De "autonomen' zijn het spookbeeld van de politie

DEN HAAG, 9 JUNI. Wel vierhonderd "autonomen' had de politie geteld in de demonstratieve optocht die zaterdag 8 mei door Den Haag voerde. En, zo stellen drie agenten in hun proces-verbaal, “deze groep was duidelijk uit op een confrontatie met de politie.”

Een confrontatie kwam er ook: op het kruispunt van de Kneuterdijk en de Lange Vijverberg liep de demonstratie uit de hand. Na de charges moesten 35 jongeren met verwondingen naar het ziekenhuis worden vervoerd, meer dan honderd werden behandeld in een provisorische EHBO-tent op het Malieveld. Twee agenten raakten gewond, van wie één door toedoen van zijn collega's. Zij hadden hem in zijn burgertenue niet onderscheiden van degenen die de confrontatie zochten en hem in elkaar geslagen. Die dag arresteerde de politie 53 mensen.

Vijfentwintig van hen zijn gisteren en eergisteren voor de politierechter in Den Haag verschenen.

De politie houdt de autonomen verantwoordelijk voor het ontaarden van de vreedzame demonstratie, en het Openbaar Ministerie deelt die mening. “Een paar jongeren zijn kennelijk op sensatie uit”, aldus officier van justitie mr. D. van Boetzelaer. “Zij komen met bivakmutsen, verfbommen en armbeschermers: de autonomen.” En zij hebben duidelijk ervaring in het relschoppen, aldus de officier. “Ze gooien vanuit de tweede linie of gooien en verdwijnen weer in de massa.”

Maar geen van de verdachten duidt ze aan als "autonoom'. Aan deze of gene vroeg de politierechter of hij tot een groep behoorde; dit werd telkens ontkend. Ze waren alleen gekomen of met een paar vrienden. Wie zijn dan die spookachtige relschoppers die met zijn vierhonderd, onder het oog van de politie, kunnen verdwijnen in de massa? Terwijl de menigte voortdurend is geobserveerd met camera's op een gepantserde wagen, vanuit een helikopter en door agenten in burger in de menigte.

Uit hetzelfde verbaal van de drie agenten blijkt wie de politie voor autonomen houdt: “De groep autonomen manifesteerde zich nogal door het dragen van bivakmutsen, sjaals of andere kledingstukken voor het gezicht en het dragen van o.a. zwart gekleurde vlaggen.” Inderdaad werden in de demonstratie zwarte vlaggen meegevoerd met daarop de in een cirkel gevatte witte "A', van "anarchisten'. Die vlag zie je vaker in demonstraties, onveranderlijk gedragen door ernstig kijkende jongeren, in zwart gehuld.

De Haagsche Courant schrijft dat de politie op 8 mei 1.500 autonomen uit Amsterdam had verwacht. “Onzin”, zeggen zowel Haagse als Amsterdamse korpswoordvoerders. Zoveel autonomen zijn er helemaal niet, voegt de Amsterdamse woordvoerder eraan toe. Volgens hem is er zelfs helemaal geen groep autonomen die door de politie in de gaten wordt gehouden.

“Ach dat geklets over die autonomen”, zegt advocaat mr. O. Meijer, die twee anonieme verdachten in deze zaak heeft verdedigd. Het is helemaal niet duidelijk waar de politie het over heeft, zegt hij. Voor de politie is "autonoom' een signalement. Wie er zus en zo uitziet = autonoom = een relschopper. “De politie wil graag haar niet-proportionele optreden rechtvaardigen met het fabriceren van een samenzwering van autonomen.”

Een van zijn cliënten, door justitie "N.N.1' gedoopt, zit voor het paleis van justitie, temidden van jongeren met zwarte kleren, opvallende kapsels (punkachtige hanekammen, geverfd of lang, maar bij de oren opgeschoren haar), bonkige zwarte schoenen - getrainde politieagenten hadden hen ongetwijfeld herkend als "autonomen'. Ze zijn gekomen uit solidariteit met de verdachten die binnen worden gehoord, verklaren enkelen. Sommigen hebben ook al kaarten gestuurd naar de twee anonymi die meer dan dertig dagen in de cel hadden gezeten in afwachting van dit proces.

Dus toch een organisatie? Nee, zegt een meisje heel beslist. Ze komen elkaar gewoon tegen op demonstraties; omdat ze dezelfde politieke overtuiging delen, niet omdat ze op afspraak met de politie zouden willen vechten. Zij noemt zich ook niet autonoom.

De enige instelling in Nederland die dat wel doet is het Autonoom info/axie centrum in Amsterdam. De medewerkers hebben hun wortels in de kraakbeweging, maar nu vormen ze geen beweging meer. Volgens hen is er ook geen autonomen-beweging. “Ze zijn politiek ongebonden en voelen zich niet gehouden aan regels en wetten die het voor een bepaald deel van de bevolking beter maakt dan voor anderen.” Maar veel echte autonomen zijn er niet. Er is wel een periferie. “Als je in Nederland een beetje heftig wil doen, noem je jezelf autonoom, dan heb je zo de poppen aan het dansen.” De politie maakt daar volgens hem dankbaar gebruik van door de autonomen te criminaliseren.

Blijft de vraag, die sommige advocaten zich stellen, hoe de politie vierhonderd autonomen in het vizier kan krijgen, kan identificeren als de oorzaak van de rellen, zonder bij machte te zijn er een van te arresteren.

    • Bas Blokker