Explosie van aids treft grote delen van Azië

BERLIJN, 8 JUNI. In Zuid- en Zuidoost-Azië heeft een explosie van aids plaats. Deze voltrekt zich in het verborgene, maar laat zich gemakkelijk aflezen uit de cijfers. Zo bleek gisteren op de tiende Internationale Conferentie over aids, die in Berlijn wordt gehouden.

India bijvoorbeeld telt 28 gevallen van aids, maar naar schatting zijn 20.000 mensen genfecteerd. Thailand heeft 946 geregistreerde gevallen, maar naar wordt aangenomen zijn ten minste 450.000 mensen genfecteerd met het aidsvirus (HIV).

Uit deze cijfers blijkt dat dit deel van de wereld met rasse schreden Afrika aan het inhalen is. Bezuiden de Sahara zijn acht miljoen mensen genfecteerd. In zowel Zuid- en Zuidoost Azië als in Latijns Amerika is het aantal infecties alleen al het laatste jaar met anderhalf miljoen toegenomen. Die toename is ongekend, zeker vergeleken met een land als Nederland, waar de epidemie zich sinds het begin - in 1981 - gelijkmatig heeft ontwikkeld. In Nederland zijn ruim 2.500 gevallen van aids vastgesteld - van wie de helft is overleden - en wordt rekening gehouden met 10.000 genfecteerden. Tegen elke aidspatiënt staan vier genfecteerden, in Thailand is de verhouding ongeveer één op vijftig.

Tussen het moment van infectie en het overlijden kan tien jaar of meer liggen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) vindt dan ook dat zeer snel effectieve preventieprogramma's moeten worden opgezet, zodat over een aantal jaren samenlevingen in ontwikkelingslanden niet ten onder zullen gaan.

Ook de Wereldbank is die mening toegedaan, aldus de econoom dr. Dean T. Jamison, die de conferentie gisteren toesprak. De Bank heeft dit jaar studie gedaan naar de gezondheidstoestand in ontwikkelingslanden. “We concluderen niet dat aids belangrijker is dan wat ook”, zei Jamison, “maar de gemiddelde levensverwachting in deze landen lag in 1950 nog op 40 jaar. In 1990 was die gestegen tot 63 jaar. Vooral door aids zakt die levensverwachting nu met enkele jaren, een heel ernstig gegeven. Dat komt doordat de ziekte vooral mensen treft op jonge lee ftijd, tussen twintig en dertig jaar.”

Door aids overlijden op dit ogenblik zo'n 100.000 mensen per jaar. Malaria eist jaarlijks een miljoen levens, tuberculose drie miljoen. Vier miljoen mensen sterven elk jaar aan de gevolgen van diarree en twaalf miljoen mensen aan de gevolgen van hart- en vaatziekten. In de VS heeft aids al evenveel slachtoffers geëist als Kansas City aan bevolking heeft, zo heeft president Clinton uitgerekend. Het probleem met aids is alleen dat er noch een geneesmiddel, noch een vaccin tegen bestaat. Daarbij komt de periode tussen infectie en overlijden; genfecteerden zijn zeer lang in staat anderen te infecteren en zijn bovendien zeer lang hulpbehoevend. Het totaal aantal genfecteerden verdubbelt elke drie tot vier jaar. “Vandaar dat wij aids toch van groot belang vinden”, zegt Jamison. De bank steunt India inmiddels bij het aidsprogramma voor 75 miljoen dollar. Brazilië heeft 250 miljoen toegezegd gekregen. “Daarnaast is 500 miljoen beloofd aan andere ontwikkelingslanden en ik denk dat dit bedrag de komende jaren sterk op gaat lopen.”

De WHO denkt met 1,5 tot 2,9 miljard dollar per jaar de verwachte groei van het aantal genfecteerden in ontwikkelingslanden te kunnen halveren door sterke preventieprogramma's in te voeren. “Dat lijkt ons heel reëel”, zegt Jamison van de Wereldbank. “In totaal wordt in ontwikkelingslanden jaarlijks ongeveer 170 miljard aan gezondheidszorg uitgegeven. In de VS alleen al ruim 800 miljard. Die preventieprogramma's zullen dus voor een verhoging van de uitgaven van ongeveer een procent zorgen. Dat moet met steun van de rest van de wereld kunnen lukken.”

Hoe snel de ontwikkeling van de epidemie in Azië gaat blijkt uit de cijfers van Thailand. Begin 1990 waren ongeveer 50.000 mensen genfecteerd. Eind 1992 werd al rekening gehouden met bijna het tienvoudige, 450.000. De sterkste groei wordt gezien in Birma, Thailand en Noordoost-India. In dat laatste gebied is in drie jaar tijd de infectiegraad onder de bevolking van nul tot vijftig procent gestegen. Het begon met intraveneuze herone-gebruikers, die het virus door spuitenruil opliepen en vervolgens in het heteroseksuele circuit brachten, waar de epidemie nu om zich heen grijpt. Van goede educatie en preventie is nauwelijks sprake.

Hoe ver het is met de epidemie in Azië valt nauwelijks te zeggen. Zo heeft de Volksrepubliek China formeel elf aidsgevallen gemeld bij de WHO en 932 infecties. In 1985 werd het eerste geval van aids aangegeven. In 1988 was er sprake van slechts drie gevallen, allemaal "import'. Er waren toen 29 seropositieven vastgesteld. Onderzoekers van de Universiteit van Washington in de VS hebben echter onlangs onderzoek gedaan in de provincie Yunnan. Van de 340 bekende drugsverslaafden werden er 225 genterviewd. Van hen ondergingen 182 een aidstest. Van de intraveneuze druggebruikers bleek 80 procent genfecteerd.

Die cijfers zijn alarmerend. Van de Thaise mannen die in 1989 een polikliniek voor geslachtsziekten bezochten was toen nul procent seropositief; vorig jaar was dat percentage al opgelopen tot zes. Veel van die mannen bezoeken prostituées, die nu voor meer dan de helft seropositief blijken te zijn. En daarbij dient niet te worden vergeten, zo onderstreept de WHO, dat het aidssyndroom zich pas manifesteert als nog eens honderdduizenden anderen genfecteerd zullen zijn.

In het noorden van Thailand is nu vier procent van de bevolking genfecteerd, voor het zuiden van Birma geldt een percentage van zeven. De 500.000 infecties in India zijn een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar. “Twee jaar geleden, op de eerste conferentie over aids in Azië, sprak ik van een half miljoen infecties voor de gehele regio, bij wijze van schatting”, zegt dr. M. Merson, directeur van het aidsprogramma van de WHO. “Dat cijfer blijkt nu verdrievoudigd. Voor het eind van de jaren negentig is de situatie hier relatief ernstiger dan nu in Afrika. Het komt er op neer dat in het jaar 2000 bijna twee miljoen mensen in dit gebied aan aids zullen overlijden.”

    • Bram Pols