Leider Azerbajdzjan: brede coalitie om crisis te bedwingen

MOSKOU, 15 JUNI. De Azerbaidzjaanse president Abulfaz Elçibey probeert de opstand van muitende soldaten in het westen van het land te smoren door al zijn tegenstanders een plaats aan te bieden in de politieke leiding van de republiek aan te bieden. Voormalig communistisch partijsecretaris Geidar Alijev is het voorzitterschap van het parlement aangeboden en de radikale nationalist Etibar Mamedov het premierschap.

De opstandige militairen in Gandja (de tweede stad van Azerbajdzjan) hebben daarmee echter geen genoegen genomen. Eergisteren zijn enkele duizenden soldaten oostwaarts getrokken. Ze zouden nog maar honderd kilometer van Baku zijn verwijderd. De muiters, onder leiding van de in februari dit jaar ontslagen commandant Suret Huseinov, eisen het aftreden van president Elçibey zelf die zij verantwoordelijk achten voor de militaire nederlagen tegen Armenië en voor bloedig ingrijpen van regeringstroepen tegen hun opstand tien dagen geleden in Gandja.

De rebellie van Husseinov en zijn manschappen heeft al geleid tot een ongekende politieke crisis in Azerbajdzjan. Nadat zij tien dagen geleden Gandja wisten te veroveren, is president Elçibey met de dag verder gesoleerd geraakt. Begin vorige week moest zijn premier onder druk van de opstand aftreden. In Baku circuleert nu het gerucht dat die functie zal worden overgenomen door Etibar Mamedov. De moslem-nationalist Mamedov was tijdens de presidentsverkiezingen van vorig jaar de voornaamste tegenstander van de meer gematigde en op het Turkse model georiënteerde Elçibey.

Zondag volgde de voorzitter van de milli mejlis (het parlement). Met zijn vertrek maakte de parlementsvoorzitter de weg vrij voor Geidar Alijev die eind vorige week vanuit zijn bolwerk Nachitsjevan (een enclave, ingeklemd tussen Armenië en Iran) in Baku was teruggekeerd voor overleg met Elçibey. Aanvankelijk wilde Elçibey de ex-communist het premierschap offreren. Dat was al een enorme concessie, want Alijev is de man die Azerbaidzjan ten tijde van Brezjnev jarenlang via zijn eigen clan en de KGB met harde hand heeft geregeerd, onder meer ten koste van toenmalige dissidenten als Abulfaz Elçibey. Alijev weigerde het premierschap omdat hij, naar eigen zeggen, “reële macht” wilde. Het voorzitterschap van het parlement heeft hij ook nog niet aanvaard. Eergisteren is Alijev daarentegen op eigen houtje naar Gandja gevlogen om met de muiters te onderhandelen. Een compromis bleef echter uit, omdat Huseinov vasthoudt aan het vertrek van Elçibey.

De crisis in Azerbajdzjan leek aanvankelijk de oorlog in Nagorny Karabach ondertussen een nieuwe impuls te geven. De commandanten van de Armeense "zelfverdedigings-eenheden' hadden dit weekeinde laten weten dat ze zich niet wensen neer te leggen bij het vredesplan dat in het kader van de CVSE is opgesteld. Gisteren heeft de Armeense president Levon Ter-Petrosjan de bestuurders van Nagorny Karabach niettemin van de noodzaak van aanvaarding van het vredesplan weten te overtuigen.