Republiek effectief ten grave gedragen; Akkoord Kroaten en Serviërs in Bosnië

GENÈVE, 15 JUNI. Terwijl de internationale bemiddelaars in Genève gisteren opnieuw hun best deden de door moslims gedomineerde Bosnische regering te laten instemmen met een nieuwe staatsinrichting voor Bosnië-Herzegovina, lijkt deze republiek effectief door een Servisch-Kroatisch akkoord ten grave te zijn gedragen, aldus welingelichte bronnen in Genève.

In het plaatsje Celebici, nabij Livno, is door vertegenwoordigers van de twee binnen Bosnië-Herzegovina uitgeroepen staten, het Kroatische "Herceg-Bosna' en de Servische "Republika Srpska', op het niveau van "premiers' een akkoord getekend dat in feite voorziet in wederzijdse erkenning van deze republieken, onder voorbijgaan van de Bosnische regering in Sarajevo.

Het akkoord, vrijdag getekend door de Kroaat Jadranko Prlic en de Serviër Vladimir Lukic, voorziet in vrij verkeer van personen in de door Kroaten en Serviërs gecontroleerde delen van Bosnië-Herzegovina, uitwisseling van alle krijgsgevangenen en "op de verkeerde plaats' wonende burgerbevolking - inclusief een huizenruil. Ook bepaalt het nadrukkelijk dat het weiden van vee en het beoefenen van landbouw niet door de onderlinge grenzen mag worden belemmerd.

Sinds vrijdag hebben Servische en Kroatische onderhandelaars in Celebic nadere afspraken gemaakt, zonder de aanwezigheid van bemiddelaars van de Verenigde Naties en de Europese Gemeenschap. Het akkoord lijkt, in de ogen van waarnemers, een nieuwe ernstige tegenslag voor pogingen van de internationale gemeenschap de vorig jaar erkende republiek Bosnië-Herzegovina te laten voortbestaan, desnoods als een confederatie van een Servisch, een Kroatisch en een moslim-deel. Een met veel geheimzinnigheid omgeven bijeenkomst van de internationale bemiddelaars David Owen en Thorvald Stoltenberg met de wettige leiding van de republiek Bosnië-Herzegovina (d.w.z. de leiding uit Sarajevo) eindigde gisteren zonder tastbare resultaten.

Geen van de leden van het negenkoppige "presidium' uit Sarajevo - dat behalve uit moslims ook bestaat uit "loyale' Serviërs, Kroaten en een "Joegoslaaf' -was na het gesprek van anderhalf uur bereid iets over de inhoud van de gesprekken te vertellen. Op zondag had men eerder negen uur gepraat. Rond het middaguur ging de Bosnische president Alija Izetbegovic naar Londen, Owen en Stoltenberg naar Bonn. Allen worden geacht woensdag terug te zijn in Genève voor een topbijeenkomst met de Servische president Slobodan Milosevic en de Kroatische president Franjo Tudjman.

De Kroatische en Servische oorlogspartijen ontzeggen beide het presidium uit Sarajevo elke autoriteit, en beschouwen de Servische en Kroatische leden ervan als verraders. De Serviërs doen dat sinds begin vorig jaar, de Kroaten sinds begin dit jaar. Izetbegovic weigerde zijn plaats als president af te staan aan een Kroaat, zoals de Bosnische grondwet voorschrijft. Sindsdien is het in meerdere delen van Bosnië-Herzegovina tot een regelrechte moslim-Kroatische oorlog gekomen, die de bemiddelaars Owen en Stoltenberg de afgelopen weken vergeefs hebben geprobeerd te beëindigen.

Niet bekend

    • Raymond van den Boogaard