De SPD en de vrede

OPNIEUW IS HET Constitutionele Hof in Karlsruhe om een beslissing gevraagd over het inzetten van Duitse militairen buiten het verdragsgebied van de NAVO.

Op kousevoeten zijn onlangs blauwhelmen naar Somalië gestuurd in een poging van de regering in Bonn het precedent van de hospitaalsoldaten in Cambodja pragmatische uitbreiding te geven. Het ging allemaal goed totdat de VN-macht ter plaatse besloot de militie van generaal Aideed in Mogadishu met geweld te ontwapenen. Die ontwikkeling heeft de oppositionele SPD aangegrepen het Hof te vragen de Duitse missie in Somalië alsnog voor ongrondwettig te verklaren.

De federale regering bevindt zich in een lastig parket. De geloofwaardigheid van de Bondsrepubliek in de samenhang van VN, NAVO en Europese Unie staat op het spel. Hoe lang kan een belangrijke mogendheid als Duitsland het zich veroorloven medewerking te weigeren aan een vernieuwde en essentiële internationale verplichting als vredeshandhaving en dat nog wel op grond van achterhaalde uitgangspunten? Bovendien, Bonn heeft de beslissing van de NAVO om zich beschikbaar te houden voor internationale opdrachten buiten het verdragsgebied gesteund en is zelfs een van de voornaamste pleitbezorgers van een gemeenschappelijke Europese veiligheidspolitiek als uitvloeisel van het Verdrag van Maastricht. En met Europese veiligheidspolitiek is meer bedoeld dan de verdediging van het grondgebied van de EG.

IN EEN VLUCHT naar voren heeft de federale regering nu voorgesteld voor eventuele deelneming aan operaties van de VN een extra obstakel op te werpen en deze afhankelijk te maken van de goedkeuring door een tweederde meerderheid in de Bondsdag. Op die manier wil zij de oppositie ertoe bewegen in te stemmen met een grondwetswijziging op dit punt. Hoewel er een juridisch meningsverschil bestaat over de noodzakelijkheid van een dergelijke ingreep maakt de politieke krachtsverhouding in Bonn zoiets waarschijnlijk onvermijdelijk.

In wezen is de Duitse handicap van structurele aard. Het is immers niet uitgesloten dat na de lijdensweg van een grondwetsherziening er in de praktijk weinig verandert omdat een minderheid dan iedere Duitse bijdrage aan een internationale operatie kan tegenhouden. Tenzij het Hof de constitutie in voorkomende gevallen ruim uitlegt, zoals bij de Duitse deelneming aan de Awacs-verkenning boven Bosnië, lijkt de vrede het voorlopig zonder Duitse steun te moeten doen. Het zou van Duitslands partners verstandig zijn om daar alvast op te anticiperen.