Om Servisch geweld te keren; VN-troepen in Bosnië mogen eerder schieten

NEW YORK, 5 JUNI. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft gisteren een resolutie aangenomen die het Servische geweld tegen de zes "veiligheidszones' en de moslims in het algemeen in Bosnië moet keren.

Het mandaat van de vredesmacht UNPROFOR wordt daarvoor uitgebreid, extra-troepen worden eraan toegevoegd en de VN-militairen mogen “alle noodzakelijke maatregelen inclusief het gebruik van geweld in reactie op bombardementen” nemen.

Resolutie 836 bevat in punt 10 de uitdrukkelijke toestemming om vanuit de lucht met alle middelen de activiteit van UNPROFOR te steunen en te beschermen. De secretaris-generaal wordt verzocht troepen toe te voegen aan het UNPROFOR-contingent in Bosnië. Alle lidstaten wordt in de resolutie bovendien gevraagd om manschappen en materieel beschikbaar te stellen.

De resolutie, die de steun kreeg van dertien van de vijftien leden van de Veiligheidsraad, onderstreept dat de "veiligheidszones' Sarajevo, Tuzla, Zepa, Gorazde, Srebrenica en Bihac tijdelijk van aard zijn. De vooral door moslims bewoonde enclaves, die een maand geleden in resolutie 824 van de Veiligheidsraad zijn gedefinieerd, werden de laatste weken in toenemende mate door beschietingen en bombardementen geteisterd.

“Dit is een heel belangrijke resolutie”, aldus de Britse VN-ambassadeur Sir David Hannay na de formele zitting. “Er is een heel ruime ondersteuning voor bereikt.” Hij wees erop dat zijn land veel aan de resolutie gelegen laat liggen. De Britten zijn met 2.500 man in UNPROFOR de grootste leveranciers. Hij hoopte dat meer landen troepen beschikbaar zullen stellen.

“Ik zal het maar bot zeggen - deze resolutie zal nooit enig effect hebben”, was echter de reactie van de Bosnische ambassadeur Muhamed Sacirbey. “Waar staat dat er werkelijk nieuwe troepen zullen komen? Daar is op dit moment niets over bekend en dat zal dan ook nog ten minste een week op zich laten wachten.”

Pag.5: Praktische uitvoering resolutie zwak punt

Een zwak punt in de resolutie blijft inderdaad de praktische uitvoering. Van de secretaris-generaal wordt eerst binnen zeven dagen een rapport verlangd over het werven van nieuwe manschappen.

Sacirbey acht het onvermijdelijk dat het tot een gewapende confrontatie komt met de Serviërs. Sacirbey: “Ik begrijp niet waar de wereld op wacht. We hebben hier te maken met een puur fascistisch regime. Ze schieten in Belgrado zelfs op hun eigen mensen.”

De resolutie had een enigszins moeizame voorgeschiedenis omdat enkele ontwikkelingslanden (onder andere Pakistan, Venezuela en Djibouti) twijfelden aan de haalbaarheid van het plan. Het laatste waar men behoefte aan heeft is weer een onzichtbare stap in het vredesproces. Waarom een resolutie aannemen die vervolgens toch niet kan worden uitgevoerd? Enkele andere leden (Nieuw Zeeland en Hongarije) wilden in de resolutie een uiterste termijn voor Servië om het Vance-Owenplan voor Bosnië aan te nemen. Overschrijding van de tijdslimiet zou het sein moeten zijn om het wapenembargo tegen de Bosnische moslims op te heffen. Uiteindelijk onthielden Pakistan en Venezuela zich van stemming, alle anderen stemden voor.

Veel lidstaten spraken in hun stemverklaringen over het tijdelijke karakter van de veiligheidszones, de tussenstap die de resolutie van gisteren is en de verdere voortzetting van diplomatiek overleg om uiteindelijk toch het plan van Vance en Owen verwezenlijkt te zien.

Tevens werd expliciet gedreigd met “drastischer maatregelen”, onder anderen door de Russische VN-ambassadeur Joeli Vorontsov. Hij zei in zijn toelichting echter ook dat “een militaire oplossing tot vernietiging leidt en doodlopend is”. Volgens de resolutie houdt de Raad andere opties open voor “drastischer maatregelen waarvan er geen enkele bij voorbaat is uitgesloten”. Sir David Hannay zei desgevraagd dat volledige uitvoering van resolutie 836 mogelijk de aanvaarding van nieuwe resoluties vereist.

De huidige maatregelen zijn een uitvloeisel van het overleg in Washington op 22 mei tussen de VS, Rusland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Spanje. De drie punten van overeenkomst die toen zijn besproken, waren de oprichting onder VN-vlag van het Internationaal Tribunaal in Den Haag, de uitdrukkelijke beveiliging van de moslim-enclaves en het zenden van VN-opzichters naar de grens tussen Bosnië en Servië-Montenegro. De eerste twee onderdelen van de overeenkomst van Washington zijn nu gerealiseerd, hoewel de grootste sceptici twijfelen aan het nut van beide daaruit voortvloeiende resoluties. Verwacht wordt dat volgende week de resolutie over het grenstoezicht wordt aangenomen.

Over de inhoudelijke kant van de derde resolutie is op dit moment nog weinig bekend. De Spaanse VN-ambassadeur Juan Antonio Yanez-Barnuevo, die deze maand de Veiligheidsraad voorzit, wilde gisteren alleen zeggen dat het belangrijkste doel op dit moment de isolatie van de Bosnische Serviërs is. “Het is onderdeel van ons beleid van toenemende druk op de partijen.” Sir David Hannay zei dat de afwijzende houding van Serviës president Slobodan Milosevic een resolutie die grenstoezicht sanctioneert, niet in de weg zal staan.