Fractieleiding PvdA wil "rijen sluiten'

DEN HAAG, 7 JUNI. Als de PvdA-fractie morgen voor de wekelijkse vergadering bijeenkomt op de bovenste verdieping van het Koloniëngebouw, wil de fractieleiding de “rijen sluiten”.

Fractievoorzitter Wöltgens, die vorige week van zijn 48 mede-fractieleden een mandaat kreeg de problemen met staatssecretaris Ter Veld tot een oplossing te brengen, zal er tekst en uitleg moeten geven over de bewogen gebeurtenissen van de afgelopen week. Het fractiebestuur wil de blik “naar voren” richten, en niet te veel tijd besteden aan de val van Ter Veld.

Voor de meeste fractieleden was het vorige week duidelijk wat het mandaat aan Wöltgens betekende: het vertrek van de PvdA-staatssecretaris in het kabinet die volgens sommigen “niet naar anderen kan luisteren”. Maar naarmate de week vorderde - en het aftreden van Ter Veld uitbleef - koesterden sommigen de hoop dat er toch nog een oplossing was gevonden. De gedwongen aftocht van Ter Veld kwam daarop toch nog een beetje als verrassing. Want de fractie gaf aan haar voorzitter een "dubbelmandaat': hij had immers ook de politieke ruimte om alsnog een compromis te vinden en Ter Veld te handhaven.

De meeste PvdA-Kamerleden die commentaar willen geven, wijten het conflict aan het persoonlijk optreden van Ter Veld. “Zij zette zich altijd helemaal voor de zaak in”, zegt J. Achttienribbe. “Maar wie voor meer dan 100 procent op stoom ligt, kan vaak moeilijk naar anderen luisteren”. Voor een groot deel van de fractie was het vertrek van Ter Veld “triest maar niet te vermijden”. In het fractiebestuur hadden de leden Netelenbos, Vliegenthart en Van Gelder tenslotte twee weken geleden al op haar aftreden aangedrongen.

Ook het Kamerlid B. Spieker wijst op de communicatiestoornis met Ter Veld. “Als zij zich iets in het hoofd zet, viel er niet meer met haar te praten om nog iets bij te stellen”, zegt hij. Volgens Spieker heeft de PvdA verstandig gedaan met de harde keuze om Ter Veld heen te sturen. “Het is een drastische ingreep en misschien had het wel eerder moeten gebeuren”, stelt hij. “Maar het is niet niets, daar doe je lang over”. Volgens hem was het vooral “het gebrek aan soepelheid, het onvermogen tot overleg en het missen van een breed draagvlak” die Ter Veld in het politieke ravijn hebben doen belanden.

De grootste tegenstanders van Ter Veld zijn de PvdA-Kamerleden die ook zitting hebben in de fractiecommissie sociale zaken, zoals M. Vliegenthart. Ter Veld reageerde vooral gebeten op het feit dat deze vroegere voorzitter van de Jonge Socialisten en tevens ex-fractiemedewerkster haar val entameerde, optrad als de "fractie-Brutus' en daarbij ook nog eens wees op het “karakter” van de staatssecretaris. Een ander fractielid die niet met name wil worden genoemd, noemt de problemen met Ter Veld “een proces dat al jaren loopt”. Een jaar na Ter Velds aantreden “is er in de fractie al een keer een oploop geweest”. Daarna is haar slechte communiceren met de fractie alleen maar doorgegaan, zo heet het. “Zelfs met de meest aimabele fractieleden wist ze ruzie te krijgen. Ze heeft enorm de nieging om te polariseren en doet geen enkele moeite in overleg naar elkaar toe te groeien”.

Daarnaast ontstond volgens het fractielid veel irritatie omdat Ter Veld zich niet aan afspraken hield. “Soms had je echt de indruk een afspraak te hebben gemaakt, en dan bleek daar de volgende dag geen sprake van.” Volgens het Kamerlid is een probleem met Ter Veld ook steeds geweest dat zij niet in staat was de hoofdzaak en de bijzaken te onderscheiden. “ Haar enorme dossierkennis stond het zicht op de hoofdlijn vaak in de weg”.

Wöltgens zal morgen, zo is de verwachting, niet veel verzet tegenkomen als hij zijn optreden verdedigt. De fractie zal echter ook kijken naar de positie van de PvdA bij de achterban en de relatie met coalitiegenoot CDA die twijfelt aan de koers van de PvdA. “Het CDA eist nu van ons een soort notariële akte over het beleid”, zegt Achttienribbe. “Maar dat heeft er toch niets mee te maken.”

Volgens prominente kringen op het partijkantoor zijn er nauwelijks opzeggingen geweest van leden. Maar de fractie beseft al te goed aan dat de PvdA zich verder heeft verzwakt. “Het is voor de PvdA geen goede zaak als er een beeld van tweespalt ontstaat”, zegt het Kamerlid W. Swildens uit Zuiderwoude. “Er moet nu weer een lijn naar buiten worden getrokken”. Ook Achttienribbe is bang dat het beeld ontstaat van een fractieleden die “zich als lemmingen in de zee werpen”. Anderen gaan commentaar liever uit de weg omdat dit “niet opportuun” is. “Ik geef in deze omstandigheden liever geen commentaar”, zegt het vooraanstaande fractielid A. Melkert.

Veel fractieleden voelen zich in het beklaagdenbankje zitten en hebben de indruk dat alles wat ze zeggen tegen ze gebruikt wordt. De positie van de PvdA-fractieleden wordt met name moeilijker omdat bij het opstellen van de kandidatenlijst wellicht tweederde van de zittende leden moet verdwijnen in het kader van de partijvernieuwing.