Istanbul kandidaat voor organisatie van de Olympische Spelen in 2000; Sport op kruispunt van twee continenten

ISTANBUL, 5 JUNI. Als de Olympische Spelen in het jaar 2000 aan Istanbul voorbijgaan, dan ligt dat niet aan de inspanningen en het enthousiasme van de Turken. Met een budget van 1,2 miljard dollar, een speciale wet die de organisatie en de financiering van de Spelen regelt én de belofte dat voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog alle deelnemende atleten weer in één olympisch dorp zullen worden ondergebracht, probeert Turkije de wereld er nu al bijna een jaar lang van te overtuigen dat "Istanbul 2000' meer is dan de olympische droom van een jonge natie. Istanbul is het kruispunt van twee belangrijke continenten, de oost en de west, zo betogen de Turken, en daardoor bij uitstek geschikt voor een internationale uitwisseling als de Olympische Spelen.

“In sportkringen hebben we in 1987 al laten blijken dat we de Olympische Spelen rond de eeuwwisseling naar Istanbul willen halen”, verklaart Haldun Domaç, een voormalige sportjournalist die belast is met de propaganda. “Maar we hebben ons pas vorig jaar juli officieel kandidaat gesteld. Nadat op 30 april de wet in het Turkse parlement was aangenomen, die niet alleen het bestaansrecht van het Turkse olympische comité bekrachtigde, maar waarin tevens nog eens werd vastgelegd dat "Istanbul 2000' een nationale kwestie is. Uit een opiniepeiling was namelijk gebleken dat 95 procent van de 60 miljoen Turken achter het idee staat om de Olympische Spelen in het jaar 2000 in Istanbul te laten plaatsvinden.”

Inmiddels is spontaan een landelijke handtekeningenactie op gang gekomen ter ondersteuning van de nominatie van Istanbul, terwijl een van de populairste kranten, de Hürriyet (Vrijheid), zich eveneens achter het Turkse Olympische Comité heeft opgesteld. De vele aanplakbiljetten in Istanbul zijn een andere uiting van het enthousiasme waarmee Turkije zich in de olympische strijd heeft geworpen. Istanbul moet concurreren met zes andere steden: Berlijn, Manchester, Peking, Brasilia, Milaan en Sydney. De beslissing valt op 23 september.

“Internationaal groeit de overtuiging”, aldus Domaç, “dat Peking de belangrijkste kanshebber is, maar dat heeft meer met politieke krachtsverhoudingen te maken dan dat de Chinese hoofdstad de meest geschikte plaats zou zijn voor de Olympische Spelen in het jaar 2000. De Westerse wereld heeft zo zijn eigen belangen in China, terwijl het na de val van het communisme eveneens aantrekkelijk is om juist in dit soort staten een zo groots sportevenement als de Olympische Spelen te organiseren.”

Turkije vertrouwt er vooralsnog op dat de kansen van Istanbul hoog zijn. Een van de grootste struikelblokken is de enorme verkeersdrukte in deze snel groeiende miljoenenstad. Om dit probleem het hoofd te bieden, concentreren alle sportactiviteiten gedurende de Olympische Spelen zich binnen een straal van maximaal 40 kilometer. Het olympisch dorp ligt zelfs maar tien kilometer verwijderd van het 100.000 plaatsen tellende olympisch stadion, waar het leeuwedeel van de wedstrijden zal plaatsvinden. Voor de overige sportevenemen worden bestaande of nieuw te bouwen sportcomplexen in de directe omgeving gebruikt. De wedstrijden spelen zich (op een uitzondering na) allemaal in het Europese gedeelte van Istanbul af. Voor zeilen wordt de Zee van Marmora gebruikt, met Fenerbahçe als haven, dat in het Aziatische gedeelte ligt.

De trots van het Turkse comité is het olympisch dorp, dat aan 15.000 atleten en officials onderdak moet bieden en dat uitkijkt over het meer Küçükçekmece. Dit nog te bouwen complex van 7000 huizen (voor de Spelen ingericht tot 40.000 appartementen) strekt zich over 920 hectares uit. De grond is eigendom van de Turkse staat, die via een speciaal huizenfonds (om het eigen huizenbezit onder de mensen met de lagere inkomens te bevorderen) de flats aan de man brengt. “De verwachting is”, aldus Domaç, “dat een belangrijk deel van de huizen zelfs al voor de Spelen zal zijn verkocht.”

Om een bijdrage te leveren aan de bescherming van het milieu is in de plannen de aanleg van een olympisch bos opgenomen, dat 1.300 hectares zal beslaan. Omdat in het Noorse Lillehammer, waar volgend jaar de Olympische Winterspelen worden gehouden, eveneens een dergelijk projekt op stapel staat, is een intensieve samenwerking ontstaan tussen de beide landen.

Maar er is méér: naast de atleten moet ook een massale stoet aan sportofficials, verslaggevers en toeschouwers worden gehuisvest. Domaç heeft geen zakjappannertje nodig om voor te rekenen dat Istanbul wat dat betreft met kop en schouders boven bij voorbeeld Barcelona uitsteekt, waar vorig jaar de Olympische Spelen plaatsvonden. “Deze Spaanse stad beschikte maar over 72.000 luxe hotelbedden, terwijl Istanbul er nu al 44.902 telt. Een aantal dat in 1995 zal zijn opgelopen tot 65.000, terwijl de schatting is dat Istanbul in het magische jaar 2000 zelfs tussen de 80.00 en 100.000 luxe hotelbedden zal hebben.”

Wat overblijft is het geld. Hoe financiert een land in ontwikkeling als Turkije een zo omvangrijk sportevenement als de Olympische Spelen? Het grootste deel van de begrote 1.2 miljard dollar komt binnen via televisierechten (480 miljoen dollar), internationale en nationale sponsors (388 miljoen dollar) en het aandeel dat het Turkse Olympische Comité ontvangt uit de opbrengsten van de nationale loterij, entreegelden voor paardenraces en bij voorbeeld de lotto en de toto (193 miljoen dollar).

“Tot voor kort speelde de race om wie de Olympische Spelen mocht organiseren zich meestal maar tussen twee steden af”, aldus Domaç, “maar sinds duidelijk is dat er met dit internationale sportevenement grof geld valt te verdienen, neemt het aantal kandidaten toe. Barcelona heeft bij voorbeeld vorig jaar 350 miljoen dollar overgehouden, terwijl de Olympische Spelen in Seoul in 1988 de industrie een enorme injectie heeft gegeven.” Istanbul verwacht ruim 200 miljoen dollar winst te kunnen maken in het jaar 2000.

Wie de Duitse medailleoogst van Barcelona bekijkt, kan zeggen dat het met die teloorgang nog wel mee valt. Het verenigde Duitsland haalde 92 medailles, tien minder dan de DDR in Seoul, veertig minder dan in 1988 de twee Duitslanden samen. Ruim zestig procent van dat eremetaal kwam van sporters uit het voormalige Oostduitsland, ook al wonen de meesten daar niet meer.