Kortsjnoi noopt Piket tot zelfonderzoek

Het was kennelijk een idee waarvoor de tijd rijp was, want verschillende schaakorganisatoren bedachten het onafhankelijk van elkaar. Kasparov en Short zullen hun partijen spelen met een microfoontje op de borst dat hun hartslag aan het televisiepubliek doorgeeft. Toen ik vorige week in Nijmegen was bij de match tussen Viktor Kortsjnoi en Jeroen Piket, bleek dat men daar hetzelfde had bedacht, voor volgend jaar.

Ik moet bekennen dat ik het leuk zal vinden om het hart van de benarde schaker in tijdnood te horen springen. Maar aan de andere kant: de schaakwereld wordt wel erg leuk de laatste jaren. Ik vind dat de schaker aan het bord zijn emoties een beetje moet beheersen en het exhibitionisme waarmee mensen als Walter Browne en Gary Kasparov hun emoties rauw op het bord gooien, heb ik altijd onbehoorlijk gevonden. Nu wordt het exhibitionisme genstitutionaliseerd. Is het geen onbehoorlijke aantasting van de privé-sfeer om de hartslag van een schaker zwaar versterkt in de huiskamer te laten bonken? Een introvert mens als Hübner weigert zelfs zijn notatieformulier af te staan, omdat uit zijn handschrift conclusies zouden kunnen worden getrokken over zijn geestestoestand tijdens de partij. Ik moet er niet aan denken wat er zou gebeuren als ze hem zo'n microfoontje om zouden willen doen.

De Londense organisator Raymond Keene vertelde me dat hij samen met Short een televisiereclame voor Heineken had gemaakt. Short staat slecht, drinkt een biertje en put daaruit de kracht om toch te winnen. Ook leuk, maar wel geheel in strijd met de waarheid. De moderne leukigheid trivialiseert het schaken steeds meer.

In het laatste nummer van New in Chess staat een interview van Dirk Jan ten Geuzendam met Kasparov. Het is afgenomen na het toernooi in Linares, dat Kasparov prachtig won. In Linares is niet veel publiek, nauwelijks journalisten. Het stadje is saai. Ieder jaar komt de hele wereldtop er en vecht zich dood. Dit is ons toernooi, zegt Kasparov. De onderlinge afrekening. En al die snelschaaktoernooien, knock-out toernooien en propagandavoorstellingen? Kasparov zegt: ""Ik denk dat het schaken nu heel dicht bij de cruciale dag is dat we concessies moeten doen en zien waar de rode streep is die we niet mogen overschrijden. Schaakpromotie is tegenstrijdig met de kwaliteit van het schaken. Je moet de bedenktijd beperken. Je moet afgebroken partijen afschaffen. Je doet alles om het schaken begrijpelijk te maken voor het publiek en tegelijkertijd tast je de kwaliteit aan. Ik denk dat we moeten beseffen waar de grens ligt. Er moet een grens zijn. (...) Anders zal het schaken sterven. We verliezen al een geweldig charisma van het spel door de beperking van de bedenktijd. Zonder toernooien als Linares en zonder dat soort speciale interne gevechten zal het schaken in groot gevaar zijn.'' Het zijn opmerkelijke woorden van iemand die de verbreiding van het schaken onder het grote publiek als zijn levensdoel ziet.

De match tussen Kortsjnoi en Piket die de Nijmeegse universiteit had georganiseerd, kreeg weinig publiciteit. Ik kwam er toen Piket net voor de derde keer verloren had, en ik had hem nog nooit zo aangeslagen en uitgewrongen gezien. Ach, dacht ik, het is toch eigenlijk een match waar weinig op het spel staat. Zo was ik het slachtoffer van het misverstand dat een evenement zonder veel publiciteit er eigenlijk niet zoveel toe doet. Want in werkelijkheid stond er voor Piket natuurlijk wel het een en ander op het spel. In juli speelt hij het interzonale toernooi. Hij is de laatste jaren steeds vooruit gegaan. Nu moet hij zich afvragen of hij bij de echte top kan komen, de mensen die kandidatenmatches spelen. De match tegen Kortsjnoi was een training, maar het was ook een gelegenheid voor Piket om te zien: wie ben ik nu eigenlijk?

De onverwoestbare veteraan Kortsjnoi was altijd een Angstgegner voor hem. Piket had alleen een keer een rapid-partij van hem gewonnen en heel vaak verloren. De zware nederlaag van 6-2 die hij in de match leed, zal toch niemand verwacht hebben. Het zal tot ernstig zelfonderzoek nopen. De indeling van de bedenktijd, vooral daaraan zal wat moeten veranderen.

Wit Kortsjnoi - zwart Piket, vijfde partij.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. e2-e3 Pg8-f6 4. Pb1-c3 e7-e6 5. Dd1-c2 Pb8-d7 6. Lc1-d2 Een originele zetvolgorde. Wat wil hij ermee? We zouden het weten als zwart nu het gewone 6...Ld6 had gedaan, maar Piket wijkt af. 6...a7-a6 7. Pg1-f3 d5xc4 8. a2-a4 Ta8-b8 9. Lf1xc4 b7-b5 10. Lc4-d3 Lc8-b7 11. 0-0 Lf8-e7 12. Pc3-e4 Pf6xe4 13. Ld3xe4 c6-c5 Nu moet wit heel nauwkeurig spelen, anders is zwart binnen een paar zetten alle moeilijkheden te boven. 14. a4xb5 a6xb5 15. Ta1-a7 Dd8-b6 16. Ta7xb7 Tb8xb7 17. d4xc5 Db6xc5 17...Lxc5 18. b4 is goed voor wit. Met 17...Pxc5 lost zwart ook niet alle moeilijkheden op. Na 18. Lxb7 Dxb7 19. Lb4 zou 19...Pe4 zeer sterk beantwoord worden door 20. Tc1. Wat Piket doet, leidt echter binnen een paar zetten tot een verloren stelling. 18. Dc2xc5 Pd7xc5 19. Le4xb7 Pc5xb7 20.Tf1-c1 Le7-d6

Zie diagram 1

Tot hier heeft wit zeer sterk gespeeld. De manier waarop hij nu kan winnen ligt voor de hand: 21. Tc8+ Pd8 22. La5 Kd7 23. Ta8 en zwart zit vreselijk in de klem. Piket was gewoontegetrouw in ernstige tijdnood, misschien was dat de reden dat Kortsjnoi deze voor de hand liggende zettenreeks juist niet speelde. 21. Pf3-d4 Ke8-d7 22. Pd4xb5 Th8-b8 23. Ld2-c3 f7-f6. Met een pion meer heeft wit nog steeds goede winstkansen, maar duidelijk is het niet meer en in de partij verzandde het snel. 24. Tc1-d1 Kd7-c6 25. Pb5-d4+ Kc6-d7 26. b2-b4 e6-e5 27. Pd4-f5 g7-g6 28. Pf5-g3 Kd7-e6 29. Pg3-e4 Ld6-e7 30. f2-f4 Tb8-c8 31. f4xe5 f6-f5 32. Pe4-c5+ Pb7xc5 33. b4xc5 Tc8xc5 34. Td1-d3 Tc5-b5 35. Lc3-d4 Ke6-d5 36. Kg1-f2 Kd5-e6 37. Kf2-f3 Tb5-b1 38. Td3-d2 g6-g5 39. Td2-a2 h7-h5 40. Ta2-a1 Tb1xa1 41. Ld4xa1 Le7-f8 42. h2-h3 Remise.

Zie diagram 2

Wit Kortsjnoi - zwart Piket, zevende partij. Zwart staat klaar voor 22...f5. Dat wordt op een opmerkelijke manier verhinderd. 22. Pe3-f5 Als zwart het offer aanneemt, zou hij na 22...gxf5 23. exf5 (dreigt 24. f4) Lh8 een onontwarbare kluwen stukken krijgen. Hij deed 22...Pf8-h7 en er zou nog geen ramp gebeurd zijn voor zwart, ware het niet dat hij voor de volgende uiterst moeilijke complicaties nog slechts twintig minuten bedenktijd had gehad. 23. Pf5-h4 f6-f5 24. Kd2-c2 Ph7-f8 25. e4xf5 g6xf5 26. f3-f4 Ph5-f6 27. Ld3xf5 e5xf4 28. g3-g4 Lc8xf5 29. Ph4xf5 Pf8-g6 30. Kc2-b3 f4-f3? 31. Lf2-g3 Pf6xg4 32. Pf5xd6 Te8-e3 33. Pd6xf7 Dd8-f6 34. Dd1-d2 Kg8xf7 35. d5-d6 Df6-g5 36. h2-h4 Te3xc3+ 37. Dd2xc3 Dg5-f5 38. Dc3-c2 Df5-e6 39. Th1-f1 Pg6-e5 40. Dc2-e4 Lg7-f6 41. Ta1-d1 b6-b5 42. Lg3xe5 b5xa4+ 43. Kb3-a2 Pg4xe5 44. d6-d7 Pe5xd7 45. De4-h7+ Kf7-e8 46. Dh7xd7+ De6xd7 47. Td1xd7 Ke8xd7 48. h4-h5 Kd7-e6 49. Tf1xf3 Ke6-e5 50. Ka2-a3 Zwart gaf op.