Echtelijke gevangenschap in het keizerlijk paleis

TOKIO, 8 JUNI. Een jonge, intelligente burgervrouw die morgen definitief een schitterende diplomatieke carrière verruilt voor de echtelijke gevangenschap in het keizerlijke paleis? Goed, haar aanstaande schoonmoeder is ook niet van adel, maar die sloeg als dochter van een graanmagnaat ballen op de tennisbaan. Had met haar opleiding aan Harvard en Oxford de 29-jarige Masako Owada niet makkelijk Japans ambassadeur in Amerika kunnen worden of ambassadeur bij de Verenigde Naties?

De schaarse vrouwen in Japan die een hoge positie bekleden laten zich in de Japanse media over het algemeen mild uit over de keuze van de aanstaande bruid van de kroonprins. Voor hen is de keuze niet die tussen carrière en keizerschap, maar die tussen carrière en trouwen. Want wie als vrouw trouwt in de door en door Japanse mannenmaatschapij, weet van tevoren dat de zeggenschap ophoudt zodra je het echtelijke huis verlaat.

Druk gespeculeerd is er in de afgelopen maanden in Japan over de beweegreden van Masako. Niet één keer gaf zij publiekelijk blijk van gevoelens van hartstocht, meenden sommige media. Op een persconferentie in januari voerde zij negen minuten en 37 seconden het woord, 28 seconden langer dan de kroonprins, zo hadden de media precies uitgerekend. Daarbij was zij soms ongewoon direct geweest, zoals toen ze zei dat ze “in grote lijnen dezelfde opvattingen (had) als de kroonprins, maar mag ik er zelf dit nog van zeggen...”.

Ze sprak over zaken waarnaar haar niet eens was gevraagd. En toen ze uitstapten bij het paleis van de kroonprins ging zij als eerste naar binnen, daarmee zondigend tegen de heilige regel dat de kroonprins altijd voorop loopt. Ze is alleen aan de buitenkant Japans, maar in haar hart buitenlands, zo wordt zuur gefluisterd in bepaalde hoge kringen, waar men vergeefs heeft geprobeerd een huwelijkskandidaat uit eigen kring aan de kroonprins te slijten.

Als lid van de keizerlijke familie krijgt Masako, die gewend was nog laat op het ministerie van buitenlandse zaken te werken, te maken met een bijzondere dienstregeling, zo weten de media in detail te melden. 's Avonds om tien uur naar bed en 's morgens vroeg op voor het ontbijt van al vóór zeven uur, geen zware make-up - wat zij altijd wel had op het departement -, niet zelf meer winkelen, zoals wel de Britse vorstin mag doen, niet meer zelf achter het stuur van de auto tenzij op het grondgebied van het paleis.

Veel is verplicht, weinig geoorloofd. Een glaasje mag. De kroonprins drinkt op een avond makkelijk zes of zeven glazen whisky met water. Hij heeft dat misschien van zijn moeder, die wel een drankje lust, zo vertelde de voormalige kamerheer van de kroonprins praatgraag aan een Japanse krant.

Alle modaliteiten worden de Japanse krantelezer in de berichtgeving over het huwelijk voorgehouden, tot aan een echtscheiding toe. Automatisch wordt in dat geval haar naam geschrapt uit het keizerlijke familieregister. Een echtscheiding, zoals aan het Britse hof, wordt in Japan echter hoogst onwaarschijnlijk geacht, al is het aantal gewone echtscheidingen vorig jaar verontrustend met zes procent gestegen tot 179.189 - het hoogste niveau sinds men in 1899 met deze statistiek begon. De machtige keizerlijke hofhouding zal een echtscheiding van het kroonprinselijke paar nooit toestaan, zei de oud-kamerheer.

Masako mag de keizerlijke familie verlaten als de kroonprins vóór zijn vader overlijdt. Troonopvolging heeft in Japan plaats na het overlijden van de zittende keizer en niet door voortijdige troonsafstand. De overgrootvader van de huidige kroonprins, keizer Taisho, vormde hierop een uitzondering: hij werd wegens gekte nog voor zijn dood opgevolgd door zijn zoon Hirohito.

Kroonprins Naruhito kent Masako Owada sinds 1986 en was meteen gecharmeerd van haar persoonlijkheid. De keizerlijke hofhouding hield de opbloeiende romance tegen toen men er achter was gekomen dat Masako's grootvader in de jaren zestig door een bank was geparachuteerd naar een chemisch bedrijf dat was betrokken bij een gifschandaal. Na nog enkele, schaarse ontmoetingen zagen de twee elkaar vijf jaar lang niet meer. Sommigen beweren dat het ten slotte keizerin Michiko is geweest die vorig jaar, huilend, Masako heeft bewogen met de kroonprins te trouwen.

Op de persconferentie in januari gaf de kroonprins onomwonden toe dat het schandaal de keizerlijke hofhouding had gebracht tot haar aanvankelijk afwijzende standpunt. Een aanwijzing dat de kroonprins zijn ongenoegen uitte over het regime van de hofhouding en meer vrijheid eist? Mogelijk; in de media wordt verondersteld dat de kroonprins de hofhouding wil hervormen. De uitspraak van de niet op haar mondje gevallen Masako op dezelfde persconferentie krijgt daarmee ineens een heel andere betekenis: “Als ik tot hulp kan zijn van Zijne Keizerlijke Hoogheid, zal ik heel nederig mijn diensten aanbieden.”

Het kroonprinselijke paar zal vanaf morgen tijdelijk zijn intrek nemen in het kleine Togu Paleis in Tokio, waar de kroonprins al woont, en op hun verzoek zullen ze er “zo eenvoudig mogelijk leven”, aldus een officiële verklaring van de keizerlijke hofhouding van vandaag. Ze hebben daar de beschikking over vijftig man personeel en zeven kamers, verdeeld over twee verdiepingen, van in totaal tweehonderd vierkante meter, bijna een derde van de paleisruimte.

Hun dagelijkse uitgaven moeten ze bestrijden uit de 290 miljoen yen (4,7 miljoen gulden) van de overheidsbegroting voor de keizerlijke familie. De keizerlijke hofhouding overweegt een annex met daarin een studeerkamer te bouwen aan het paleisje. Maar op verzoek van het paar zijn geen nieuwe voorzieningen aangebracht, geen uitbreidingen, geen verbouwingen en geen wijzigingen van het interieur.

Volgend voorjaar, wanneer de keizer en de keizerin naar een nieuw paleis met 62 kamers verhuizen (bouwkosten vijf miljard yen of 48 miljoen gulden), zullen Naruhito en Masako in het oude keizerlijke paleis gaan wonen, vlakbij dat van de keizer en de keizerin.

In het Togu Paleis krijgt Masako niet een eigen keuken, zoals de keizerin. Als ze haar lievelingsgerechten wil bereiden, zoals lasagna, zal ze dat moeten doen in de centrale keuken van het paleis.

    • Paul Friese