Wat ik deed houd ik liever verborgen

In Schachwoche las ik dat een van de Aziatische zonetoernooien in de Iraanse stad Esfahan gehouden is. Een leerzaam voorbeeld van de grilligheid van de macht. Het kan verkeren. Aan het eind van de jaren tachtig kreeg de Iraanse schaker Hashem negentig zweepslagen, omdat hij bij het schaken betrapt was. Het was verboden in Iran. Een andere Iraanse schaker, Babak Tondivar, vertelde later aan een Duitse journalist dat hij in die tijd met een groepje van tien vrienden iedere week in een kledingfabriek geheime bijeenkomsten belegde om te schaken of naar schaaklezingen te luisteren. Schaakboeken waren peperduur, omdat ze met grote risico's voor de handelaar als illegale waar van onder de toonbank verkocht werden.

In 1989 werd alles opeens anders. Er werden grote toernooien georganiseerd, zelfs een toernooi voor parlementsleden. Het schaken was weer in de gratie en nooit is het duidelijk geworden wat de Iraanse machthebbers in de jaren van het verbod bezielde. Zag men het schaken als een verdorven westers spel? Het is waar dat het spel dat wij spelen de Europese variant van de grote familie van schaakvormen is. Maar anderzijds, in Perzië werd al honderden jaren eerder geschaakt dan in Europa. Toen in de tijd van de Culturele Revolutie het schaken in China verboden was, werd er geen onderscheid gemaakt tussen het Chinese schaak en het westerse schaak, het was allemaal duivelswerk. Raadsels. Nu hebben we een Chinese vrouwenwereldkampioen en in Esfahan is een zonetoernooi gehouden. De simpele schaakliefhebber kan slechts afwachten wat ze straks weer verzinnen, en op welke plek van de wereld dat zal zijn.

Ook in Schachwoche het nieuws dat Karpovs zegetocht tijdelijk onderbroken is. In het Spaanse Leon won hij voor de verandering een toernooi een keer niet. Al een jaar lang reist Karpov schijnbaar onvermoeibaar van het ene toernooi naar het andere. Timman heeft zijn deelname aan het Nederlands kampioenschap afgezegd, omdat hij zich wilde voorbereiden op de match met Karpov. Hij speelt alleen een paar trainingspartijen met de Griek Skembris. Sommige aanhangers vrezen dat hij te weinig ingespeeld zal raken. Karpov doet het net omgekeerd en maakt de indruk uitgeput neer te willen vallen net voordat zijn match begint. Wat bezielt hem? Hij is nu al, met grote voorsprong, de man die van alle schakers uit de geschiedenis de meeste toernooi-overwinningen heeft behaald. Misschien wil hij in de nadagen van zijn schitterende carrière een record vestigen dat nooit meer gebroken zal kunnen worden, ook door Kasparov niet.

Ik maak het me maar wat makkelijk deze week. Verwacht geen doorwrochte analyses van me. Mijn gedachten zijn wel bij het schaken, maar voor één keer niet bij u. Ik deed aan het Nederlands kampioenschap mee met de gedachte dat het goed was om eens aan het moderne schaak te ruiken. Zo anders dan vroeger. In de ingewanden van een voetbalstadion, met versneld tempo en met een rookverbod. De wereld van de sport. Ik ging er naar toe zoals een ander naar een klooster gaat. Twee weken versterving, meditatie en zelfonderzoek. Maar een echt onderzoek heeft de eigenschap dat het tot bevindingen kan leiden die je niet erg bevallen en dat is nu gebeurd. Ik schrijf wat partijen uit de eerste week van het kampioenschap voor u over, maar de prestaties van anderen kunnen mij nu niet de inspiratie verschaffen om er een verhelderend licht over te laten schijnen, en wat ik zelf deed houd ik liever verborgen.

Wit Riemersma - zwart van der Wiel

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 d7-d6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 a7-a6 6. Lc1-e3 e7-e5 7. Pd4-b3 Lf8-e7 8. Lf1-e2 Lc8-e6 8. f2-f4 e5xf4 10. Le3xf4 Pb8-c6 11. Pb3-d4 Pc6xd4 12. Dd1xd4 Ta8-c8 13. 0-0-0 0-0 14. g2-g4 Dd8-a5 15. g4-g5

Zie diagram 1

15...Tc8xc3 16. b2xc3 Pf6-d7 17. Th1-g1 Pd7-c5 18. Le2-c4 Tf8-c8 19. Lc4-b3 Le6xb3 20. a2xb3 Pc5-e6 21. Dd4-e3 Tc8xc3 22. De3-f2 Da5-a1+ Wit gaf op wegens 23. Kd2 Txc2+.

Wit Martens - zwart Piket

1. d2-d3 d7-d5 2. g2-g3 Pg8-f6 3. Lf1-g2 g7-g6 4. Pg1-f3 Lf8-g7 5. 0-0 0-0 6. Pb1-d2 Pb8-c6 7. c2-c3 e7-e5 8. e2-e4 a7-a5 9. a2-a4 d5xe4 10. d3xe4 b7-b6 11. Tf1-e1 Lc8-a6 12. Lg2-f1 La6xf1 13. Kg1xf1 Dd8-d7 14. Dd1-e2 h7-h6 15. Kf1-g2 Ta8-d8 16. Pd2-c4 Tf8-e8 17. Pf3-d2 Pf6-h7 18. Pc4-e3 Ph7-g5 19. h2-h4 Pg5-e6 20. Pd2-b3 Pc6-e7 21. De2-c4 Pe7-c8 22. f2-f3 Pc8-d6 23. Dc4-d3 f7-f5 24. Pe3-c4 Dd7-f7 25. Pc4xd6 Td8xd6 26. Dd3-c2 Te8-d8 27. Te1-e2 f5-f4 28. g3xf4 Pe6xf4+ 29. Lc1xf4 Df7xf4 30. Ta1-h1 c7-c5 31. Dc2-c1 Df4-f7 32. Pb3-a1 Td6-d3 33. Te2-f2 h6-h5 34. Pa1-c2 Kg8-h7 35. Dc1-f1 Lg7-h6 36. Pc2-d4 c5-c4 37. Pd4-c6 Td8-e8 38. b2-b4 Df7-f6 39. b4-b5 g6-g5 40. Df1-e2 g5xh4 41. Th1-d1 Te8-g8+ 42. Kg2-h1 Df6-e6 43. Td1xd3 c4xd3 44. De2xd3

Zie diagram 2

44...Lh6-e3 Wit gaf op.

Wit Nijboer - zwart Hoeksema

1. e2-e4 e7-e6 2. d2-d4 d7-d5 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. e4-e5 c7-c5 5. a2-a3 Lb4xc3+ 6. b2xc3 Pb8-c6 7. Pg1-f3 f7-f6 8. Lf1-b5 Pg8-e7 9. 0-0 Dd8-a5 10. c3-c4 a7-a6 11. Lc1-d2 Da5-c7 12. c4xd5 a6xb5 13. d5-d6 Dc7-d7 14. d6xe7 c5xd4 15. Ld2-b4 f6xe5 16. Tf1-e1 Dd7-d5 17. Pf3-g5 h7-h5 18. Dd1-d3 Th8-h6 19. Pg5-e4 Pc6xb4

Zie diagram 3

20. Dd3-g3 Een mooie en onverwachte slotzet. Zwart gaf meteen op, omdat zijn toren verloren gaat en wit daarna een winnende aanval overhoudt.

    • Hans Ree