Yaël Dayan, gehaat parlementslid en dochter van een gekweld generaal; Een Palestijnse staat is ab-so-luut onvermijdelijk

Koning David was "een homo', premier Rabin doet vrijwel alles "fout', en brieven waarin zij met moord en doodslag wordt bedreigd verdienen simpelweg "geen serieuze aandacht'. Outspoken als ze is, heet Yaël Dayan (54) sinds haar benoeming tot lid van de Knesset, als "de kwelgeest van het politieke en religieuze establishment' in Israel. Een interview over een mogelijke burgeroorlog, respect voor Palestijnen en haar vader, generaal Moshe Dayan.

"Ondanks het geweld, ondanks de retoriek, ondanks het bloedvergieten zag ik hem als een man met wie te praten viel. Een man die z'n verantwoordelijkheid nam. Wàt mensen verder ook van hem zeiden: voor mij was hij een symbool van vrede en compromis, Yasser Arafat.'

Eind januari reisde Yaël Dayan als eerste Israëlische parlementariër naar Tunis voor een officieel onderhoud met de leider van de PLO. Geheel volgens het woord van de schrijver Amos Oz dat "de joodse staat een snel ontvlambare verzameling onenigheden is', riep haar gang naar het Noordafrikaanse hoofdkwartier van de Palestijnse Bevrijdings Organisatie woedende reacties op. "Landverraad', klonk het in Jeruzalem. Het kabinet mocht dan het wettelijk verbod op direct contact met de PLO hebben ingetrokken, deze "infame daad' kwam neer op "politieke prostitutie'.

""Premier Rabin, mijn socialistische partijgenoot, spuwde vuur'', lacht Dayan met haar diepe, doorrookte bariton. In haar schamele appartement, twaalf hoog in een buitenwijk van Tel Aviv, schetst ze hoe de minister-president haar de oren waste. ""Hij vond het roekeloos, prematuur. Het was een taak voor de regering, niet voor individuele politici. Onzin - alsof niet elk kanaaltje voor een dialoog moet worden benut.''

Arafat "een symbool van vrede'. Is dat niet te veel eer?

""In het Hebreeuws klinkt het woord symbool neutraler dan in het Engels. Het betekent simpelweg dat Arafat de belangrijkste vertegenwoordiger is van een groepering die zich genteresseerd toont in een overeenkomst met ons. Luister, k benader hem realistisch, terwijl anderen hem reduceren tot een eendimensionale figuur: de personificatie van het terrorisme. We weten allemaal dat hij achter de schermen meewerkt aan de onderhandelingen in Washington, we weten allemaal dat zonder Arafats bemoeienis geen vooruitgang zou zijn geboekt. Je afvragen of de man het meent, is archasch, dom en nutteloos. Opportunist of niet, hij is degene die telt, hij doet zaken, en wie zaken doet begrijpt dat concessies onvermijdelijk zijn.''

Enkele jaren geleden zei toenmalig regeringsleider Sjamir tegen me: "Het is niet tegen ons beleid Arafat te vermoorden.'

""Wat een havik als Sjamir heeft gezegd is vandaag de dag gelukkig volstrekt irrelevante bullshit.''

Resulteerde uw overleg met de PLO in iets concreets?

""Het was een business-achtig treffen dat een taboe slechtte, maar niet direct tot grote doorbraken leidde. Geeft niet, elke "eerste keer' heeft een waarde van zichzelf. Arafats deur staat nu permanent voor me open. Ik probeer een groep Knesset-leden mee te krijgen naar Tunesië, wat niet makkelijk is. Je stuit op koudwatervrees.''

Die geharnaste houding, die zelfverzekerdheid, die take it or leave it-toon, die strakke lippen, hoge jukbeenderen en ingevallen wangen: ze is onmiskenbaar een nazaat van Israels grootste oorlogsheld, wijlen Moshe Dayan. Maar Yaël geldt als méér dan de-dochter-van. Voordat ze zomer vorig jaar werd gekozen tot volksvertegenwoordigster, was ze journaliste en schrijfster. Behalve zes romans publiceerde "de joodse Francoise Sagan' - zoals ze na haar debuutnovelle door critici werd genoemd - een dubbelbiografie: My father, his daughter, de genadeloze analyse van haar gecompliceerde en op den duur getroubleerde verhouding met "a man larger than life'.

Yaël Dayan prijst de politiek-militaire kwaliteiten van de opperbevelhebber en minister met het ooglapje (""Hij was geen schietgrage figuur die genoot van oorlog. Hij nam met duivelse moed risico's, zorgvuldig gecalculeerde risico's, zo ontsnappend uit elk labyrint''). Ondanks zijn "laksheid' en "gebrek aan scherpte' aan de vooravond van de Yom Kippur-oorlog in 1973 keert ze zich tegen historici die haar vader het bijna-verlies van Israel in dat treffen met Arabische strijdkrachten aanwrijven. ""Moshe Dayan, moordenaar en architect van kerkhoven: het was een even harteloze als onterechte leus.''

In persoonlijk opzicht laat Yaël Dayan weinig heel van het mythisch aureool dat de generaal omringde. Ze karakteriseert hem als dictatoriaal en intolerant. Bovendien, schrijft ze, legde hij een curieuze mengeling van bekrompenheid, vulgariteit en seksuele bezetenheid aan de dag. Wellicht het ergste verwijt luidt dat de strateeg in de praktijk leed aan "een pathologisch onvermogen tot reflectie'.

""Ik ben wat intellectueler dan hij'', zegt ze nuancerend. ""Mijn vader had een sterk, bijna dierlijk instinct. Anders dan hij kreeg ik de kans een goede opleiding te volgen. Ik studeerde politieke wetenschappen en later biologie, ik las filosofie, de Russische klassieken, Camus, Flaubert, Proust... Ik zeg niet dat mijn oordelen beter uitpakken dan de zijne; de basis is beter.''

De dochter van een "warrior' als vredestichtster: op het eerste gezicht een ironische geschiedenis.

""Maar bij nader inzien niet! Moshe Dayan excelleerde op de slagvelden, maar ook in de vergaderzalen: hij was net zozeer een groot vechter voor vrede. U moet niet vergeten dat mijn vader in '77 het aanbod van Begin accepteerde om minister van buitenlandse zaken te worden in een Likud-regering. Loyaliteit aan de Arbeiderspartij was hem minder waard dan het landsbelang. Hij meende een overeenkomst met Egypte te kunnen verwezenlijken. Zijn bijdrage aan de Camp David-akkoorden was essentieel.''

Het verbaasde me te lezen dat u als kind respect voor Arabieren werd bijgebracht. "Leden van stammen uit de buurt bezochten onze boerderij. Nooit kreeg ik te horen dat ze onze vijanden waren.'

""Ruth, mijn moeder, is actief op cultureel gebied. Al sinds de jaren vijftig werkt zij minstens zo intensief met Palestijnen en bedoeënen als met joden. Mijn vader koesterde evenmin haat. Sterker: hij wist zich met de Palestijnen verbonden, voelde in zekere zin solidariteit. Zj maakten nooit deel uit van de legers die hij bevocht. Zelfs nu de situatie is geëscaleerd kun je niet zeggen dat "de' Palestijnse burger 's morgens opstaat met het idee: nu gaan we 's wat joden afmaken. Er zijn individuen en fanatieke groepjes die het op ons hebben gemunt, meer niet. Het stigmatiseren van het Palestijnse volk is olie op het vuur gooien. Ik ben niet de enige die het zo ziet. Talloze Israëli's verkeren sinds '67 dag in, dag uit met Palestijnen. Zakelijk, medisch, juridisch - zonder problemen.''

Voorstander van een Palestijnse staat was Moshe Dayan niet, maar een vorm van autonomie achtte hij acceptabel. ""Mijn vader opponeerde tegen de aankoop van Arabisch privé-land voor joodse nederzettingen, tegen de alomtegenwoordigheid van het Israëlische leger in bezet gebied en tegen annexatie vanwege de Groot-Israel-gedachte. De bezetting vond hij afgrijselijk. Zijn sleutelwoord was normalisatie.''

In uw boek dicht u hem "vage oplossingen' toe.

""Hij meende dat een territoriale deal niet nodig was. Volgens hem was het mogelijk verschillende volken in één gebied te laten leven en de soevereiniteit daarbinnen op te delen: twee verschillende samenlevingen, twee verschillende soevereiniteiten. Het was een embryonaal plan. De Palestijnen hoonden het weg. In die tijd wilden ze ons nog verdrinken in de Middellandse Zee; de vernietiging van de "zionistische entiteit' stond voorop. Mijn vader stierf in 1981. In het Midden-Oosten is dat twee eeuwen geleden.''

Hoe zou u het Israëlisch-Palestijnse conflict uit de wereld willen helpen?

""Ach, het is niet zo ingewikkeld. Er zijn slechts een paar opties. Voor de korte termijn is er in feite maar één, en die wordt momenteel in Washington besproken: een tussenfase van self rule. Laat de Palestijnen beginnen hun eigen maatschappij te organiseren, hun eigen economie te runnen. Vanaf het moment dat sprake is van zelfbestuur - en niet pas na drie of vijf jaar - moeten we gaan discussiëren over een permanente regeling, inclusief het tekenen van een nieuwe kaart.''

Het klinkt lakoniek. Niettemin wil zelfs uw eigen Arbeiderspartij geen stap verder gaan dan een Palestijns-Jordaanse confederatie.

""Come on, een Palestijnse staat is ab-so-luut onvermijdelijk. Mij lijkt hoogstens de vraag of zo'n land zou wèrken. Wat zal het effect zijn van de oproepen tot volkerenmoord en heilige oorlog waarin de fundamentalistische Hamas grossiert? Waar en hoe zullen radicalen sabotage plegen? Dreigt er geen Libanon-achtige chaos te ontstaan?''

Je hoort hier steeds vaker het geluid dat de lastige Gazastrook bij wijze van experiment vast kan worden afgestoten: Laat de Palestijnen dáár maar een begin maken met hun homeland.

""In veiligheidstechnisch opzicht houdt niets ons vertrek tegen. En verder... geen Israeli wilde Gaza ooit hebben! Zelfs de vromen niet! Om met Rabin te spreken: "Nogal wat landgenoten zouden Gaza het liefst in zee zien zakken.' Het is een roerige, fel-islamitische vluchtelingen-samenleving waarin fors moet worden genvesteerd.'' Droog: ""De internationale gemeenschap mag zich graag met ons bemoeien. Nou, wees welkom.''

Het religieuze establishment en de rechtse partijen verzetten zich luidkeels tegen verregaande compromissen met de Palestijnen. De Yaël Dayans van dit land worden omschreven als "joden die joden zullen deporteren' en "joden die omwille van vrede willen schieten op joden'.

""Dat zijn de stemmen van de lunatic fringe. Je hoort het geschreeuw aan, je negeert het, en je constateert dat er niets gebeurt. Het echte gevaar komt uit de hoek waar men zich even schijnt in te houden: onze nederzettingen op de Westbank. Daar is het explosiegevaar groot.''

Een bezoek aan kolonisten op de westelijke Jordaanoever betekent een confrontatie met speculaties over een burgeroorlog. Toen de Sina door Menachem Begin in ruil voor vrede met de Egyptenaren werd opgegeven, heet het in deze contreien, kwam het tot aanvaringen met het handjevol Israeli's dat daar huisde. Wij zijn 140.000 man sterk. Paradoxaal genoeg protesteren de bewoners van de nederzettingen ("Er zijn geen slechtere beesten dan Arabieren') tegen een recente anti-Palestijnse beleidswijziging van het nieuwe kabinet. Rabins curieuze coalitie van socialisten, orthodoxe joden (Shas) en progressieve intellectuelen (Merets) besloot half maart na een golf moordaanslagen in Jeruzalem en omstreken tot afsluiting van de bezette gebieden. De Israeli's ter plekke betitelen de maatregel verontwaardigd als "een psychologische oefening in het scheiden van wat ondeelbaar is'.

De potentiële Nobelprijswinnaar Amos Oz citeerde laatst instemmend een gedicht van Robert Frost: "A good fence makes a good neighbour.'

""Ik was het eens met de afgrendeling'', zegt Dayan. ""Het was een collectieve straf voor de misdaden van individuen, maar het geweld moest worden gestopt. Er blijkt een voordeel aan verbonden dat ik niet had voorzien: het is een goede les in coëxistentie. Het leert veel conservatieve Israeli's dat hun veiligheid beter is gewaarborgd als we de Westbank "afkoppelen'. Dit zouden de eerste passen richting een definitieve split-up kunnen zijn.''

Dayan noemt de ontwikkeling "economisch gezien overigens een ramp'. Zo'n 130.000 in Israel werkende Palestijnen kwamen van het ene op het andere moment zonder werk te zitten. Bovendien viel de verkoop van groenten, fruit en duurzame gebruiksartikelen stil. ""Veel Palestijnen zijn brodeloos. Zonder ons kunnen ze niet existeren. Ze hebben enkele weken van hun spaarcenten kunnen leven, maar nu de segger (afsluiting) bijna drie maanden duurt, loopt de spanning op. Sommigen zien zich gedwongen meubelen of grond te verhandelen om in hun levensonderhoud te voorzien. Ook wij kampen met problemen: de gewassen in onze kassen verkommeren, ze worden niet langer geplukt door goedkope Palestijnse arbeiders. De bouw hapert. Veel werkloze Israeli's voelen zich te goed voor dat vuile werk.''

Inmiddels zijn 40.000 Palestijnen "gewogen, safe bevonden en van een speciale werkvergunning voorzien', zodat Israel de ergste klap opvangt. De kwetsbare Palestijnse economie staat echter op instorten. ""Het creëren van werkgelegenheid in de bezette gebieden is nu essentieel'', zegt Dayan. ""Daarnaast zou bespoediging van het vredesproces wenselijk zijn. Ik begrijp niet dat de Palestijnse leiders weigeren over te schakelen naar de hoogste versnelling. Endelijk tekent zich een grens af tussen "Israëlisch' en "Palestijns' gebied, en wat doen ze? Ze laten het momentum onbenut! Ze zitten met hun armen over elkaar! Dat gaat mijn verstand te boven.''

Ik snijd haar moeizame verhouding met Jitzak Rabin aan. Regelmatig bespot de minister-president, bijvoorbeeld als hij - voorman van een seculiere partij - op de sabbat zijn auto thuis laat en de benenwagen verkiest (""Niemand gelooft dat hij sinds het begin van zijn premierschap werkelijk is veranderd in een gelovige jood''). Ze stelt zijn autocratische inslag aan de kaak (""Hij kan niet delen of toegeven, dat zit in zijn karakter. Er zit niets anders op dan oppositie voeren binnen mijn eigen partij''). En ze verwijt Rabin dat hij de belofte die hem vorig jaar de verkiezingsoverwinning bezorgde niet waarmaakt: de Grote Verandering ten opzichte van Sjamirs behoudende aanpak tekent zich nog niet af.

""Rabin spreekt over vrede in ruil voor land, wat uit de mond van iemand in zijn positie revolutionaire taal lijkt. Maar het is cosmetica. Het stelt weinig voor; zijn tactiek is ineffectief. Wat ontbreekt is creativiteit, raffinement. Hij beloofde de Palestijnse autonomie binnen een maand of zes te regelen. Dat was een jaar geleden, en we zijn ver van succes verwijderd. Rabin doet veel, heel veel fout. Mijn kritiek is geen one man show: ménige duif in mijn partij acht de deportatie van extremisten naar het niemandsland ten noorden van Israel verkeerd, want contra-produktief. Menige duif vindt het hypocriet dat we in feite met de PLO praten zonder die officieel te erkennen.

""Rabin is bang. Hij onderhandelt niet echt. Hij zou het dwarsliggende hoofd van ons team in Washington moeten vervangen. Hij zou open moeten staan voor Palestijnse kritiek op de mensenrechtensituatie. Hij toont geen moed. Arafat op zijn beurt moet stoppen met het stellen van nieuwe eisen. Dikwijls zijn het pure propaganda-stunts.''

Onlangs pleitte hij voor intensivering van de intifadah: ""Laat de aarde onder de voeten van de bezetters branden.''

""Afschuwelijk. Rampzalig. Heb ik hem ook laten weten. Wat hij kán doen en zou móeten doen: oproepen tot een wapenstilstand zolang de onderhandelingen gaande zijn. Zeventig procent van de terreurdaden hebben een PLO-achtergrond. Waarom doet hij zo'n oproep niet? Omdat ook Arafat bang is. Bang dat zijn oproep wordt genegeerd, en dat daarmee de zwakheid van zijn leiderschap wordt gellustreerd. Arafat en Rabin zijn twee lafaards, verstrengeld in de houdgreep van de angst.''

Aan de overzijde van de kamer gaat een deur open. Een bejaarde man schuifelt naar binnen. Het is Dov Sion, echtgenoot van Yaël Dayan, vijftien jaar ouder dan zijn vrouw. De generaal b.d. lijdt aan de ziekte van Parkinson. Tijdens de Zesdaagse Oorlog ('67) was hij de rechterhand van commandant Ariel Sharon. Na een verblijf in Parijs, waar Sion de post van militair attaché bekleedde, groeide hij uit tot een van de hoofdrolspelers in de Israëlisch-Egyptische onderhandelingen.

Yaël Dayan wijst naar mijn cassetterecorder. ""Laten we doorgaan.''

We komen te spreken over de Golfoorlog. ""Als achtjarige maakte ik op onze boerderij in Nahalal mijn eerste Iraakse bombardement mee'', zegt ze cynisch. ""Dat was kort na de Israëlische onafhankelijkheidsverklaring in '48. Het gekke is dat ik daar geen seconde aan heb teruggedacht toen Saddam Hussein ons bestookte. Indertijd knokten we tegen de hele Arabische wereld. Ditmaal stonden we - passief - aan de zijde van Arabische landen, landen waarmee we officieel nog in oorlog waren. Ditmaal waren we verenigd in een internationale coalitie tegen Saddam Hussein.

""Ik moest als reserve-officier komen opdraven om de persvoorlichting van een militair onderdeel te verzorgen. Van gasmaskers en schuilkelders wilde ik niets weten. Het helpt allemaal nauwelijks, en vrees heb ik nooit gekend - zelfs niet op momenten dat de kogels om mijn oren floten. Niks om trots op te zijn, dat zit gewoon in mijn bloed.''

Ze herinnert zich hoe ze in het heetst van de Zesdaagse Oorlog met een machinegeweer op schoot naar het front reed terwijl haar vaders stem uit de speaker van een autoradio schalde. ""Hij sprak de soldaten bemoedigend toe. Ik diende in zijn winnende leger. Zelden voelde ik me veiliger dan op dat moment in die jeep. En die Golfoorlog... nou ja, de meeste Iraakse raketten waren roestbakken die al uit elkaar vielen voordat ze hier landden.''

Had de steun van de Palestijnen aan Saddam Hussein invloed op uw denkbeelden?

""Ik was witheet. Het werd vrijwel onmogelijk Israeli's ervan te overtuigen dat onze gesprekspartners naar vrede streven. We had to go back to square one. Maar alternatieven zijn er niet. Ook de Palestijnen beseffen dat: er is geen behulpzame tovenaar die Israel uit de atlassen verwijdert.''

Ze nodigt me uit voor een tweede gesprek, in de Knesset. Op een prikbord naast het bureau: krantenknipsels over haar eerste parlementaire wapenfeit (Dayan dwong de plaatsing van een condoom-automaat in de mannen-wc van het parlement af), foto's van familieleden en acties van de milieubeweging, een voorpagina met een kleurenplaat waarop de politica in bikini ligt te zonnen op het strand, ""om te ontkomen aan de opgelegde, dreigende stilte van onze heiligste dag, Yom Kippur''.

Rabbijnen zien frequent aanleiding haar te betichten van godslastering. Begin februari las ze voor uit het Oude Testament om te bewijzen dat homoseksualiteit een sedert eeuwen geaccepteerd verschijnsel is in de joodse samenleving: niemand minder dan koning David was een homo. ""De ophef daarover ergerde me'', zegt ze. ""De hoofdzaak was de eerste bijeenkomst in de Knesset over discriminatie van homoseksuelen, een sessie die ik als voorzitster van de commissie vrouwenzaken kon organiseren. Onze wetten zijn liberaal, maar de sociale atmosfeer - vooral in de krijgsmacht - heeft een kleinerende uitwerking.'' Daarvan getuigden prominenten als chemie-professer Uzi Even, ooit lid van de generale staf, die tot verbijstering van velen out of the closet kwam. ""Een gevolg van dit initiatief is dat sommige militaire regels zijn veranderd: zo hoeft een homoseksueel niet meer automatisch naar een psychiater als zijn geaardheid bekend wordt.''

Wat betekent de joodse ethiek voor u? In "My father, his daughter' stuit ik op een Yaël Dayan die zich afvraagt hoe ze zichzelf moet noemen. Een "niet-kosjer etende jood'? Gewoon "een Israeli'? Een "ongelovige jood'? "Ik weet het niet.'

""Ik ben joods van geboorte, Israeli van nationaliteit. God is absent in mijn leven. Ik leef in een staat die - menigeen vergeet het - officieel seculier is. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de wijze waarop ons onderwijs is georganiseerd: net als bij jullie.

""Ik ontken mijn roots niet. Ik spreek Hebreeuws, ik lees de Bijbel als ons nationaal geschiedenisboek. Ik hecht aan de joodse ethiek, aan onze civilisatie, maar ik geloof niet dat die traditie erg verschilt van het Europese humanisme.''

"Een onrein, smerig wijf', bent u in dit gebouw genoemd.

Schouderophalend: ""Slogans. Mijn religieuze tegenstanders bedoelen het niet zo kwaad. Na het debat praten en lachen we. We weten dat we elkaar niet kunnen bekeren, en de modus vivendi is tolerantie. De "vromen' krijgen hier trouwens óók wat naar hun hoofd, hoor. Als zij klagen dat we teveel over seks discussiëren, zegt iemand van Merets: "Hou je kop. Iedere keer dat het onderwerp aan de orde komt, krijg je een orgasme!' Inflatie is de woordcultuur in dit land niet vreemd. De voorzitter van de Knesset vraagt zich regelmatig hardop af of hij een ziekenhuis voor geestelijk gestoorden leidt. Ik krijg dreigbrieven van fascistische figuren: "We gaan je vermoorden, morgen, nee, vandaag.' Loze krachtpatserij. Men blèrt. En doet niets.''

Plotseling is hij volop aanwezig, Moshe Dayan. ""Mijn vader legde de nadruk op daden'', zegt ze ogenschijnlijk onaangedaan. ""Hij wordt ontzettend gemist. Omdat fantasie, een niet-dogmatische benadering en lef zeldzaam zijn. Ook de Arabieren zouden hem graag nog in leven zien. Twintig jaar geleden beschouwden ze hem als een harde, halsstarrige figuur. Anno 1993 zeggen Arafat, zijn collega's van de PLO en Jordaanse politici tegen me: ""Moshe sprak onze taal, hij zou het vredesproces opzwepen.'' Binnensmonds: ""Ik mis hem ook.''

De vrouw tegenover me was in haar volwassen leven "de intiemste kameraad' van haar vader - tot hij van zijn eerste vrouw Ruth scheidde en hertrouwde met Rahel. Yaël Dayan kenschetst haar als een kille, onsympathieke persoonlijkheid die de "morele neergang' van haar vader bespoedigde. ""Obsessief materialistisch, arrogant, egocentrisch, vervuld van zelfmedelijden, pessimistisch, gemeen: het waren trekken die hij in aanleg eerder had gedemonstreerd, maar nu kregen ze een zwaar accent. Het was zijn bewuste keuze.''

Het laatste deel van My father, his daughter doet wrang aan. Moshe Dayan liet zijn kinderen na de begrafenis "de brief van een zakenman' voorlezen. Zij en z'n eerste vrouw werden nagenoeg onterfd: de staatsman schonk al zijn bezittingen aan Rahel.

""De pijn is veranderd in een litteken'', zegt Yaël. ""Ik hield te veel van Moshe om het hem ontzettend kwalijk te nemen, maar niet genoeg om hem te "heiligen'.''

Zijn testament, zeggen sommigen, reflecteert geen laagheid, maar is juist een manoeuvre die duidelijk maakt hoe consequent hij was. Gewichtige zaken, meende uw vader, overstijgen persoonlijke voorkeuren.

""Oh, aan welke "gewichtige zaken' kwam zijn geld dan ten goede?''

Hij redeneerde misschien: die sterke kinderen van mij redden zich wel, ik bedenk degene die nergens op kan terugvallen.

""Dat is te mooi om waar te zijn. Ik zou hem dat krediet niet geven. Het was zwakheid, menselijke zwakheid en sterke druk van een vrouw die... enfin. Het was stom van me dat ik hem twee jaar liet sterven zonder belangrijke kwesties aan de orde te stellen.''

Vloeit uw verontwaardiging niet voort uit het feit dat hij in zijn laatste schrijven meldde dat hij liever geen kinderen had gehad?

""Dat sloeg niet op mij. Hij schreef maar wat, daar ben ik van overtuigd. Wij mensen willen allemaal clever overkomen, sweeping statements afgeven, aandacht trekken, de pers halen. Hij ook. Desnoods zó. Ik geloofde hem niet. Hij hield van me, hij nam me 's morgens om vijf uur mee de Negev-woestijn in, hij verwende en verpestte me. Mijn beide jonge broers niet; zij hebben reden om te twijfelen. Eén van de twee heeft een brief aan de openbaarheid prijsgegeven waarin hij zegt zich te schamen omdat hij de zoon van een immorele vader is.''

"The Dayans had wings, and the sky was the limit', schrijft u. De legendarische opperbevelhebber eindigde als een verbitterde eenling in het parlement. Wat zijn úw ambities voor de toekomst?

""Op mijn leeftijd praat je niet meer over de toekomst. Dat lijkt zuur, maar het is juist mijn kracht. Viervijfde van mijn leven ligt achter me, ik hoef me dus niet af te vragen of de dingen die ik doe negatief uitpakken voor mijn carrière. Als ik éts van mijn vader heb, dan is het immuniteit voor aanvallen.

""Ik vermaak me, ik doe nuttig werk, maar vier jaar in de Knesset is genoeg om dingen in beweging te brengen. Ik zou graag minister of onderminister op buitenlandse zaken worden. Ik weiger echter mezelf geestelijk te amputeren om zover te komen.''

Zult u ooit gevraagd worden voor zo'n post?

""Oh, ik denk dat ik zal worden gevraagd àlles te doen wat ik wil - maar buiten, op straat, ver van hier. Maakt niet uit, ik zal me altijd blijven uitspreken. Desnoods gooien ze me eruit. Voor iemand als ik, voor iemand met mijn geschiedenis en afkomst, blijft er altijd een publiek leven, een podium - die erfenis kan niemand me ontnemen.''