Weekoverzicht

De moeilijkheden voor de Amerikaanse president Bill Clinton lijken zich op te stapelen. Deze week moest hij onder druk van de Senaat besluiten zijn omstreden plan voor een energiebelasting drastisch aan te passen. Het voorstel voor een heffing op brandstoffen had de Amerikaanse schatkist over vijf jaar 72 miljard dollar moeten opleveren. Clinton laat nu een nieuw voorstel uitwerken, maar de beoogde opbrengst lijkt niet meer haalbaar. Minister van financiën Bentsen beschuldigde de oliemaatschappijen ervan misleidende informatie te hebben verspreid, die het Congresleden onmogelijk maakt het plan te steunen. De ontwikkeling in de VS zal tegenstanders in de EG van een Europese energiebelasting in de kaart spelen.

Bij de Opec is het ook onrustig. Koeweit heeft aangekondigd meer olie te zullen produceren dan het quotum van 1,76 miljoen vaten per dag. Ook andere individuele lidstaten houden zich niet aan afspraken, waardoor er een overaanbod van olie is. De prijs de toonaangevende Noordzee-olie ("Brent') zakte na de Koeweitse bekendmaking met 20 dollarcent omlaag tot ruim 18 dollar per vat.

Duitsland heeft tot opluchting van de andere EG-lidstaten zijn plan voor een eigen tolvignet van 10.000 D-mark voor vrachtwagens laten varen. Bonn kan zich nu vinden in een regionaal Eurovignet dat zo'n 2500 D-mark zou moeten kosten. De Nederlandse regering wil haar principiële verzet tegen een vignet nu laten varen. Nederlandse transportondernemers zijn echter tegen elke lastenverzwaring.

De Duitse regering moet door de zware recessie naar nieuwe financiële middelen zoeken om de begroting sluitend te krijgen. Minister Waigel (financiën) wil naast de al aangekondigde extra bezuinigingen van 20 miljard D-mark een grootscheeps offensief beginnen tegen fiscale en subsidiefraude en misbruik van sociale zekerheid. Voor dat doel zal op elk departement een staatssecretaris als “misbruikcontroleur” gaan fungeren. De politieke 'slag' om de Duitse begroting lijkt zich intussen te verharden. Twee maanden geleden sloten regering, oppositie en sociale partners het Solidariteitspact voor de opbouw van Oost-Duitsland en de consolidering van de Westduitse economie en de overheidsfinanciën. Maar de opposititionele SPD wil niet meedoen aan nieuwe bezuinigingen op de sociale zekerheid.

Zelfs de D-mark, nog altijd het anker van het Europees Monetair Stelsel (EMS) raakte deze week even slag. En dat alleen maar omdat mega-belegger George Soros, de nieuwe goeroe van de financiële wereld, in een brief aan The Times een daling van de koers voorspelde.

Volgens EG-commissaris Christophersen krimpen de economieën van de EG-lidstaten dit jaar met 0,3 procent. Nog alarmerender is het werkloosheidscijfer dat in 1993 stijgt van 10,4 naar 11 procent. Voor 1994 houden sommigen al rekening met een werkloosheid van 12 procent. Vooral in Frankrijk neemt de ongerustheid toe. De stemmen voor protectionisme om de werkgelegenheid te beschermen worden steeds luider. De Franse premier Balladur liet in Brussel niet alleen weten dat Parijs blijft weigeren in te stemmen met het landbouwakkoord tussen de EG en de VS, maar zich ook op allerlei andere punten van de GATT-onderhandelingen zeer kritisch zal opstellen. De Franse regering heeft geopperd een "Europese preferentie' voor industriële goederen in te voeren als afscherming tegen lage-lonenlanden in vooral Oost-Azië.

Veel werk aan de winkel dus voor de nieuwe GATT-topman Peter Sutherland, die per 1 juli Arthur Dunkel als directeur-generaal opvolgt. De Ierse voormalige EG-commissaris zei dat de G-7 (zeven rijke industrielanden) op hun top volgende maand in Tokio knopen moeten doorhakken. Anders wordt een omvattend wereldhandelsakkoord voor het eind van het jaar een illusie.

    • Hans Buddingh'