ogen staat.

Gisteren brak tumult uit in de LDP, toen tientallen jonge parlementsleden van de LDP probeerden te verhinderen dat het partijbestuur in het hoofdkwartier van LDP bijeenkwam. Zij zijn voorstander van spoedige hervormingen. Partijvoorzitter Koko Sato (wegens het Lockheed-schandaal destijds veroordeeld tot voorwaardelijke gevangenisstraf), liep daarbij klappen op (de premier is formeel partijvoorzitter).

Zo'n 160 LDP-parlementsleden hadden zich op het hoofdkwartier verzameld en spraken zich uit voor snelle hervormingen, onder wie Hata, Ozawa en oud-premier Mr. Clean Toshiki Kaifu. De politiek onbesmette Kaifu wilde als premier al hervormingen doorvoeren, maar liep te enthousiast van stapel en werd beentje gelicht door de later gevallen kingmaker van de LDP, Shin Kanemaru. Diens dramatische val wegens oplichterij heeft de roep om hervormingen krachtig aangewakkerd.

Miyazawa heeft steeds gezegd dat hervormingen nog deze zittingstermijn van het Lagerhuis hun beslag moeten krijgen. Maar zondag loopt de termijn af. De 160 LDP'ers die gisteren bijeenkwamen eisen een algemene ledenvergadering en willen verlenging van de parlementaire zittingstermijn om alsnog hervormingen door te voeren. Tot nu toe is tijdens deze termijn al honderd uur door LDP en oppositie gewijd aan mogelijke oplossingen om de politieke corruptie te stoppen en het vertrouwen van de kiezers in de politiek te herstellen.

De LDP, die een meerderheid heeft in het Lagerhuis, kan vrijdag de stemming over een motie van wantrouwen blokkeren. Maar dat lukt haar alleen als de almaar krachtiger wordende revolte binnen de partij tijdig de kop wordt ingedrukt.