Geschutter van VN drijft Somaliërs naar Aideed

Operatie "Restore Hope' noemden de Amerikanen in december hun interventie in Somalië. Daarin slaagden ze aanvankelijk wonderwel. De hongersnood werd onder controle gebracht en de gewelddadige anarchie in het land tot beheersbare proporties teruggebracht. Somalië leek de toekomst weer hoopvol tegemoet te kunnen zien.

Een half jaar later gebeurt echter wat veel sceptici al bij het begin van de Amerikaanse interventie hadden voorspeld: naarmate de Amerikanen zich minder bemoeien met Somalië (van de 26.000 Amerikaanse mariniers zijn er nog slechts ruim 4.000 over), valt Somalië meer terug in de hopeloze chaos van weleer.

Nu wreekt zich dat ook de Amerikanen, ondanks hun superieure technologie en ondanks herhaalde verzoeken hiertoe van VN-secretaris-generaal Boutros Boutros-Ghali, het niet waagden de milities volledig te ontwapenen. Dezelfde krijgsheren die de afgelopen jaren goeddeels verantwoordelijk waren voor de desintegratie van hun land en die de laatste maanden wat naar de achtergrond waren gedrongen, haalden na mei hun wapens weer te voorschijn en werden snel brutaler, voorop de mannen van generaal Mohamed Farah Aideed.

De VN-troepen, aan wie de Amerikanen begin mei formeel het bevel over Somalië overdroegen, kunnen de toestand op veel plaatsen niet meer aan. Vooral de Pakistaanse blauwhelmen, ongeveer een kwart van het totaal aantal VN-manschappen, hebben het zwaar te verduren. De goed bewapende militie-leden van Aideed tonen geen enkel ontzag voor hen. Zonder pardon schoten ze vorige week 23 Pakistanen dood, die een wapendepot van Aideed wilden inspecteren. De kwetsbaarheid van de VN was daarmee overduidelijk aangetoond.

De Amerikanen begrepen dat de zaak in Somalië snel uit de hand zou lopen, wanneer de VN het weer bij een ferme maar tandeloze resolutie zouden laten en voerden het afgelopen weekeinde bombardementen uit op de arsenalen van Aideed. Het positieve effect daarvan werd echter gistermorgen in één klap ongedaan gemaakt door de steeds nerveuzer wordende Pakistanen, die een bloedbad aanrichtten waarbij vooral ongewapende burgers werden gedood.

De onfortuinlijke Pakistanen reikten daarmee Aideed een geschenk uit de hemel aan. Naar hartelust kon die nu de toch al bestaande afkeer van de VN onder brede lagen van de Somalische bevolking VN aanwakkeren. Veel Somaliërs zijn immers nog niet vergeten dat de hulporganisaties van de VN zich een paar jaar geleden uit Somalië terugtrokken op het moment dat daar de nood het hoogst was, terwijl verschillende particuliere organisaties toen wel bleven. Ook het ontslag van de Algerijnse VN-diplomaat Mohamed Sahnoun, die vorig jaar veel had gedaan om het gezag van de VN in Somalië te helpen herstellen, deed het prestige van de organisatie geen goed. En nu, zo kon Aideed overtuigend betogen, schieten de VN-militairen zelfs onschuldige Somalische burgers dood.

De gebeurtenissen van de afgelopen twee weekends zijn ronduit rampzalig te noemen voor de VN. Door het geschutter van de VN worden de Somaliërs weer in de armen gedreven van de man die zijn eigen land te gronde heeft helpen richten. De enige oplossing om de toestand te redden lijkt een spoedige terugkeer van de Amerikaanse militairen, die hun werk dan dit keer grondiger zouden moeten doen dan de vorige keer. Het onschadelijk maken van de milities, vooral die van Aideed is daarbij de cruciale opgave. Maar het is de vraag of president Clinton bereid is zich zo zeer in het Somalische moeras te laten trekken. Schrikt Washington hiervoor terug, dan kan "Restore Hope' en het vervolg daarop vermoedelijk alsnog als een mislukking worden beschouwd.