Lega Nord grootste partij in N-Italië

ROME, 7 JUNI. Tussentijdse lokale verkiezingen in Italië hebben een politieke aardverschuiving veroorzaakt. Christen-democraten en socialisten, de twee grootste regeringspartijen, leden een zware nederlaag. De protestpartij Lega Nord is onbetwist de grootste partij van Noord-Italië.

Vergeleken met de parlementsverkiezingen van vorig jaar zijn de christen-democraten landelijk gezien eenderde van hun aanhang kwijt, de socialisten tweederde. Volgens de nog voorlopige uitslagen is de Lega Nord zo sterk geworden dat zij de christen-democraten als de grootste partij van Italië naar de kroon steekt, met een verschil van anderhalf procent.

Zo'n 10,5 miljoen kiezers konden deelnemen aan tussentijdse lokale en regionale verkiezingen verspreid over het land. Het was voor het eerst dat er op grote schaal werd gestemd sinds de corruptie- en mafiaschandalen uitbraken, en de uitslag is een voorbode van de veranderingen die parlementsverkiezingen zullen brengen, na 45 jaar zonder machtswisseling.

In Milaan kreeg de Lega Nord ruim veertig procent van de stemmen, en heeft haar kandidaat Marco Formentini de beste papieren om in de tweede ronde op 20 juni tot burgemeester te worden gekozen. Ook in Turijn is de Lega de grootste partij geworden, met ruim 23 procent, al gaat de tweede ronde hier tussen twee linkse kandidaten. Ook in de Siciliaanse stad Catania gaat de tweede ronde tussen twee linkse kandidaten.

“Wij zijn de baas in het noorden”,zei Humberto Bossi, leider van de Lega Nord, uitgelaten. “We hadden het verwacht, want Milaan is een stad vol mensen die zich niet voor de gek laten houden.” Het politieke centrum, met drie verschillende kandidaat-burgemeesters, is weggevaagd in Milaan.

Pag 5: Socialisten in Milaan weggevaagd

De socialisten die twee decennia lang de stad hebben gedomineerd, betaalden de prijs voor hun hoofdrol in het corruptieschandaal: ze werden weggevaagd en bleven steken onder de twee procent. Drie jaar geleden kregen ze nog bijna twintig procent.

In de burgemeestersverkiezing eindigde Formentini met 38,7 procent verrassend boven Nando Dalla Chiesa, kandidaat van een linkse coalitie, die ruim dertig procent haalde. Formentini is geholpen door uitspraken van centrum-kandidaten en van een toonaangevende journalist als Indro Montanelli, dat zij in een tweede ronde hem zouden steunen. Formentini, die zich pas in 1990 heeft aangesloten bij de Lega Nord, is een minder felle separatist dan Bossi.

De traditionele oppositie, de ex-communistische Democratische Partij van Links, heeft met ruim twaalf procent van de stemmen nationaal gezien de schade beperkt weten te houden tot een verlies van drie procent, voornamelijk kiezers die de overstap maken naar de hardliners van Communistische Heroprichting. Veel kandidaat-burgemeesters die door de PDS zijn gesteund, zijn doorgegaan naar de tweede ronde.

In een korte verklaring heeft Mino Martinazzoli, partijleider van de christen-democraten, toegegeven dat zijn partij in grote problemen verkeert. Ruim 45 jaar heeft zij de nationale politiek gedomineerd, maar nu verliest zij ook in haar traditionele bolwerken terrein. Bij regionale verkiezingen in de regio Friuli-Venezia Giulia, in het noordoosten, zijn de christen-democraten van de eerste plaats verdrongen door de Lega.

Ook het verlies in het zuiden is hard aangekomen. Jarenlang hebben de christen-democraten en de socialisten daar de politiek gedomineerd. Gisteren hebben zij zwaar terrein verloren. In een jaar zijn de christen-democraten gedaald van 41,7 naar 29 procent, de socialisten van 17,5 naar 7,2.

De anti-mafiapartij La Rete van Leoluca Orlando bleef nationaal gezien steken op 2,6 procent, al doen haar kandidaten mee aan de tweede ronde in Milaan. Orlando en Bossi van de Lega Nord zeggen dat de uitslag aantoont dat het huidige parlement geen afspiegeling meer is van de bevolking en dat er daarom snel vervroegde verkiezingen moeten worden gehouden, onder een nieuwe kieswet.

De christen-democraten en de socialisten willen tijd winnen. Martinazzoli zei dat de vernieuwing binnen de partij, die op lokaal niveau het kader ingrijpend heeft vernieuwd, te recent is om electorale vruchten af te werpen. En de nieuwe socialistische leider Ottaviano Del Turco zei dat de partijen de tijd moeten krijgen om zich te vernieuwen voordat er parlementsverkiezingen worden gehouden. Verwacht wordt dat deze partijen zich zullen verzetten tegen het voornemen van premier Carlo Azeglio Ciampi om nog voor de zomer een nieuwe kieswet te hebben.

“Dit is geen nederlaag meer, dit is een catastrofe”, zei Giampiero Borghini, de kandidaat-burgemeester in Milaan die werd gesteund door de socialistische partij.

Het was voor het eerst dat de Italiaanse kiezers direct konden stemmen op een kandidaat-burgemeester. Dit heeft bijgedragen tot het verlies van de traditionele partijen. “Voor het eerst in de geschiedenis van de Italiaanse republiek stemmen we meer op de mensen dan op de partijen”, schreeef de Corriere della Sera gisteren.

De bomaanslagen van de afgelopen weken in Rome en Florence, die bedoeld zouden zijn om de kiezers af te schrikken, hebben geen zichtbaar effect gehad op de verkiezingen.

Niet overal in Zuid-Italië is de verandering zichtbaar. In het stadje Eboli, ten zuiden van Napels, won de DC iets. De strijd om het burgemeesterschap gaat in een tweede ronde tussen een christen-democraat en een socialist.

    • Marc Leijendekker