Varianten op de kroeskop; Je eigen naam op je hoofd

"Sculptures' zijn uit, kaalgeschoren is in. Wie zijn (kroes)haar liever behoudt, laat de kapper "wrappen', "fingerwaven', "relaxen' of torenhoog touperen. Op de Afro Hair en Beauty Exhibition in Londen worden de ingewikkeldste constructies bedacht.

Op het rond het hoofd gekamde, ontkroesde haar balanceert een spiraalvormige toren van vals haar. Daarbovenop staat een gouden Pierrothoofd waaruit stokken met veren steken. Een enkele pluk haar is bewerkt met een wafelijzer, bespoten met een gouden kleurstof en op het hoofd vastgemaakt. Het kapsel maakt de vrouw bijna twee keer zo lang; staan of lopen is niet meer mogelijk.

Met deze niet erg praktische creatie won Anthony Seejatton de National Avant-garde styling competition. De wedstrijd, waaraan studenten van kappersscholen uit heel Engeland deelnemen, is onderdeel van de Afro Hair and Beauty Exhibition, een jaarlijkse vakbeurs die onlangs voor de elfde keer in Londen werd gehouden.

Voor een vakbeurs die zich uitsluitend richt op black hair - of afro-haar - moeten Nederlandse kappers afreizen naar Londen. Verspreid over de grote hal van het Business Design Centre staan stands met de meest uiteenlopende produkten voor het verzorgen, ontkroezen en permanenten van afro-haar. Kappersdemonstraties, modeshows en wedstrijden dingen naar de aandacht van de bezoeker. Zoals de Battle of the Barbers, waarin jonge kappers binnen twintig minuten het korte haar van mannen moeten modelleren. Ze scheren met een mesje of met een tondeuse lijnfiguren, ofwel sculptures, in het haar. Rechte lijnen, rondjes, vogeltjes, hartjes, letters... geen figuur lijkt onmogelijk. Twee jongens, hun hoofden geschoren met de naam van het produkt dat de competitie sponsorde, introduceren de wedstrijd met een flitsende rap.

In Engeland en de Verenigde Staten zijn kapsels met sculptures nog erg populair. Hier worden zelfs wenkbrauwen en baarden met ingeschoren lijnen versierd. Opmerkelijk genoeg zijn in Nederland, waar doorgaans de Angelsaksische black hair-mode op de voet wordt gevolgd, de sculpture-kapsels al weer op hun retour. Michael Babb, kapper in Amsterdam: “Kaal is in. Ook zie je veel kapsels waarbij de zijkant van het hoofd is kaalgeschoren en bovenop een fontein van vlechtjes of kleine dreadlocks blijft staan.”

Op de Afro Hair Exhibition 1993 is de haardracht voor vrouwen genspireerd op de jaren zestig. Draagt de een het haar halflang, stijl en aan de onderkant naar buiten krullend, de ander heeft een korte bob-lijn, een volgende een suikerspinkapsel, een Grace Kelly-rol, of een Diana Ross-look. Veel mannelijke modellen hebben het haar in golven over het hoofd gedrapeerd of in een golvende vetkuif naar achteren gekamd.

Nieuw is de zogenaamde wrap. Het ontkroesde haar wordt ingesmeerd met een speciale zachte gel en rond het hoofd gekamd. Nadat het vijfenveertig minuten onder de kap heeft gedroogd, komt het haar er glad uit en kan het in alle mogelijke vormen worden gekapt. Op deze manier kan een rond basiskapsel versierd worden met grove krullen op de kruin of afgemaakt met een hoge getoupeerde knot. Bij de fingerwave modelleert de kapper het met veel gel ingesmeerde haar door het met de vingers, of met de achterkant van een kam, in kleine slagen op het hoofd te plakken. Het geheel kan versierd worden met op dezelfde manier gemaakte krulletjes in het gezicht. Nadeel is dat deze bewerkelijke kapsels maar één dag mee gaan.

Voor de meeste van deze kapsels is het haar ontkroesd of, zoals dat in kapperstermen heet, gerelaxed. Een aanduiding die nauwelijks overeenstemt met de agressieve behandeling: voordat het relaxprodukt wordt aangebracht, moet het hoofd met een speciale crème ingesmeerd worden om verbranden van de huid tegen te gaan. C. Swart, coördinator van de kappersopleiding van het Damlant college in Zaandam: “In produkten voor kroeshaar zitten veel chemische stoffen. Om te zorgen dat het haar niet afbreekt heeft het extra verzorging nodig.” Ondanks de vele mogelijkheden van afro-haar is het gebruik van haarstukken populair. Plukken vals of echt haar worden aan het eigen haar vastgelijmd, vastgeknoopt of ingevlochten. Het vastgelijmde haar kan eenvoudig weer worden losgemaakt met een lijmremover.

Tijdrovender is het vlechtjeskapsel: het vlechten van dik halflang haar tot kleine strengetjes kost al gauw zestien uur en wordt daarom meestal thuis gedaan. Volgens Polly Egter van Wissekerke, eigenaresse van kapsalon "Chez Polly' in Amsterdam, komen de gevlochten en gedraaide kapsels, waar soms hele stellages in gebouwd worden, voornamelijk uit het Afrikaanse Senegal. Het zijn dan ook vooral Afrikanen die hun haar (in)vlechten. Surinamers en de Antillianen richten zich meer op de Europese haarmode, aldus de kapster.

Hoewel er in Nederland veel mensen met kroeshaar zijn, kunnen maar weinig kappers omgaan met afro-haar. Alleen in steden als Amsterdam, Rotterdam en Groningen zijn speciale black hair-kapsalons. Zestig procent van de klanten van "Chez Polly' komt van buiten Amsterdam. Een groot verschil met Engeland: daar zijn ongeveer negenhonderd black hair-kapperszaken verspreid over het hele land, en heeft iedere kappersopleiding een onderdeel black hair. Toch heeft Jane Hammond, een van de organisatoren van de Afro Hair and Beauty Exhibition een klacht: “Om het kapperscertificaat te halen moet je twaalf onderdelen beheersen, zoals knippen, permanenten, verven enzovoort. Slechts één onderdeel is facultatief: het kappen van afro-haar. Dat is een schande.” Vergeleken bij Nederland een luxeprobleem. Hier bestaan slechts drie kappersopleidingen met een afdeling kroeshaar.