Schijven voor de gooi- en smijtcomputer

Dat de geheugenchips het van de harde schijven zouden winnen leek voor iedereen vast te staan. Maar de harde schijf komt de laatste tijd sterk terug: kleiner en schokbestendig

Gooit u ook al met uw notebook-computer als u thuiskomt? Hup, plof, met een sierlijke zwaai in het zachte leer van het bankstel? Bent u er zo een die in de trein na een uurtje roffelen op het toetsenbord het scherm voldaan - beng! - dichtklapt? Het is immers niet luxe die indruk maakt, maar de nonchalance waarmee je er mee omspringt. Kortom, bent u zo iemand die hunkert naar de overtreffende trap in het imponeren van uw medemens? Dan is er goed nieuws. Binnenkort zult u uw draagbare PC als frisbee kunnen gebruiken. Terwijl ie aanstaat natuurlijk.

Fabrikanten van flashchips hebben namelijk aangekondigd dat de harde schijf, een van de schokgevoeligste onderdelen van de huidige computers, kan worden vervangen. Bijvoorbeeld Intel slaat met veel overgave op deze tamtam. Het bedrijf uit Santa Clara introduceerde afgelopen februari op de International Solid State Circuit Conference (ISSCC) in San Francisco een prototype flash drive.

Klinkt dynamisch, maar bewegende onderdelen zitten er niet in. Voor opslag dient niet een rondspinnend magnetisch schijfje, maar 32 flits-chips, elk met een capaciteit van 8 megabit, totaal 32 megabyte (MB). Datacompressie-technieken peppen dit op tot 42 MB.

Anders dan in ROM-chips kun je uit flitschips niet alleen elektronisch gegevens lezen, je kunt er ook naar believen in wissen èn schrijven. Voordeel ten opzichte van RAM-chips is dat onthouden geen stroom kost.

Flitschips zijn beter bestand tegen een stootje dan harde schijven, maar ze overtreffen hun mechanische concurrenten vooral in snelheid en energiezuinigheid. Alleen voor wissen en schrijven is elektriciteit nodig, ook nog eens aanzienlijk minder dan bij disks.

De resultaten zijn indrukwekkend. Binnen 3 milliseconden is de flashdisk gebruiksklaar - een harde schijf van 2.5 inch diameter (een inch is 25,4 millimeter) heeft nog altijd drie seconden nodig om op toeren te komen. Maar de mechanica verliest het op meer punten. Terwijl de zoektijden voor harde schijven tussen de 16 en 28 milliseconden liggen, heeft een flashdrive de informatie in één kwart milliseconde gevonden. Silicium leest vervolgens acht keer sneller en gebruikt maar een fractie van de energie die de gemiddelde harde schijf gebruikt. Alleen data opslaan gaat twee keer trager, maar dat werk wordt opgeknapt terwijl de computeraar gewoon verder werkt.

Niet bekend

Laten wachten

De aangekondigde dood van de harde schijf zal dus nog wel even op zich laten wachten. Want harddisk-fabrikanten leveren een grote informatiedichtheid tegen lage kosten. Op een harde schijf ter grootte van de flashdrive (2.5 inch) kun je al snel 200 MB kwijt.

De opkomende flashtechnologie dwingt harddiskfabrikanten ook om hun drives schokbestendiger, sneller en zuiniger te maken. Grootste onafhankelijke harde-schijvenmaker Seagate uit Scotts Valley (CA) introduceerde vorig jaar herfst 2.5 inch harddisks van 200 MB en 260 MB met schoksensoren. David Tang van Seagate: ''We hebben veel werk in trillingsdetectie gestoken, want computergebruikers springen steeds slordiger met hun apparatuur om.''

Harde schijven kunnen best tegen een stootje, maar het gevaar schuilt in schokken tijdens schrijf-operaties. Lezen en schrijven gebeurt met een magneetkop die boven een spoor op de disk zweeft. Net zoals de goeie ouwe platenspeler stug doorging met muziek maken als de naald door een duw op een verkeerde groef terecht kwam, zo blijft ook een magneetkop bij kleine disks domweg doorschrijven. Over onmisbare gegevens heen.

De magneetkop kan al bij schokken van 10 keer de zwaartekrachtversnelling (g) op een verkeerd spoor raken. Dat lijkt veel, maar het ferm neerklappen van het beeldscherm is al goed voor 30 g. Notebook aan een kant enkele centimeters optillen en loslaten geeft een impact van 70 g. Seagates schrijf-beveiliging geeft zekerheid tot 100 g.

In de grotere systemen met meerdere schijven is zo'n dreun geen drama. De Barracuda van Seagate bijvoorbeeld, detecteert meteen dat hij op het verkeerde spoor zit. In deze 3.5 inch disk waarop 2.1 miljard tekens kunnen, is een hele schijf uit het pakket van tien waaruit de harde schijf bestaat, gereserveerd voor positie-informatie. In kleinere systemen met een of twee schijven kan dat niet. Daar wordt het dataspoor steeds onderbroken om de positie-informatie aan de besturing van de lees- en schrijfkop door te geven. Wordt de schrijfkop tussen twee servomarkeringen op een zijpad gewipt dan schrijft ie rustig verder tot ie weer wegwijs wordt gemaakt. In de disks van Seagate detecteert een sensor op basis van een piëzo-kristal de schokken. De magneetkop houdt dan onmiddellijk op met schrijven zodat geen gegevens op naastliggende sporen worden overschreven. Daarna probeert de drive het opnieuw.

De harde schijven zelf worden ook robuuster. Als ie niet aan 't schrijven is, kan een beetje disk nog altijd schokken hebben van zo'n 150 g. Fabrikant MiniStor en Maxtor, beide uit San Jose, claimen voor hun 1.8 inch schijfjes zelfs 200 en 300 g bestendigheid. ''Maar meer dan 100 g is eigenlijk niet nodig'', lacht dr John Scott van concurrent Aura Associates, ''want dan gaat je scherm eraan.''

Nog geen ons

Aura is een van de 'start up'-bedrijven die inspringen op de trend naar kleinere formaten. Deze Amerikaanse partner van NEC was de eerste met een 63 MB 1.8 inch diskdrive. Weegt 75 gram, nog geen ons. Aura heeft ook een 1.8 inch 126 MB-model met twee schijfjes boven elkaar.

Diskdrives van 3.5 inch worden nog het meest verkocht, maar de 2.5 en 1.8 inch formaten lopen steeds beter. Ze zijn respectievelijk zo groot als een muziekcassette en een creditcard. Hewlett-Packard is intussen als enige afgedaald naar het formaat van een luciferdoosje. In de HP 1.3 inch 'Kittyhawk' zit een 42.8 MB hard schijfje ter grootte van een rijksdaalder.

Zoiets steek je gemakkelijk bij aansteker, sleutelbos en zakdoek. ''Jij neemt straks je computer niet meer mee naar de VS, maar je diskdrive'', voorspelt Aura's Scott de toekomst van zijn gesprekspartner. ''Je steekt je hele systeem in je broekzak, stapt vervolgens een vliegtuig of hotel binnen, huurt een computer, plugt je drive erin, en klaar.''

Verschillende fabrikanten verpakken hun schijfjes al in het PCMCIA-formaat, voorzien van een speciale interconnectie. PCMCIA- (van PC Memory Card International Association) is de nieuwe standaard voor afmetingen en communicatieprotocollen in computers. Volgens deze standaard waren al eerder afspraken gemaakt voor flashcards (3 millimeter dun), geheugenuitbreidingen, fax en communicatiemodems en netwerkkaarten (6 mm dikke kaarten). Nu worden ook harde schijven (10,5 mm) en flashdrives met een 68-pins PCMCIA-contact uitgerust zodat ze in de daarvoor bestemde PCMCIA-slots van draagbare en huiscomputers kunnen worden gestoken. Schaft u het allemaal aan, dan kunt u in ieder geval de schroevedraaier wegsmijten waarmee u nu nog uw PC moet openen wanneer een extra geheugenkaart, harde schijf of modem moet worden geplaatst.

De diskdrive als draagbaar doosje. Steeds meer fabrikanten rusten hun computers uit met PCMCIA-'stekkerdozen' voor extra geheugen, faxmodem, netwerkkaarten enzovoorts.