Grondwetsberaad in Moskou begint met incidenten

MOSKOU, 7 JUNI. De Constitutionele Vergadering die president Jeltsin van Rusland zaterdag heeft bijeengeroepen, is begonnen met louter incidenten. Nadat Jeltsin weigerde hem het woord te geven keerde parlementsvoorzitter Roeslan Chasboelatov het consultatieve beraad met enkele tientallen medestanders de rug toe. Zij zijn vandaag niet in het Kremlin teruggekomen voor de vergaderingen van de werkgroepen die de concept-grondwet van Jeltsin puntsgewijs moeten gaan behandelen.

De groep van Chasboelatov bestaat uit de parlementsvoorzitters van 45 deelrepublieken en districten, onder wie die van Jakoetië, de grootste deelrepubliek van Rusland. Volgens Chasboelatov heeft de Constitutionele Vergadering de kans verspeeld om tot een compromis te komen met het parlement. Jeltsins ontwerp-grondwet is in zijn ogen een poging om een “volledige dictatauur” te installeren.

Volgens vice-voorzitter Nikolaj Rjabov van het parlement kan het escalerende conflict “zeer negatieve consequenties hebben, zoals de afkondiging van presidentieel bestuur”. Jeltsin had daarop in zijn openingsrede van zaterdag in bedekte termen gepreludeerd. Chasboelatov en aanhangers worden gesteund door vice-president Aleksandr Roetskoj, die zich zaterdag na de incidenten in het Kremlin onmiddellijk bij de parlementsvoorzitter voegde. Ook voorzitter Valeri Zorkin van het Constitutionele Hof heeft zijn spijt over de rel rond Chasboelatov uitgesproken. “Ik hoop nu maar dat de Russische burgers voldoende politieke wijsheid kunnen opbrengen”, aldus Zorkin. Tegelijkertijd verweet Rjabov, ooit een der meest uitgesproken tegenstanders van Jeltsin maar sinds een paar weken uit op een compromis met de president, Chasboelatov alle kansen op een vergelijk bij voorbaat te hebben verspeeld.

Ongeveer honderd afgevaardigden uit het federale Russische parlement hebben, onder leiding van de sociaal-democraat Oleg Roemjantsev (de secretaris van de constitutionele commissie van het parlement), eveneens gedreigd de zittingen verder te zullen boycotten als Jeltsin niet alsnog bereid is ook de ontwerp-grondwet van de Opperste Sovjet op de agenda te zetten.

Het concept van Roemjantsev beoogt van Rusland een parlementair-democratische republiek te maken. Het ontwerp van Jeltsin koerst aan op een presidentiële republiek, waarin het staatshoofd ten opzichte van de volksvertegenwoordiging over min of meer dezelfde bevoegdheden beschikt als de Franse president en de regering mag gaan leiden zoals de Amerikaanse president dat kan.

Het presidentiële kamp heeft tot nu toe laconiek gereageerd op de gebeurtenissen van zaterdag. Chasboelatov is behandeld zoals hij zelf zijn eigen parlementariërs pleegt te behandelen, aldus vice-premier Sergej Sjachrai, een der auteurs van de presidentiële grondwet.

“Een treurig incident. Ik hoop dat het de Constitutionele Vergadering niet zal hinderen”, zo zei ex-premier Jegor Gaidar.

Ook president Jeltsin zelf liet zich in die zin uit. Volgens hem was het gedrag van Chasboelatov zaterdag een “van tevoren beraamde provocatie”.