Zelfrespect Duitsers staat op het spel

Duitsland moet zijn schuld aan de immigranten voldoen en het hun makkelijker maken te profiteren van het vruchtgebruik van het Duitse staatsburgerschap.

Er komt kennelijk geen eind aan de keten van excessen tegen buitenlanders. De schaduwen van dit geweld verduisteren de herinnering aan de kaarslichtdemonstraties - de lichtkettingen - van een half jaar geleden, toen drie, misschien wel vier miljoen mensen in betogingen uiting gaven aan hun walging over de vijandigheid en het geweld tegen buitenlanders. En toch wordt de wereld plotseling weer geconfronteerd met het beeld van de "akelige Duitser'.

Het is nog maar twee weken geleden dat de bondskanselier de Turken een "garantie' gaf dat het geweld van Mölln nooit zou worden herhaald. Die luchthartig uitgesproken woorden hebben hem binnen enkele dagen op een afschuwelijke manier ingehaald. Na de moorddadige opflakkering van Solingen sterven de afgezaagde bezorgdheidscliché's weg. De eerlijkheid gebiedt ons te bekennen dat we machteloos staan als we laffe aanvallen tegen niet-Duitse landgenoten trachten te voorkomen.

En wat nu? Berusting? Absoluut niet. Maar wat moet er dan gebeuren? Er moet iets gebeuren. Zelfs iets symbolisch zou niet zonder betekenis blijven. Helmut Kohl, die met Mitterrand op het slagveld van Verdun heeft gestaan, begrijpt dat heel goed. Als hij zich ertoe had kunnen brengen deel te nemen aan de begrafenisplechtigheden in Keulen - zo niet aan de begrafenis in Anatolië zelf - zou het om meer zijn gegaan dan om "sympathietoerisme', om de pijnlijke uitdrukking van zijn perswoordvoerder in de herfst van vorig jaar te citeren.

In plaats daarvan zien we opnieuw de bondspresident uiting geven aan zijn meegevoel en zijn solidariteit. En als er in het land opnieuw lichtkettingen zouden worden gevormd, zou dat ook helpen het geweld te bedwingen: een nieuw teken van boete en verzoening.

Maar de zaak kan niet met louter symboliek worden gesust. In elke stad en in elk dorp met een aanzienlijk aantal buitenlanders zou een ronde tafel moeten worden gevormd om te praten over de problemen, om buurthulporganisaties op te richten en om staatsinstellingen als politie en justitie bewust te maken van potentiële brandhaarden. Op die manier zal de dialoog verder reiken dan de gebruikelijke reeks commissies en comité's.

Elke gemeenschap moet het voorbeeld van München volgen en informatie verschaffen over de bijdrage van buitenlanders, niet slechts in sociale en economische termen, maar ook wat hun bijdrage betreft aan de vergroting van de innerlijke rijkdom van Duitsland.

Het is ook hoog tijd om een aantal storende wettelijke en constitutionele anachronismen over boord te zetten. We moeten de deur naar het Duitse staatsburgerschap voor niet-Duitse burgers openen. Zestig procent van hen woont hier al ten minste tien jaar, bijna de helft al ten minste vijftien jaar en een kwart vijfentwintig jaar of langer.

Het volstaat niet hen af te schepen met de status van "medeburger', die profvoetballers nu gemakkelijker kunnen krijgen. Dat is niet genoeg, dat is een status zonder rechten die niet-Duitse inwoners tot een apartheidssysteem veroordeelt. Sta hun toe Duitsers te worden als ze hier vijf of acht jaar hebben gewoond en voldoen aan bepaalde minimumvoorwaarden. Sta hun hier geboren kinderen toe vanaf de geboorte Duitser te zijn als de ouders dat wensen, of laat hen als alternatief zelf op hun achttiende kiezen.

Verleen alle immigranten die in hun land van herkomst moeilijkheden kunnen krijgen het staatsburgerschap; hun dubbele nationaliteit hoeft ons evenmin te storen als die van etnisch-Duitse immigranten. Zelfs een kleine dosis staatsburgerschap, zoals in België bestaat, waar buitenlanders na drie jaar het kiesrecht bij plaatselijke verkiezingen krijgen, kan toch eigenlijk niet teveel zijn voor de verbeeldingskracht van onze juridische ambtenaren.

Natuurlijk kan de ontmanteling van de bestaande wettelijk gesanctioneerde discriminatie al onze moeilijkheden niet in één klap overwinnen. Onverbeterlijke xenofobe neo-nazi's zullen zonder twijfel Turken blijven vervolgen, ook al hebben die dan een Duits paspoort. Maar het komt dan misschien toch eindelijk tot de duidelijke formulering van de wens van de respectabele meerderheid: dat onze zes miljoen buitenlanders niet blootgesteld mogen worden aan enige openlijke of clandestiene "etnische zuivering'; dat we niet voortgaan tien procent van onze bevolking te onderwerpen aan een politiek systeem waarop ze absoluut geen invloed hebben; dat de "Duitse stammentrots' niet mag worden toegestaan de gemeenschapsvrede te verstoren en tegelijkertijd te belemmeren dat medeburgers worden beschermd die ofwel geen ander thuis wensen dan Duitsland of die geen ander thuis hèbben, zoals de twaalf procent van de buitenlanders die hier zijn geboren. Naturalisatie is in Duitsland nog steeds een race met hindernissen. Men is overgeleverd aan de genade van de autoriteiten. De willekeurige naturalisatie moet plaatsmaken voor precieze wetsregels die voorzien in een duidelijk, gestandaardiseerd naturalisatieproces.

De defensieve houding van autochtonen jegens migranten is een al duizend jaar bekend fenomeen. Het gaat nu echter niet om de bescherming van Duitsers tegen buitenlanders. Het gaat om het omgekeerde: om de bescherming van buitenlanders tegen de ergste soort Duitsers. Onze tekortkomingen liggen in het begrip van Duitsland, van democratie en van medemenselijkheid. Hier staat niet ons imago op het spel. Hier staat ons zelfrespect op het spel.