Aideeds pose

DE JONGSTE gebeurtenissen in Somalië vallen in twee categorieën uiteen: de lucht- en grondacties tegen de militie van de weerspannige generaal Aideed en de schietpartijen waarvan tientallen Somalische burgers het slachtoffer werden.

De eerste categorie staat in het teken van het herstel van wet en orde, die na de overdracht van het toezicht door de Amerikanen aan de Verenigde Naties weer ernstig aan het wankelen waren geraakt. De tweede werkt, hoeveel rechtvaardigingen er ook voor worden aangevoerd, in tegengestelde richting. De verzekering dat de VN voor en niet tegen het Somalische volk opereren, klinkt hol als vrouwen en kinderen met tientallen tegelijk op straat worden neergeschoten.

Wordt de balans opgemaakt, dan moet het saldo van de interventie dit weekeinde als negatief worden beoordeeld. Zij was noodzakelijk geworden omdat de aanvankelijke pogingen om de verschillende krijgsheren met elkaar te verzoenen en zo de kiem voor een nieuw Somalië te leggen, waren mislukt. Dat bleek toen de Amerikaanse overmacht was vertrokken en de oude toestanden van geweld en willekeur terugkeerden. Maar pas na de escalatie in de confrontatie waarbij 23 Pakistaanse blauwhelmen sneuvelden, besloot de VN-leiding dat er moest worden opgetreden. Dat optreden was terecht, al was het maar om de geloofwaardigheid van de VN-eenheden enigszins overeind te houden. Maar het had wel de bijsmaak dat de blauwhelmen meer met hun eigen wel en wee waren begaan dan met dat van de Somalische bevolking.

TERUGBLIKKEND mag worden vastgesteld dat de Amerikanen kansen voor Somalië hebben gemist. Onmiddellijk na het begin van hun invasie was er de gelegenheid om korte metten te maken met de verschillende bendes en hun aanvoerders en om een nieuw leiderschap op te zetten. Ten slotte was de, ongevraagde, interventie gerechtvaardigd met de vaststelling dat er geen regering meer in het land opereerde. Maar in Somalië werd dezelfde fout gemaakt als in Bosnië: de veroorzakers van de ellende werden als gesprekspartners aan de onderhandelingstafel geaccepteerd met als gevolg dat hun gezag en macht bij hun eigen aanhang juist werden bevestigd in plaats van ongedaan gemaakt.

Zo kon het gebeuren dat generaal Aideed, een van de verantwoordelijken voor de "killing fields' in zijn land, gisteren voor de wereldpers poseerde als de beschermer van zijn volk tegen de agressie van duistere machten die zich van de VN bedienden. Wie kan het onder die omstandigheden de vertwijfelden euvel duiden dat zij in hun onmacht hun heil zoeken bij de man die het laatste woord blijkt te hebben? En die waarschijnlijk nog aanwezig is als de blauwhelmen al lang zijn vertrokken?