Mimetheater geënt op werk van Max Ernst in oude scheepswerf

Over het IJ Festival. Voorstelling: Op de rand van een vrouw, door Griftheater. Mimografie/regie: Frits Vogels; muziek: Leonard van Goudoever; lichtontwerp: Matthias Vogels, Erik van Raalte; kostuums: Hanninka Luitwieler; constructies: Rob Looman; objecten: Roos Vogels. Gezien: 12/6 Amsterdam, v/h Verschure-hal. Aldaar: t/m 4/7.

Op het Amsterdamse IJ haast de 'Minerva' zich naar IJmuiden. De drie masten van het zeiljacht zijn pennestreken tegen de avondlucht. Aan stuurboord glijdt een feestelijk verlichte raderboot naar de kade. Zo begint al aan dek van de waterbus 'Annemieke' het vakantiegevoel dat hoort bij een locatievoorstelling. Het Griftheater heeft een patent op het uitbrengen van produkties in verlaten industriële gebouwen. De gigantische ruimte van een voormalige scheepswerf in Amsterdam-Noord biedt onderdak aan Op de rand van een vrouw.

De mimograaf/regisseur Frits Vogels maakt een serie voorstellingen waarin de beeldende kunst uit het begin van deze eeuw centraal staat. Zo ging ZZZ (1991) over Bauhaus en had vorig jaar Sa griffe de foto's van Man Ray tot onderwerp. Op de rand van een vrouw is geënt op La femme 100 têtes, een beeldroman van de dadast en surrealistische schilder/beeldhouwer Max Ernst (1891-1976). De theatercollage werd eerder ontworpen voor het Java-Veem (1985). Die produktie wordt nu opnieuw gebracht in een andere enscenering.

In de oude Verschure-hal volgt het publiek op draaikrukjes het veranderende 'landschap' van gesoleerde beelden. Aan de zuidkant bespringt de vogelman Loplop de spinvrouw in haar verende web. Vanuit het noorden rolt een meer dan manshoge bol waarin een lieflijk zingende sirene is opgesloten. Staalarbeiders veroorzaken met hun machines een vonkenfontein bij de oostwand, terwijl aan de overkant straatlantarens gevoerd worden met stokbroden. Een stem op de band noemt soms de (oubollige) titels waarmee Ernst zijn tekeningen voorzag.

De handeling voert de spelers hoog boven de grond of liggend op de vloer. Zij worstelen zich naar boven tegen een houten schot of spartelen in een bak met water, tollen in een reuzenrad of slepen met gewichten. Daarbij voortgedreven door de soms krampachtig klinkende compositie van Leonard van Goudoever, uitgevoerd door de musici Stefan Hamelberg (cello) en Lucas van Helsdingen (sopraansax/basklarinet). Ondanks alle inspanning en getoonde professionaliteit blijft de voorstelling een afstandelijk gebeuren.

Max Ernst vocht tijdens de Eerste Wereldoorlog in het Duitse leger. Die ervaring heeft hij in zijn Freudiaans getinte werk weergegeven. Het verbaasde mij dat bij de herneming van deze produktie niet wordt verwezen naar hedendaagse situaties. Zo kan de oplichtende gordel om de schouders van een rennende man het beeld oproepen van een Zuidafrikaans slachtoffer met 'vuurkraag'. Wanneer echter de torenhoge deuren zich openen voor een Wagneriaans tafereel waarbij de sleepboot 'Yves' als een spookschip opdoemt, dan kan voor mij Op de rand van de vrouw niet meer stuk.

Speelperiode t/m 4/7, dagelijks behalve maandag. Reserveren St. Y-Podia Amsterdam 020-6315009 (12.00-16.00 u.), A.U.B., VVV's. Afvaart ms Annemieke om 22.00 u. vanaf steiger 7, achter Centraal Station. Terug bij c.s. om 24.00 uur.