Avondvierdaagsen; Knoerten van blaren

In de maand juni wordt op verschillende plaatsen in ons land weer de Avondvierdaagse gelopen. Vele duizenden sportievelingen doen mee aan dit wandelevenement. Pijnlijke bijkomstigheid voor velen: blaren!

Als ergens in ons land kennis over wandelblaren bestaat, moet het wel bij de medische begeleiders van de twee grootste wandelevenementen in ons land zijn: Apeldoorn en Nijmegen. Hoofd medische dienst in Nijmegen is de defensie-sportarts Ed Hendriks. Hij wordt ieder jaar vrijgesteld om de vierdaagse te begeleiden. Joop van de Brug is zijn collega van de vierdaagse in Apeldoorn. “Onze methode is beproefd,” aldus Hendriks. “Soms komen er wel eens buitenlanders lopen met een nieuwe blaarprikmethode, maar na een paar dagen komen ze toch altijd bij ons terecht en kijken de kunst af.” “Wij doen het in Apeldoorn anders dan in Nijmegen hoor” - begint Van de Brug. Maar het blijkt om details te gaan. Zowel in Nijmegen als Apeldoorn is het advies een blaar zo snel mogelijk door te prikken als er nog moet worden gewandeld. Hendriks: “Wie doorloopt met een blaar verandert van beweging om de pijn te ontwijken, en krijgt daardoor nog meer blaren.”

De behandeling begint met ontsmetten. Van de Brug: “Het is soms niet aangenaam wat er uit een schoen tevoorschijn komt.” Hele vieze voeten worden met alcohol gewassen. Meestal volstaat deppen met een Betadine-oplossing. Daar zit jodium in als actief bestanddeel. Daarna prikken. Op de grens van de dode en levende huid, zegt Van de Brug. En tweemaal prikken met een steriel pennetje, zeggen beiden, aan tegenoverliggende zijden van de blaar. Steriele prikkers voor eenmalig gebruik zijn, per stuk verpakt, te koop bij de drogist. Maar een naald in de vlam voldoet als huisalternatief. Daarna het vocht er uit rollen met een wattenstokje met een desinfecterend middel. De huid laten zitten. Die twee gaatjes - opzettelijk toegebrachte wonden - zijn al erg genoeg. De dunne huid eronder is kwetsbaar, en infecties zijn niet denkbeeldig. Bloedblaren worden in Apeldoorn niet tweemaal geprikt en leeggedrukt, maar eenmaal aangeprikt met een injectiespuitje en dan leeggezogen.

Om de wandelaar voort te helpen begint daarna een specialistisch werkje: het afplakken van de blaar. Met dunne strookjes dakpansgewijs aangebrachte hechtpleister - Leukoplast zonder wondkussen - verdwijnt de blaar onder een beschermende laag. Hendriks: “Bij een blaar op de hiel pakken we de hele hak in.” Van de Brug is explicieter: “Van boven af, hoger dan de schoen beginnen. De enkels niet beplakken. De stroken worden dus naar beneden breder. En doorgaan tot in de voetholte, waar geen schuifspanning meer bestaat.”

Zelfs een ervaren plakker is daar wel tien minuten mee zoet, schat Hendriks. Voor blaren op de tenen zijn aparte procedures. Een tipje van de sluier: wind nooit de pleister rond de tenen want dat knelt af. Als finishing touch meldt Apeldoorn het gebruik van talkpoeder op het pleisterpakket. De lijmrandjes zijn dan niet langer plakkerig, zodat er minder gevaar is dat de pleisters oprollen, wat oneffenheden geeft die weer een nieuwe bron voor blaren kunnen zijn.

“Er zijn mensen die lopen in de eerste vijf kilometer blaren, maar eenmaal afgeplakt maken ze zonder problemen de vier dagen vol,” zegt Van de Brug. “Wie goed is afgeplakt, is meteen van de pijn af,” zegt Hendriks. Beiden zijn maar matig enthousiast over de moderne tweede-huidpreparaten. Ontvelde blaren hebben er wel baat bij. In Nijmegen wordt wel Duoderm gebruikt, in Apeldoorn gaat er een gaas-zalfcompres op een open huid voor het afplakken. Apeldoorn heeft Compeed en Fixomull geprobeerd. Van der Brug: “Daar zagen we knoerten van blaren onder ontstaan.” Wie 's avonds de voeten wast en de pleisters er af haalt, doet er goed aan zich 's morgens opnieuw te laten afplakken. Een blaar op een voet die niet meer hoeft te wandelen, kan rustig blijven zitten en opdrogen. De huid blijft dan gesloten. Het ontstekingsvocht onder het losgewreven huidlaagje verdwijnt, onder het losse stukje groeit nieuwe huid, en met wat gepeuter en gepriegel is het dode stukje huid na een paar dagen verdwenen.

Sommige mensen hebben altijd blaren. Anderen nooit. Hendriks: “Mensen met een erg dunne huid of juist met erg veel eelt, zijn blaargevoelig, maar je kunt slecht voorspellen wie blaren krijgt. De kans erop is in elk geval erg groot als je ongetraind lange afstanden loopt.” Van de Brug: “Je kunt aan de manier van lopen zien wie blaren krijgt. We pikken ze er zo uit.”

De nieuwe schoenentechnologie (dikke veerkrachtige zolen, zachte voetbedden, gepolsterde schachten) hebben het blarenprobleem volgens Hendriks niet echt verminderd. Vooral omdat er nu meer vochtproblemen zijn. Zowel Hendriks als Van der Brug adviseren ter preventie vochtopnemende en -doorlatende sokken. Wol, mengsels met een hoog wolgehalte, of badstof is prima. Apeldoorn adviseert om de sokken "krang' te dragen. Binnenstebuiten betekent dat, zodat eventuele naden aan de buitenzijde zitten. Bij dagwandelingen van boven de 20 kilometer is het geen gek idee om onderweg schone sokken aan te trekken, want natte voeten geven eerder blaren. Sommige wandelaars zweren bij kamferspiritus: dagen of zelfs weken voor de wandelhoogtepunten smeren ze hun voeten er mee in. De huid wordt harder, en waarschijnlijk helpt het tegen blaren. Maar trainen en op ingelopen schoenen aan de start verschijnen is de waarschijnlijk beste preventie.

AVONDWANDELVIERDAAGSEN

In diverse plaatsen worden de komende weken nog avondvierdaagsen gehouden. Voor inlichtingen over wandelen kan men zich wenden tot de Koninklijke Nederlandse bond voor Lichamelijke Opvoeding - Wandelsportorganisatie KNBLO 070-3604141, of de Nederlandse Wandelsportbond 030-319458. Hieronder een keuze uit de avondvierdaagsen die deze week worden georganiseerd. De starttijden staan tussen haakjes aangegeven.

14-17 juni

NIJMEGEN - 43ste Avondvierdaagse Nijmegen, start Jan Massinkhal, afst. 15 km (18u), 10 km (18u10), 5 km (18u20). Inl 080-605949

LEIDEN - Leidse avondvierdaagse, start voetbalkantine VCL, Voorschoterweg, afst. 5, 10,15 km (18-19u). Inl 01726-13470

14-18 juni (incl. inhaaldag)

SCHIEDAM - avondvierdaagse, start Korfbalvereniging Harga, Hargalaan, 5, 10 km (19u). Inl 010-4267788

15-18 juni

EINDHOVEN - avondvierdaagse, start 't Trefpunt, Belgiëplein, 5, 10, 15 km (19u) Inl 040-4204410

DORDRECHT - avondvierdaagse, start Sportcomplex Reeweg, Reeweg 1 Oost, afst. 5, 10, 15 km (18-18u30). Inl 078-771962

MALDEN - avondvierdaagse voor ouderen, start Huize Malderburch, 2,5 en 5 km (19-21u)

OUD-BEIJERLAND - avondvierdaagse, start Jan lighthartschool, Karel Doormanstraat, 5, 10, 15 km (19u). Inl 01860-15817.

    • Wim Köhler