Meeste tennisprofs vergeten dat het oog soms ook wat wil

ROSMALEN, 11 JUNI. In de tenniswereld is het vertrouwen in de zintuiglijke waarneming nog altijd onbegrensd. De lijnrechters beslissen over de vraag of een bal in of uit is. De stoelscheidsrechter kan hen vanuit zijn verheven positie nog corrigeren. Aan het oog worden hoge eisen gesteld. Maar wie controleert de kwaliteit ervan en hoe vaak gebeurt het, vraagt de Zaandamse oogarts J.A. ten Napel zich af. Hoofdscheidsrechter Marleen van Noortwijk van het ATP-grastennistoernooi in Rosmalen kent het antwoord. “Hier worden tennisscheidsrechters nooit getest.”

Ze weet dat er af en toe buitenlandse toernooien zijn die “een briefje van de oogarts vragen, maar in Nederland zijn we zo ver nog niet”. Voor het korps lijnrechters bij de Continental Grass Court Championships - met een totaal aan prijzengeld van een kleine half miljoen gulden en 110 ATP punten voor de winnaar - is daar volgens haar ook geen aanleiding voor. “Voordat ze hier staan hebben ze al een carrière achter de rug. Dit is een geselecteerd gezelschap. Het wordt wel gesignaleerd als iemand er te vaak naast zit met zijn calls.”

Dat gebeurde vorig jaar met een vrouwelijke lijnrechter, herinnert N. van Gerven van Lunelle B.V., groothandel in contactlenzen, zich. Hij verzocht haar zich aan een ogentest te onderwerpen en na een aanvankelijke weigering werkte ze mee en werd de oorzaak van het ongewoon hoge aantal wonderlijke waarnemingen opgespoord. Ze had net nieuwe contactlenzen in, waaraan ze nog niet gewend was.

Zijn bedrijf biedt, met instemming van de ATP-Tour, alle spelers en officials in Rosmalen een gratis oogonderzoek aan. Bij scheidsrechters werden tot nu toe geen grote negatieve afwijkingen gevonden, wel positieve. De contrastwaarneming bij een internationale umpire was zo goed dat hij volgens Van Nerven “zelfs een vlieg op de baseline kan zien zitten.”

De tennisprofs consulteren medici voor de meest uiteenlopende vragen, laten regelmatig de spieren masseren, sommigen doen een beroep op mentale begeleiders maar lijken te vergeten dat het oog ook wat wil. Ten Napel, lid van de werkgroep Sport en Zien (een club van oogartsen en optometristen), informeerde deze week bij de ATP-arts van het grastoernooi in Brabant of en hoe de ogen van tennisprofs worden gecontroleerd. Het bleek volgens de ouderwetse methode te gaan. Beurtelings één oog met de hand afdekken en letters lezen. Een score van tachtig procent werd al voldoende gevonden. “Terwijl negentig procent van de informatie via de ogen aan de hersenen wordt doorgegeven: hoe staat de tegenstander, hoe houdt hij zijn racket vast?”

Zijn werkgroep ervaart maar al te vaak dat de sportwereld afwijzend staat tegenover oogmetingen. “Als je Ajax of PSV benadert lachen ze je uit, terwijl in de Verenigde Staten elke profclub een oogarts in dienst heeft.” De tennissers in Rosmalen komen bij de meting tot soms verrassende ontdekkingen. Bij een bijna top-tienspeler werd vastgesteld dat zijn contrastwaarneming dertig procent minder was dan normaal. Hij had ermee leren leven, zonder dat het hem had gehinderd zo dicht bij de wereldtop te komen. Dat zou een reden kunnen zijn voor de terughoudende opstelling van tennissers. Ineens meer en scherper zien betekent aanpassen aan de nieuwe omstandigheden en eigenlijk is er tijdens het overladen tennisseizoen nauwelijks tijd voor. Toch zijn er gevallen dat het echt niet anders kan. Michiel Schapers klopte met zijn beschermeling Vacek aan bij de stand in het VIP-dorp. Vacek had een enorme sprong gemaakt op de wereldranglijst, maar die opmars was gestopt. Schapers had de indruk gehad, zei een medewerker, dat zijn pupil “visueel gehandicapt” was. De meting wees uit dat hij een oogcorrectie nodig had.

Vooral de gekleurde lens wordt gepropageerd. De Nederlandse waterpoloteams spelen er mee en hebben aanmerkelijk minder last van schitteringen op het water. Voor tennissers is het met name een uitkomst bij het serveren en bij hoge ballen als de zon fel is. Bijkomend effect is dat de zonnelens een UV-filter heeft waardoor de contrastwaarneming verbetert. Richard Krajicek voelt daar niet voor. De lensdrager is wel van plan nog deze week zijn ogen te laten onderzoeken, maar heeft het gevoel dat hij toch liever met “de originele lichtsterkte” speelt. Alle Nederlandse lijnrechters zullen zich ook nog melden. Maar de resultaten, zegt hoofdscheidsrechter Van Noortwijk, blijven geheim. “Stel je voor dat...”

Richard Krajicek vond zichzelf in de partij tegen Patrick McEnroe, gisteren in de tweede ronde van het grastennistoernooi is Rosmalen, aanvankelijk nog te veel spelen als een kamikaze-piloot. “Als ik even afwachtte met mijn forehand liep het beter”, zei hij. De Nederland won afgetekend met tweemaal 6-4. Wally Masur, zijn tegenstander in de kwartfinale, versloeg met 6-3, 6-2 Paul Kilderry. Alexander Volkov had drie sets nodig om Andrei Olhovski (4-6, 6-4, 6-4) te verslaan en Hendrik Holm was Derrick Rostagno in twee sets de baas: 6-3, 6-2.