Winnares Nobelprijs kritisch over hulp aan arme landen

TILBURG, 14 JUNI. Bij een informatiestand hangt een poster met een Afrikaans gezegde: "De wereld is een dansend masker. Wie dat wil zien, blijft niet op één plaats'. Gisteren zagen zo'n 150.000 mensen de wereld in een Tilburgs park op het zesde Festival Mundial. Onder het motto "Eén wereld, eén toekomst' hadden tientallen Derde-Wereldorganisaties en milieugroepen informatiestands ingericht. Behalve informatie was er ook vermaak in de vorm van veertien muziekgroepen uit verschillende delen van de wereld. De klapper van het festival was de komst van Rigoberta Menchú (34), Nobelprijswinnaar voor de Vrede uit Guatemala.

“Als ik jullie hier samen zie, zou ik willen dat jullie allemaal in Guatemala waren geweest om te protesteren tegen de dictatuur”, zei ze in een gemproviseerde toespraak tot de duizenden mensen die zich op een grasveld hadden verzameld. Ze doelde op de machtsgreep, drie weken geleden, van president Serrano, die tot heftige protesten van de bevolking leidde. Serrano moest vluchten en werd opgevolgd door vice-president Espina. Die redde het ook niet, hij is inmiddels weer vervangen door de voormalige ombudsman voor de rechten van de mens Ramiro de Leon Carpio.

Rigoberta Menchú vluchtte in 1981 uit Guatemala, maar was de afgelopen weken in haar geboorteland om te demonstreren. Pas zaterdagavond kon ze naar Nederland komen. Een bezoek aan koningin Beatrix moest daardoor worden afgezegd. Zondagavond ging ze na het festival nog door naar minister Kooijmans van Buitenlandse Zaken. Er zijn heel wat deuren voor haar opengegaan sinds ze in december vorig jaar de Nobelprijs voor de Vrede kreeg voor haar strijd tegen de onderdrukking van de indiaanse Maya's.

Ondanks de vermoeidheid klonk ze in Tilburg strijdbaar en vooral kritisch. Kritisch over het door de Verenigde Naties afgekondigde Jaar van de Inheemse Volkeren. “We moeten constateren dat het Jaar van de Inheemse Volkeren weinig effect heeft. Ik heb niet gemerkt dat er over de hele wereld campagnes worden gevoerd, dus in feite gaat het om een symbolisch gebaar en ontbreekt de inhoud. Daarom maak ik me met een aantal indiaanse volkeren sterk voor een periode van tien jaar, waarin daadwerkelijk hulp wordt gegeven aan projecten voor inheemse volkeren.”

Menchú was door Vastenactie-Nederland en Solidaridad uitgenodigd, maar bekritiseerde niettemin de rol van de hulporganisaties. “In het algemeen kun je spreken van prestigeverlies van de non-gouvernementele organisaties. Zij zijn het contact met de bevolking kwijtgeraakt. De middelen worden niet goed aangewend. Toen bijvoorbeeld tweeduizend vluchtelingen uit Mexico naar Guatemala mochten terugkeren, werd er een miljoen dollar ter beschikking gesteld. Maar dat geld is niet bij de vluchtelingen terechtgekomen.”

Haar eerste prioriteit is echter de broze situatie in Guatemala. Menchú steunt de nieuwe president, maar is het niet eens met zijn vergevingsgezindheid. “De straffeloosheid in Guatemala mag niet voortduren”, aldus de Nobelprijswinnaar.

Guatemala was een van de vele landen waarvoor op het Festival Mondial in Tilburg aandacht werd gevraagd. Bij een stand van de organisatie "Mostar bij de maaltijd' kon de bezoeker bijvoorbeeld ringwerpen voor de Joegoslavische stad in nood.

Er was ook veel aandacht voor het milieu. Een voorbeeld daarvan was de "Groene keuken' van de organisatie De Groene Aarde. In een grote vrachtwagen was een complete milieuvriendelijke keuken gebouwd. Ook de vereniging van Nietrokers was aanwezig. Naast hun informatiestand was een kruis opgericht voor "drie miljoen tabaksdoden'. Elders wordt een CC verkocht: een toilet met de naam Compact Composteur waarbij geen spoelwater en riool nodig is. De menselijke faecaliën worden verwerkt tot compost, dat als "mest voor de siertuin kan worden gebruikt'.