Navo wil troepen VN in heel Bosnië beschermen

ATHENE, 11 JUNI. De NAVO zal luchtbescherming bieden aan VN-troepen in geheel Bosnië en niet alleen in zes "veiligheidszones'. Dit hebben de NAVO-ministers van buitenlandse zaken gisteren en vanochtend in Athene besloten.

Nederland, de VS, Groot-Brittannië en Frankrijk zullen hun luchtoperaties vanuit Italië uitbreiden tot het aanvallen van gronddoelen als VN-troepen in moeilijkheden komen. Op dit moment beperken de geallieerden zich nog tot het afdwingen van het vliegverbod boven Bosnië-Herzegovina. De Amerikaanse minister Christopher zei gisteren dat de steun alleen is bedoeld ter bescherming van VN-personeel. Volgens hem is het niet de bedoeling dat de NAVO uit de lucht zal aanvallen alleen om de burgerbevolking te beschermen. Slechts als de VN-commandant ter plaatse, in overleg met het VN-hoofdkwartier, om luchtsteun vraagt zal de NAVO die geven.

Nieuw is wel dat de luchtbescherming zich niet zal beperken tot de zes zogeheten "veilige gebieden', waarover de VN met de Serviërs overeenstemming willen bereiken. Het gaat daarbij om de steden Sarajevo, Tuzla, Gorazde, Srebrenica, Zepa en Bihac. Op basis van een recente VN-resolutie zullen de UNPROFOR-troepen daar wel met geweld mogen reageren op aanvallen of op obstructies van voedselkonvooien. Voorwaarde voor de legering van VN-eenheden in deze veiligheidszones is dat het gebied veilig is voordat de troepen komen; de Serviërs die deze steden belegeren moeten dus toestemming geven. Daarvan is tot nu toe niets gebleken. Voor de operatie zijn naar schatting 5.000 soldaten en 70 tot 80 jachtvliegtuigen extra nodig. Zweden bood gisteren duizend man aan. De Britten boden gisteren een extra squadron Jaguar-jachtbommenwerpers aan.

Pag 5: Veel zelfkritiek in Athene

De uitbreiding van de bescherming tot VN-personeel in heel Bosnië was overigens niet onomstreden. Tot vanochtend hield Frankrijk vast tot een beperking van de bescherming tot de veiligheidszones. Vanochtend echter werden de plooien gladgestreken.

De bijeenkomst begon na nauw verhulde kritiek van NAVO-topman Wörner op de aarzelende koers die het bondgenootschap de laatste maanden toonde. Volgens hem ontbrak het aan “duidelijke politieke wil”, “doelgerichtheid” en “leiderschap”. De Turkse minister Çetin zei dat de lidstaten “ieder individueel hebben gefaald” in het Bosnië-conflict. Ook minister Christopher erkende dat het Westen “kansen heeft gemist”. Hij bracht een voorstel van president Clinton aan de bondgenoten over om nog voor het einde van het jaar bijeen te komen. Er zouden dan een aantal strategische beslissingen over de toekomstige koers van de NAVO in centraal en Oost-Europa moeten worden genomen. Clinton wil het Congres kunnen bewijzen dat de Europese bondgenoten bereid zijn hun militaire capaciteit te handhaven. “Anders kijken we niet alleen tegen een vertrouwenscrisis aan, maar slijt tegelijk ook onze militaire kracht weg.” Maar de NAVO moet vooral de politieke wil herwinnen om “vroeg, daadkrachtig en geloofwaardig” in te grijpen als er zich spanningen of conflicten voordoen.

    • Folkert Jensma