Nederland moderniseert landbouw in Oezbekistan

ARNHEM, 9 JUNI. Gisteren arriveerde Islam Karimov, president van Oezbekistan, in Nederland. Hij verblijft hier tot vrijdag en zal de komende dagen representanten van de Nederlandse overheid en het bedrijfsleven ontmoeten. De Oezbeekse president wordt daarnaast in audiëntie ontvangen door koningin Beatrix.

De Nederlandse handelsmaatschappij AEC Holland Groep ging onlangs een raamcontract aan met Oezbekistan. Daaruit vloeide dit werkbezoek voort. AEC zal via het project "Klein Holland' op 50.000 hectare bestaande landbouwgrond in deze voormalige Sovjetrepubliek voorbeeldprojecten op het gebied van landbouw, veeteelt en tuinbouw ontwikkelen. President Karimov en directeur Karel Aalbers van AEC ondertekenden daarvoor een contract.

Aalbers is voorzitter van de Arnhemse voetbalvereniging Vitesse. Zijn eerste contact met de voormalige Sovjet-Unie was in 1986 toen hij op uitnodiging van het toenmalige ministerie voor sportzaken een verhaal mocht houden over sportmarketing. Een goede kennis van de sportvereniging CSKA-Moskou bracht hem vervolgens in contact met het ministerie van sociale zaken in Oezbekistan, waar AEC vervolgens bemiddelde in een transactie met rolstoelen. Van het een kwam het ander. Tot op de dag van vandaag zit de vestiging van AEC in Tasjkent in het ministerie van sociale zaken.

AEC heeft daarnaast vestigingen in Nederland, Taipei, Tsjechië, Rusland, Amerika en op Cyprus. De handelsmaatschappij is gespecialiseerd in oost-west transacties en overweegt zich op korte termijn ook in Beijing te vestigen.

President-directeur Aalbers noemt Oezbekistan “een redelijk centraal geleide economie.” De republiek volgt een veel geleidelijker weg naar de vrije markteconomie dan bijvoorbeeld Rusland. Ook daar is AEC zeer actief en heeft er te maken met meer dan honderd individuele bedrijven. “Twee jaar geleden bestond alleen de staatsbank”, geeft Aalbers een voorbeeld. “Nu zijn er alleen in Moskou al 1200 banken.”

In Oezbekistan beperken de contacten van Aalbers zich tot de overheid en een viertal andere organisaties die gelieerd zijn aan die overheid. “Oezbekistan is een heel rustige republiek”, zegt Aalbers. “Met een sterke leiding. President Karimov is twee jaar geleden gekozen met een overweldigende meerderheid en zijn geliefdheid bij de bevolking neemt alleen maar toe. We hebben er tot nog toe geen seconde een probleem gehad”, vertelt Karimov.

De omzet van AEC dit jaar in de voormalige Sovjet Unie taxeert Aalbers op circa 155 miljoen gulden, waarvan ongeveer de helft wordt omgezet in Oezbekistan. Met het 'Klein Hollandproject' erbij verwacht hij over twee jaar uit te komen op 450 tot 500 miljoen gulden afgeleide omzet. “U moet ons eigenlijk zien als de hoofdaannemer.”

Aalbers zegt van zichzelf sterk te zijn in het leggen van dwarsverbindingen: “Je ontmoet Jan en je ontmoet Piet, zorgt vervolgens dat Jan en Piet elkaar ook ontmoeten en als dat nou maar klikt, worden wij er zelf niet slechter van.” Rusland heeft tien maal zoveel inwoners als Nederland. En Oezbekistan heeft nog altijd 23 miljoen mensen op een oppervlak dat twaalf maal groter is dan Nederland. “Men heeft echt alles nodig”, zegt hij met de nadruk op ieder woord afzonderlijk. “Van wasknijpers tot auto's, van kapitaalsgoederen tot infrastruktuur.”

De huidige slechte infrastructuur die bijvoorbeeld het goederenvervoer enorm in de weg zit, noemt hij de oorzaak van een geweldige verspilling. “Maar er is sprake van een economische revolutie”, stelt Aalbers vast. “Die kan escaleren tot een onhoudbare situatie en dan hebben we met z'n allen hoofdpijn. Of je speelt er snel op in en probeert voor alle haken en ogen creatieve oplossingen te vinden.”

Een tussenweg ziet hij niet. En wat drommel, Nederland is toch een handelsnatie? “We hebben de reputatie van vliegende vogels, die de problemen niet uit de weg gaan.” Zo wordt er alcohol geleverd aan Oezbekistan voor de produktie van wodka. Het treinvervoer tot aan de Poolse grens levert geen problemen op. Maar als de handel eenmaal is overgeladen op Russische wagons zitten er op elke trein twaalf gewapende mannen om het vervoer door Rusland te begeleiden. “Zodra de trein over de grens met Oezbekistan is, zijn er geen problemen meer.”

Volgens de Oezbeekse kwartiermakers die al een week in Nederland zijn, was de landingsbaan van vliegveld Zestienhoven, waar president Islam Karimov oorspronkelijk zou aankomen, 500 meter te kort om zijn Iljoesin-62 veilig te laten landen. Dus werd de ontvangst in Nederland verplaatst naar Schiphol. “Dat vonden de Oezbeken flauwekul”, zegt Aalbers. “Voor het bezoek van hun president kon die landingsbaan toch wel 500 meter worden verlengd. "Als jullie koningin bij ons zou komen was dat netjes geregeld', zeiden ze. Dan kost het tijd, moeite, geduld en begrip om de mensen uit te leggen dat het hier zo niet werkt, zonder dat er sprake is van gebrek aan respect voor hun president. Dat denkpatroon vind je daar op alle niveau's terug. Aan de andere kant moet ik zeggen: het heeft zijn charme zoals zij dat daar aanpakken. Bij ons kan toch niks meer.”

    • Hidde van der Ploeg