"Situatie in Bosnië slechter na incident'

LONDEN/ATHENE/BELGRADO, 12 JUNI. De Britse premier Major heeft gewaarschuwd voor een “snelle verslechtering” van de militaire situatie in Bosnië, na een Kroatische aanval op een hulpkonvooi op de weg tussen Vitez en Travnik, waarbij Britse blauwhelmen gisteren één en mogelijk twee Kroaten doodschoten. In dat geval zou een snelle versterking van het britse contingent nodig zijn, aldus Major. John Major onderstreepte gisteren dat de Britten “slechts uit zelfverdediging hadden opgetreden”, en volgens de geldende richtlijnen hadden gehandeld. Volgens hem heeft dat de commandant te velde volledige bevoegdheid heeft om alles te doen om het leven van Britse militairen te beschermen.

Enkele parlementsleden hebben geëist dat de regering, hetzij zijn troepenmacht versterkt, hetzij terugtrekt. Volgens Paddy Ashdown, leider van de Liberaal-Democraten, is het incident het gevolg van “het onduidelijke mandaat” voor de buitenlandse militairen in Bosnië. De Labour-defensiewoordvoerder David Clark vroeg om “nieuwe richtlijnen” voor de militairen, “zodat onze troepen zich beter kunnen beschermen”. Een van de Britse militaire commandanten in het gebied, majoor James Miles, omschreef na het incident de situatie gisteravond als “op de rand van de anarchie”.

Een woordvoerder van de Bosnische Kroaten beschuldigde de Britten gisteravond in een gesprek met de BBC ervan buiten hun mandaat te treden. Hij sprak van “een criminele daad”. Het felle optreden van de Kroaten wordt uitgelegd als een vergelding voor het feit dat de moslims het afgelopen weekeinde na hevige gevechten Travnik hadden ingenomen. Waarnemers menen dat het incident de weg opent voor vergeldingsaanvallen op de blauwhelmen.

Rusland lijkt Westerse druk te weerstaan om troepen bij te dragen aan de VN-macht die de "veilige gebieden' voor moslims in Bosnië zullen bewaken. Tijdens een bijeenkomst van de Noordatlantische Samenwerkingsraad, gisteren in Athene, wilde de Russische minister Kozyrev niet meer zeggen dan dat Rusland "overweegt' om troepen te sturen.

Tegen het Amerikaanse televisiestation CNN zei Kozyrev dat zijn land een nieuwe VN-resolutie nodig vindt, met een nieuw mandaat voor de troepen in de zes moslim-steden. Kozyrev zei dat deze VN-macht vooral een beter omschreven "taakopdracht' moet krijgen.

Waarnemers menen dat de NAVO en de gelieerde Oost-Europese landen daarmee een kans te hebben gemist om het politieke draagvlak onder de VN-operatie in Bosnië te versterken. Rusland heeft als Slavisch broedervolk bij de Serviërs in Bosnië traditioneel veel invloed. Het heeft al troepen onder VN-mandaat in Kroatië gelegerd. Russische deelname aan de komende VN-operatie rond de enclaves zou het naar verwachting de Serviërs moeilijker maken om de belegering voort te zetten.

De presidenten van Servië, Bosnië en Kroatië zullen elkaar volgende week ontmoeten in Genève. Dat heeft EG-bemiddelaar David Owen gisteren meegedeeld. Ook de leider van de Kroaten in Bosnië, Mate Boban, heeft laten weten naar Genève te zullen komen. President Milosevic van Servië, president Izetbegovic van Bosnië en president Tudjman van Kroatië zullen elkaar volgende week ontmoeten. Dat heeft de vredesonderhandelaar Lord Owen gisteren in Belgrado verklaard. Lord Owen had gisteren samen met mede-bemiddelaar Thorvald Stoltenberg in de Servische hoofdstad een vier uur durende ontmoeting met Milosevic. De ontmoeting heeft mogelijk woensdag plaats. De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, heeft geweigerd aan het overleg deel te nemen. De leider van de Bosnische Kroaten, Mate Boban, komt mogelijk ook. (Reuters, AFP, AP)