Het toevluchtsoord VS raakt vol

WASHINGTON, 9 JUNI. Geen krachtiger symboliek dan een schip met de naam Golden Venture dat met aan boord 288 uitgeputte Chinezen strandt in het zicht van het Vrijheidsbeeld. Het zou een bevestiging kunnen zijn van de dichtregels van Emma Lazarus - “Geef me je uitgeputte, arme, je te hoop gelopen massa's die smachten om vrij te kunnen ademen” - die op het Vrijheidsbeeld staan.

Maar de Chinezen, die na een barre reis van drie maanden zondag de getijdestromen trotseerden om op het strand te komen, zijn minder welkom dan ooit. Ook in de Verenigde Staten komt nu een discussie op gang over de wenselijkheid van immigratie en de liberale regeling voor asielzoekers. “Zullen de VS altijd een toevlucht blijven voor de uitgeputten, de armen en door stormen gegeselden”, vroeg The New York Times gisteren. “Of zal het land het nationale asielbeleid beperken, zoals Duitsland vorige week deed?”

De gestrande Chinezen, waarvan er zes zijn verdronken, maken deel uit van een bloeiende mensensmokkel door de zogeheten snake heads, de mafia van continentaal China. Ze komen voornamelijk uit de economisch groeiende, zuidelijke provincie Fujian en dat beetje extra consumptie smaakt naar meer. Na de opstand op het Plein van de Hemelse Vrede opende president Bush de grenzen voor Chinese vluchtelingen. De CIA heeft bovendien geholpen met het creëren van vluchtroutes voor dissidenten. Daarvan maken nu ook anderen veelvuldig gebruik.

Voor de reis betalen ze tussen de 20.000 en 50.000 dollar per persoon. In Amerika moeten ze tegen een slavenloontje werken om de bij het vervoer opgelopen schuld terug te verdienen. Als ze vluchten wordt wraak genomen op hun familieleden. Sommige "wanbetalers' worden ontvoerd of gemarteld.

Deze praktijken hebben zich in het verleden wel vaker voorgedaan, maar nu beginnen de immigratiedienst, de politiek en de publieke opinie daar genoeg van te krijgen. De gestrande Chinezen zijn - in afwijking van normale procedures - overgebracht naar gevangenissen op het platteland. Maar “afschrikking van de Aziatische bendes” is daarvoor niet de enige reden. Men wil zo ook voorkomen dat de Chinezen gebruikmaken van wat in toenemende mate wordt beschouwd als een zwakke plek in de wetgeving: illegale immigranten met economische motieven vragen als zij tegen de lamp lopen politiek asiel met als argument dat zij bij terugkeer vervolging riskeren. In afwachting van een gerechtelijke uitspraak worden zij vrijgelaten, waarna zij onderduiken in hun "etnische gemeenschappen'. Ook deze Chinezen zouden zo spoorloos kunnen verdwijnen in de mierenhoop van Chinatown.

Chinezen genieten bovendien een voordeel ten opzichte van andere nationaliteiten, omdat Bush de asielmogelijkheden verruimde voor Chinezen die meer dan één kind willen hebben, wat in China verboden is. Iedere Chinees zegt nu immers dat hij de maatregelen tot geboortebeperking ontvlucht en de meeste aanvragers worden op die grond toegelaten. Dat is in provincies als Fujian inmiddels genoegzaam bekend.

Pag.5: Iedereen mag een gooi doen naar asiel in VS

De roep om hervorming van de immigratiewetten, met name het asielrecht, wordt steeds luider. De bomexplosie onder het World Trade Center in februari van dit jaar heeft in de VS de discussie in een stroomversnelling gebracht. De verdachten zijn volgelingen van Omar Abdul Rahman, een blinde, Egyptische radicale imam, die op een toeristenvisum het land was binnengekomen. In een klein zaaltje in New Jersey houdt hij zijn felle anti-Amerikaanse en tegen de Egyptische regering gerichte preken. Rahman was illegaal in het land, maar zodra de autoriteiten daar werk van begonnen te maken, startte hij een asielprocedure, die twee jaar zal duren.

Gedurende de Koude Oorlog werden alleen asielzoekers uit communistische landen, zoals de Sovjet-Unie of Cuba, toegelaten. In deze onduidelijke tijden mag iedereen er een gooi naar doen en dat levert lange procedures op, waarvan de Chinezen relatief voordeel blijken te hebben: 85 procent van hen wordt toegelaten, tegen gemiddeld vijftien procent uit andere nationaliteiten.

Wie zonder papieren in de VS landt en meteen asiel aanvraagt, wordt na een paar uur ondervragingen meteen vrijgelaten. De Amerikaanse immigratiedienst (INS) heeft de ruimte niet om alle aanvragers tijdelijk onder te brengen. De meesten komen niet meer terug voor hun aanvragen en blijven verder illegaal in Amerika. De immigratiedienst kan hen niet meer vinden, want de opgegeven namen zijn meestal vals. Daarentegen worden legitieme asielzoekers die niet weten dat ze meteen asiel moeten aanvragen, vaak meteen in de gevangenis gezet.

De immigratiedienst klaagt nu openlijk over de honderden die dagelijks in de VS asiel aanvragen. In het Congres worden nu hoorzittingen gehouden voor strengere asielwetgeving. Ook gaan er stemmen op om de grenzen nog beter te bewaken. Maar de pull factor blijft sterk: illegalen knappen vaak de karweitjes op waar Amerikaanse burgers zich te goed of te duur voor achten. Ze passen op de kinderen van werkende ouders, die vaak niet genoeg verdienen om een legale hulp te betalen.

De hervorming van 1986 om de illegale immigratie in te dammen is niet geslaagd. Vorig arriveerden er 400.000 in Californië onder wie 100.000 illegalen. Vooral Mexicanen en Chinezen weten de weg naar Californië te vinden. Daar is veel oppositie tegen de illegale grensoverschrijdingen. Met name latino's van de tweede en derde generatie en arme zwarten voelen de competitie van de lage lonen, waarvoor de illegalen werken. In het staatsparlement zijn dit jaar al 35 wetten voorgesteld voor het ontzeggen van overheidsdiensten, zoals het rijbewijs of onderwijs aan illegale immigranten. Gouverneur Wilson heeft 1,5 miljard federale steun aangevraagd voor de vijf miljard dollar extra die dit jaar nodig is voor de opvang van legale en illegale immigranten.

    • Maarten Huygen