"Wij spijbelen niet, we staken'

AMSTERDAM/ZWOLLE, 10 JUNI. Met hun rugzak losjes over de schouder en de fiets aan de hand wandelen zo'n driehonderd leerlingen het schoolplein van het Hervormd Lyceum in Amsterdam-Zuid af. Een langharige jongen tokkelt op een gitaar, anderen dragen een spandoek van de school met de recentste inschrijvingsdata voor nieuwe leerlingen erop - naar de schoolvlag was vergeefs gezocht.

De scholieren spijbelen niet, ze staken. In een lange stoet zetten ze koers naar de Dam, om een officieel stakingsregister van hun school te tekenen. Wie niet tekent, wordt alsnog beschouwd als spijbelaar. Niet alle leerlingen doen mee aan de staking. De eerste twee klassen blijven op school, zo is met rector A.J. Deurloo afgesproken. En een viertal hogere klassen blijft liever gewoon op school dan dat ze actievoeren.

Op de Dam zijn rondom het middaguur enkele honderden jongeren verzameld voor een protestbijeenkomst tegen de kabinetsplannen om te bezuinigen op studiefinanciering en de bijstand voor jongeren. Ze dragen spandoeken met teksten als "Fuck the system' en "Wij willen geld'. “Niet naar school, niet naar school”, schalt het over het plein. “Wij zijn de toekomst”, zegt een leerling van de Berlage-scholengemeenschap die het maar onzin vindt dat jongeren moeten inleveren. “We moeten genoeg geld krijgen om een goede opleiding te kunnen volgen”, zegt hij. “Nu moeten we weer bij onze ouders aankloppen.” Drie 16-jarige meisjes staan wat onwennig terzijde van de drukte. Ze staken “een beetje”, zeggen ze, en niet van harte: ze zijn bang dat ze vrijdagmiddag moeten nablijven.

De stakingsdag begon vanochtend vroeg op het oog als een normale lesdag. Op het Hervormd Lyceum-zuid is de eerste drie uren nog weinig te merken van actie-opwinding, afgezien van posters met "School plat!' en een oproep op het schoolbord: "Klas drie plus hoger, donderdag 10 juni stakingsgdag'.

In de klas zwoegen leerlingen boven proefwerken, anderen luisteren naar de leraar en maken aantekeningen. In de aula treft een "harde kern' van actievoerders voorbereidingen voor een stakingsbijeenkomst, om kwart voor elf. “Het gaat niet lang duren. Een kwartiertje of zo, het is zo heet, heet, heet”, zegt Janneke (18). Ze is in de weer met kopjes thee en een fototoestel. Nadam (15) bladert zenuwachtig door de aantekeningen van de rede die hij zo moet houden. Tsjoe Mei (17) gaat intussen de klassen af om op te roepen voor de bijeenkomst. “Aanvankelijk was het de bedoeling de leerlingen voor het einde van het derde uur uit de klas te dweilen, maar we willen de proefwerken niet verstoren”, aldus Tsjoe Mei.

Rector Deurloo is niet blij met de staking. “Het komt zeer ongelegen, zo vlak voor de proefwerkweken”, zegt hij. “Maar ik denk wel: ach, als leerlingen zich serieus druk maken, dan is dat positief.”

Pag.3: 'Het helpt toch niet'

Wiskundeleraar S. Klaver is sceptisch. “Het helpt toch niet. Zelf heb ik ook wel eens gestaakt, maar er wordt toch niet naar je geluisterd.” In de aula spreekt Nadam (15) intussen zijn gehoor toe. “In het onderwijs gaat alles naar beneden, Ritzen wil voor zeshonderdmiljoen bezuinigen.” Uit de zaal klinkt boegeroep. “Dus als je niet staakt, ben je verkeerd bezig. Ga naar de Dam toe en laat zien wat je kunt, Go!”

Ook in Zwolle "gaan' de scholieren voor hun actie. Stoeten scholieren trekken tegen het eind van de ochtend door de stad, met spandoeken en kratten bier op weg naar het Rode Torenplein, voor een manifestatie tegen de kabinetsplannen. Leerlingen van de middelbare technische school waren er al heel vroeg bij en zitten glimmend van trots op het plein, een krat bier als trofee. “Wij hebben vrij. Oh nee, we staken!” roepen ze.

Staken is in Zwolle niet vanzelfsprekend, vertelt Ilja Bonsen van het plaatselijke actiecomité. Twee scholen van de twintig die mee zouden doen hebben hun leerlingen uitdrukkelijk verboden te staken. De schoolleiding van het gymnasium Celeanum geeft zijn leerlingen geen vrij. Eind april werd in Zwolle al eens toestemming gegeven voor een soortgelijke staking en een herhaling vinden de scholen niet nodig. De stakers worden nu als “absent” gemeld bij de inspectie, aldus rector W. Brouwer van het Celeanum. “Maar verder maken wij geen toestanden.” De wilde geruchten onder zijn leerlingen, die spreken van zeshonderd gulden boete of een week schorsing, wuift hij weg. Gymnasiast Robert (16) durft desondanks niet naar het Rode Torenplein. “Mijn vader is anti-staak”, zegt hij.