"Bedrijvenbeurs' voor familiezaak zonder opvolgers

ROERMOND, 15 JUNI. Ondernemers kunnen sinds kort hun familiebedrijf te koop aanbieden via een elektronische "ondernemingsbeurs' bij de kamers van koophandel. De ondernemingsbeurs is bedoeld voor familiebedrijven die worstelen met "opvolgingsproblemen' en succesvolle ondernemers die hun met bloed en zweet opgebouwde bedrijf te gelde willen maken.

“Kinderen willen steeds vaker niet in de zakelijke voetsporen van hun ouders treden. De eigenaar moet dan via het informele circuit op zoek naar een koper voor zijn bedrijf, maar die is vaak heel moeilijk te vinden”, zegt drs. P. Dormans, voorzitter van de projectgroep ondernemingsbeurs. Negentig procent van de Nederlandse ondernemingen is een familiebedrijf. Door een advertentie in een computerscherm kan de eigenaar van een familiezaak - anoniem - een koper voor zijn bedrijf zoeken.

Het gaat nu nog om een proefproject met investeringskosten van 250.000 gulden, waarvan ministerie van economische zaken de helft betaald. Ruim 350 kopers en verkopers van kleine- en middelgrote ondernemingen trachten inmiddels via een "advertentie' in een gezamenlijke databank van zeven kamers van koophandel in Zuid-Oost Nederland overnames en samenwerkingsverbanden tot stand te brengen.

Projectvoorzitter Dormans verwacht dat het hierbij niet blijft en illustreert het succes met een verhaal over de mislukte overname van de nieuwe ondernemingsbeurs. Twee grote beleggers, waaronder een “landelijke verzekeraar” hebben recentelijk tevergeefs getracht het computersysteem van de nieuwe ondernemingsbeurs te kopen van zeven kamers van koophandel in Zuid-Oost Nederland. Zo groot zijn de - commerciële - verwachtingen die deze instituten koesteren voor de beurs. De belangstelling van de twee instituten stuitte echter op verzet van de kamers van koophandel en de andere organisaties die zitting hebben in de commissie ondernemingsbeurs.

De beurs, nu nog voornamelijk actief in Zuid-Oost Nederland, zal begin volgend jaar landelijk gaan opereren. Voor een relatief gering bedrag (250 gulden voor zes maanden in het systeem) kan dan via de meeste van de 34 kamer van koophandels van de beurs gebruik worden gemaakt. Aansluiting met een vergelijkbaar systeem van Duitse kamers van koophandel is in de maak en Dormans - in het dagelijks leven secretaris van de kamer van koophandel Midden-Limburg - droomt zelfs van een Europees systeem.

De grote belangstelling voor de ondernemingsbeurs is een gevolg van het volgens Dormans “gigantische” overschot aan "durfkapitaal' bij vermogende particulieren en professionele beleggers in Nederland. Daartegenover staat een groeiend aanbod van ondernemingen, vooral van de al genoemde familiebedrijven. “Wij zijn eigenlijk geen beurs in de strikte zin van het woord, maar een bemiddelingssysteem”, stelt Dormans.

Pag 19: Verkopers bedrijven anoniem in scherm

Van de honderden gebruikers, die zich sedert juni vorig jaar hebben aangediend, is zestig procent op zoek naar een geschikte overnamekandidaat, wil dertig procent zijn bedrijf verkopen en is tien procent genteresseerd in samenwerking. Twaalf partijen zijn inmiddels tot definitieve overeenstemming gekomen. Dormans is “meer dan tevreden” over dat ogenschijnlijk lage aantal transacties, want de onderhandelingen tussen koper en verkoper en hun adviseurs (banken, advocaten, accountants) zijn tijdrovend. “De onderhandelingsperiode voordat een contract kan worden afgesloten vergt minimaal vier tot zes maanden.”

Naast individuele vragers en aanbieders koppelen banken, accountants en andere adviseurs hun bestanden steeds vaker aan de databank van de kamer van koophandel. De beurs is interessant voor deze beroepsgroepen omdat de adviseur die een cliënt inbrengt ook bij eventuele onderhandelingen zijn adviserende rol kan behouden. Dormans: “Inmiddels is 15 procent van de aangebrachte zaken afkomstig van adviseurs, 5 maanden geleden was dat nog maar 5 procent”. Ook de twee grote beleggers die de beurs wilden overnemen hoopten daardoor de beschikking te krijgen over een groot bestand van potentiële cliënten.

De anonimiteit van de verkopende partij is gegarandeerd op de ondernemingsbeurs. Als een koper - na raadpleging van de anonieme advertenties - is genteresseerd in een bedrijf dan geeft de kamer van koophandel zijn naam door aan de verkopende partij. Die bepaalt dan zelf of hij zijn anonimiteit wil opheffen om de overname-onderhandelingen te beginnen. Dormans: “De werknemers weten vaak niet dat hun bedrijf wordt verkocht en bovendien is de vraag of de cliënten van het bedrijf het wel zo leuk vinden.” De werknemers van de kamer van koophandel die toegang hebben tot het systeem moesten dan ook een verklaring van geheimhouding tekenen. “Er kan immers enorme schade voor een bedrijf ontstaan als bekend wordt dat het wordt verkocht. De kamer van koophandel is aansprakelijk voor de financiële schade als het mis gaat met de geheimhouding.”

De werkgeversorganisaties VNO, NCW, KNOV, NCOV, de Nederlandse Vereniging van Banken en de accountantsorganisaties NOvAA en NIVRA wilden om die reden alleen meedoen met de beurs als die onder de hoede bleef van de kamers van koophandel. Uit een onderzoek onder honderden bedrijven in zuid-oost Nederland bleek dat de belangstelling voor de beurs groot was. Voorwaarde was wel dat een onpartijdige organisatie verantwoordelijk was voor het reilen en zeilen, gezien de “uitermate gevoelige situatie” bij de verkoop van een bedrijf.

Pikant is dat de kamers van koophandel inmiddels met de participatiemaatschappijen, verenigd in Nederlandse Verenging van Participatiemaatschappijen (NVP), praten over deelname aan de ondernemingsbeurs. Dormans haast zich te zeggen dat de ondernemingsbeurs evenwel geen concurrent is van de "participatiebeurs', die de NVP en de Vereniging voor de Effectenhandel (de "Amsterdamse beurs') willen opzetten. De stichting participatiebeurs wil in november de eerste veiling organiseren voor paketten aandelen die niet aan de beurs zijn genoteerd. Het gaat daarbij om belangen in grotere bedrijven, terwijl het bij de ondernemingsbeurs tot nu toe gaat om bedrijven met maximaal 100 werknemers en een omzet van maximaal tien miljoen gulden. Dormans: “Bij ons gaat het bovendien om overdracht van de activiteiten aan een nieuwe eigenaar.”

De ondernemingsbeurs - “We sluiten niemand uit, ook geen grotere bedrijven” - staat evenwel toch open voor beleggers die alleen willen participeren in een bedrijf. “De meeste overnames gaan immers toch via de weg van geleidelijkheid, via participaties.”

    • Paul Wessels