Major in het nauw na woeste aanval ontslagen minister

LONDEN, 10 JUNI. De Britse premier John Major beleeft de ernstigste crisis in zijn carrière na een woeste aanval gisteren in het Lagerhuis door Norman Lamont, de man die hij twee weken geleden als minister van financiën ontsloeg. Lamont uitte vernietigende kritiek op Major met wie hij tweeëneenhalf jaar nauw samenwerkte. “Wij geven de indruk wel in functie maar niet aan de macht te zijn.”

In zijn zorgvuldig voorbereide aanval distantieerde Lamont zich van de grootste problemen uit zijn regeerperiode: de recessie en de valutacrisis die ertoe leidde dat Groot-Brittannië uit het Europese Monetaire Stelsel (EMS) stapte. Hij zei dat hij beide problemen had geërfd van Major, zijn voorganger op Financiën. Lamont liet naar eigen zeggen de economie in betere staat achter dan hij haar had aangetroffen.

Hij schilderde Major af als wispelturig en gemakkelijk te benvloeden door slechte opiniepeilingen en schimmige partijmedewerkers. “Als deze benadering niet verandert, zal de regering niet overleven en verdient zij ook niet te overleven. Er wordt te veel op de korte termijn gewerkt, te veel gereageerd op gebeurtenissen, in plaats van gestalte te geven aan gebeurtenissen. (...) Te veel belangrijke beslissingen worden genomen voor 36 uur publiciteit.” Major, met naast zich Lamonts opvolger Kenneth Clarke, luisterde met een strak gezicht.

Lamonts toespraak doet denken aan de ontslagrede van ex-vice-premier Sir Geoffrey Howe eind 1990, die de toenmalige premier Thatcher zwaar beschadigde. Enkele weken later volgde haar aftreden en opvolging door Major.

De positie van Major is al ernstig verzwakt door de verdeeldheid binnen de Conservatieve partij over de Europese eenwording en een serie politieke misstappen. Volgens opiniepeilingen is hij de minst populaire premier sinds de peilingen in de jaren dertig begonnen. Conservatieve politici erkenden dat Major zwaar beschadigd is door Lamonts aanval. “Norman heeft het mes er diep ingestoken”, aldus een prominente partijgenoot die anoniem wilde blijven. “Maar hij sprak namens velen van ons.”

Pag.4: Britse pers ziet val van John Major naderen

Andere Conservatieve partijgenoten spraken vanochtend van een “vervelende toespraak” maar “zonder politieke betekenis” en noemden de positie van Major “volledig veilig”. Labour-leider John Smith typeerde de regering gisteren na Lamonts aanval als “voortdurend incompetent, hopeloos ongelukken aantrekkend en dwaas onbeholpen”. Paddy Ashdown, leider van de Liberale Democraten, zei: “Dit is niets minder dan het begin van het einde van Majors premierschap.”

Major hield in het daaropvolgende debat over het economische beleid een lauwe toespraak die veel partijgenoten niet kon inspireren. Minister Clarke die zijn ambities voor het premierschap niet verbergt, haalde daarentegen fel uit naar Labour.

De Britse kranten wezen er vanochtend op dat de Conservatieven de macht dreigen kwijt te raken. “Lamonts bittere wraak maakt Majors overleven twijfelachtig”, kopte The Times op de voorpagina. “De val van John Major is gisteren dichterbij gekomen”, concludeerde de krant in een commentaar. Volgens The Sun staat de premier “met een voet in het graf”. En The Daily Mirror acht Major “niet geschikt om te regeren” nu hij “spartelt als een aangereden egel”. (Reuter,AP)