Compleet Haags centrum wordt verbouwd

Het Haagse centrum wordt het komende decennium voor 2,6 miljard gulden vertimmerd. Vanmiddag gaf het rijk officieel goedkeuring en geld voor de realisering van de plannen.

DEN HAAG, 11 JUNI. De planologen van Den Haag vechten om elke vierkante meter. Alles wordt bewust door elkaar en bovenop elkaar gebouwd: woningen, winkels, bedrijven, parkeergarages en theaters. Geen uitgestorven winkelstraten of kantorenblokken meer na half zes. “Dat is de les die we de afgelopen twintig jaar hebben geleerd”, zegt projectleider F. van Deursen. De monotonie mag niet meer toeslaan. De moderne stadsmens blijkt “dolgraag” boven een theater te wonen.

Het project Den Haag Nieuw Centrum, dat in 1986 al stilletjes begon voordat er een naam voor was bedacht, kreeg vanmiddag de zegen van het rijk. De handtekeningen van staatssecretaris Heerma (volkshuisvesting) en minister Maij-Weggen (verkeer) promoveerden het stadsplan tot een zogenoemd Sleutelproject, waaraan de rijksoverheid meebetaalt. Voor 2,6 miljard gulden wordt het Haagse centrum het komende decennium vertimmerd. Er komen duizend woningen, 250.000 vierkante meter kantoren, en 100.000 vierkante meter winkels en publieke functies, zoals theaters. Het rijk betaalt 190 miljoen gulden aan een tramtunnel onder de Grote Marktstraat. De totale kostenverdeling komt neer op bijdragen van het rijk van 300 miljoen, de gemeente 200 miljoen en 2,1 miljard gulden van private partijen.

Het "internationaal concurrerende vestigingsmilieu' dat Den Haag met steun van het rijk moet zien te creëren stelt hoge eisen. Er zijn maar een paar plekken in Nederland die daarvoor in aanmerking komen, dus ze moeten worden uitgebuit. Buiten Den Haag zijn dat Amsterdam, Rotterdam en in mindere mate Utrecht. Terwijl Amsterdam en Rotterdam zich het hoofd breken over miljarden-projecten als de IJ-oevers, Kop van Zuid en Noordrand, is Den Haag enkele jaren geleden begonnen met de herinrichting van de complete binnenstad.

Rondom het Centraal Station verrijzen grote kantorencomplexen, een nieuw stadhuis is in aanbouw in het hart van de stad, ministeries die ooit voor de Haagse voorsteden Rijswijk (WVC) en Zoetermeer (Onderwijs) kozen denken serieus over een nieuw onderkomen op loopafstand van politiek Den Haag.

“Een verschil met de grote plannen in Rotterdam en Amsterdam is dat hier een complete binnenstad wordt verbouwd”, zegt projectleider Van Deursen. Het Haagse centrum, hoeveel bouwputten er ook zijn, is geen kaal haventerrein waar je in één klap iets uit grond stampt. “Wij hebben niet een groot, maar 33 kleine projecten. Daarvan valt er eens een af, er komt er eens een bij. Maar de ontwikkeling gaat constant door.” Nadelen heeft het herbouwen van een binnenstad ook: doordat de ingreep in een functionerende stad gebeurt, heeft de gemeente te maken met tientallen platforms en actiegroepen die elk een eigen belang nastreven. Maar dat ligt in de nieuw te bouwen kavels van Amsterdam en Rotterdam niet veel anders.

De plannen van Den Haag komen overeen met het rijksbeleid dat verscheidene ministeries de afgelopen jaren hebben verwoord in nota's over ruimtelijke ordening, milieu en verkeer. Een belangrijk thema is de bereikbaarheid van het relatief kleine Haagse centrum; de overheid wil immers de mobiliteit terugdringen en het openbaar vervoer stimuleren. De ligging van het Centraal Station en de mogelijkheid van snelle tramverbindingen door het hart van de stad maken het gebied volgens de projectontwikkelaars tot een zeer gewilde vestigingsplek.

Om bedrijven met internationaal aanzien te trekken moet de kwaliteit van de kantorencomplexen volgens het convenant “hoogwaardig” zijn. De huurprijzen zullen daardoor beduidend hoger zijn dan de huidige tophuren in de stad. Nu liggen die op 350 gulden per vierkante meter, in de nieuwe gebouwen wordt zo'n 450 gulden gevraagd, vergelijkbaar met de prijzen in Amsterdam-Zuidoost. Ondanks de grote leegstand van kantoren op nationaal niveau zien investeerders en projectontwikkelaars blijkbaar grote mogelijkheden in Den Haag. “Vijfenzeventig procent van de investeringen is op dit moment gedekt”, zegt Van Deursen.

Verzekeringsbedrijven, oliemaatschappijen, adviesbureaus en advocatenkantoren vertonen de neiging zich dicht tegen de politiek te willen nestelen. De politiek zelf, nationaal, regionaal en steeds meer internationaal, heeft ten minste zoveel belangstelling voor een plek rond het Binnenhof. VROM opende onlangs de deuren van het glazen gebouw bij het station. De Verenigde Naties hebben opdracht gegeven tot de bouw van het kantoor voor de OCPW, het instituut dat zich zal bezighouden met het verbod op chemische wapens. In deze "Tower of Peace' aan het Koningin Julianaplein werken over vijf jaar zo'n duizend VN-medewerkers. De OCPW zal na verloop van tijd nieuwe adviesbureaus naar zich toetrekken.

Welke ingreep er ook wordt gepleegd, de gemeente blijft laveren tussen historische gebouwen en functionele kantoren, woningen en theaters, parkeergarages en tramtunnels. De filosofie luidt: een beetje van alles, als er maar geen kantorenoverschotten of bewonerstekorten komen. Dat betekent wonen boven een winkelcentrum, een theater of een parkeergarage. Een aantal makelaars heeft onderzoek gedaan naar de woningbehoeften, zegt Van Deursen. Gebleken is dat vooral studenten en jonge stellen zonder kinderen het “heel aantrekkelijk” vinden naar buiten te stappen en direct tussen de winkels, cafés en theaters te zitten.

    • Rob Schoof