Leegloop psychiatrische inrichtingen in Engeland

Dokument: Uit het oog, uit het hart. Ned 1, 22.34-23.14u.

In Groot Brittannië stromen de psychiatrische inrichtingen leeg. De ex-bewoners gaan naar zelfstandig-wonen projecten. Daarbij komt aan het licht dat veel oudere patiënten zelfstandig goed functioneren, geen psychiatrisch ziektebeeld hebben en dat er nooit een diagnose bij hen was gesteld.

Deze mensen zijn, afgaand op hun eigen verhalen, ooit door hun vader naar een inrichting gebracht, of door de buurt of familie in een tehuis gezet omdat hun moeder een zenuwinzinking had. Na enkele verplaatsingen zijn ze in een psychiatrische inrichting terecht gekomen. De opnames dateren vaak van voor de Tweede Wereldoorlog.

In de Engelse documentaire Out of sight, out of mind komen zestigers aan het woord die gedurende tientallen jaren onterecht opgesloten hebben gezeten. Ze mochten niet zelf beslissen wanneer ze naar bed gingen, ze deden eenvoudig werk, er werd voor hen bepaald wat ze aten en wanneer ze aten, welke kleren ze droegen en ze werden minimaal verzorgd. Behandeling bestond jarenlang voornamelijk uit straftherapie (vastbinden, opsluiten), maar toen in de jaren zestig de elektroconvulsietherapie kwam, en de eerste medicijnen verschenen, werden ook zij behandeld.

Een van de ex-patiënten vertelt hoe hij onder invloed van een psycho-therapeute zijn spraakvermogen verloor en spraaktherapie kreeg. Hij wist wat er met hem aan de hand was, maar er was geen sprake van dat hij de middelen niet meer hoefde te slikken. Een vrouw vertelt hoe ze na al die jaren werd getest en toen kon laten zien dat ze kon lezen en schrijven.

Misschien is het in het Verenigd Koninkrijk genoegzaam bekend dat de psychiatrische inrichtingen decennialang overbevolkt zijn geweest door mensen die er gezond binnen kwamen. Uit de rommelige, van Yorkshire Television overgenomen documentaire blijkt in ieder geval niet dat de onvermoede vondst van al deze patiënten tot grote opwinding heeft geleid. Een ambtenaar mag doen voorkomen alsof het een normaal proces is dat mensen uit instituten weer zoveel mogelijk op zichzelf gaan wonen.

Wel is enige tijd geleden de wet zo veranderd dat het niet langer mogelijk is dat familie of andere ondeskundigen iemand kunnen laten opnemen. Dat schijnt de bron van de ellende te zijn geweest. Duidelijk wordt wel dat ook artsen deze opnamen hebben laten verrichten.

De documentaire laat zien hoe deze mensen zich na vele decennia proberen te redden in een tot op zekere hoogte zelfstandig bestaan. Meestal wonen ze bij elkaar in een soort begeleid-wonen-project.

Elementaire vragen worden in de documentaire niet gesteld. Ook blijven veel praktische vragen achterwege. Vooral de ex-patiënten komen aan het woord en die zijn dan wel niet gek maar erg slim zijn ze ook niet na decennialange onderstimulatie.

Het zou verhelderend zijn geweest om de geschiedenis van zo'n patiënt die naar een jongenstehuis werd gebracht (60 jongens op een slaapzaal, 1 tandenborstel voor 30 jongens, begroet met "Come in, you'll be very happy here') exact na te gaan. Wat was dat voor een tehuis? Waarom kwam hij daar terecht? Waarom is hij naar andere inrichtingen overgebracht en uiteindelijk in de volwassenenpsychiatrie terecht gekomen?

Het zou iets laten zien van het feit dat honderden mensen aan één psychiater waren toevertrouwd, dat de verzorgers de patiënten selecteerden en dat uitsluitend op grond van goed en slecht gedrag deden, en het zou iets laten zien van het strafsysteem waardoor lastige mensen in een behandeling (dwangbuis, elektroshock) verzeilden waarvan we dachten dat die aan psychiatrische patiënten was voorbehouden.

Nu beklijft voornamelijk het idee dat er tegenwoordig weliswaar erg veel psychiatrische patiënten op straat lopen, maar dat vroeger de mensen kennelijk te snel achter de muren verdwenen.