RAMIRO DE LEÓN CARPIO; Verzoener bij uitstek

GUATEMALA-STAD, 7 JUNI. Publiek en pers begroetten hem als een held en een bevrijder. De nieuwe president van Guatemala, de 51-jarige jurist Ramiro de León Carpio, denkt in soortgelijke termen over zichzelf en zijn "missie', die zal duren tot 14 januari 1996. Hij heeft enig recht van spreken. Zijn optreden in de afgelopen twee weken van politieke crisis toont aan dat De León behalve een behendig opererend politicus vooral ook een man van principes is. Na decennia van militaire dictatuur en twee democratisch gekozen burgerpresidenten die bedolven onder beschuldigingen van corruptie hun post verlieten, lijkt hij het staatshoofd te zijn naar wie de Guatemalteken snakken.

Totdat hij afgelopen zaterdag door het Congres werd gekozen als de president die het resterende deel van Serrano's termijn moet volmaken, was De León Carpio de speciale aanklager voor de mensenrechten in Guatemala. In die hoedanigheid heeft hij zich een onvermoeibaar verdediger getoond van de verdrukten in dit land waar een kleine elite van blanken en mestiezen met behulp van het leger de meerderheid van de bevolking van Maya-Indianen systematisch heeft onderdrukt.

Als geen ander land in Midden-Amerika geniet Guatemala de reputatie van een systeem waarin leger, politie en doodseskaders ongestraft moorden, martelen en mensen laten verdwijnen. Een kwestie van politieke (on)wil, zo noemde Amnesty International het in een vorige maand verschenen rapport. Het is niet verwonderlijk dat die moeilijke taak ombudsman De León herhaaldelijk in conflict bracht met de veiligheidsinstanties en met president Serrano. Niet verwonderlijk ook was dat Ramiro de León direct na de autogolpe van president Serrano op 25 mei onder huisarrest werd geplaatst - opmerkelijk was vooral dat hij wist te ontsnappen.

Zijn actieve verzet tegen Serrano en vervolgens vice-president Gustavo Espina - en daarmee ook tegen het leger - heeft De Leóns populariteit alleen maar doen toenemen. Voor de gevestigde politiek bleek hij de ideale kandidaat van het compromis. Het brede burgerprotest onder leiding van Nobelprijswinnares Rigoberta Menchú ziet in De León een president in wie men vertrouwen kan hebben.

In eerdere functies was Ramiro de León Carpio advocaat en notaris, oprichter van de centrum-rechtse UCN-partij, adviseur van het ministerie van economische zaken en voorzitter van de suikerindustrie. Bovendien nam hij als afgevaardigde namens de UCN deel aan het opstellen van de nieuwe grondwet van het land tussen 1984 en 1986. Hij is nu partijloos, wat hij zelf omschrijft als een voordeel bij “de moeilijkste uitdaging van mijn leven”.