Z-Afrika koerst op verkiezingen in april 1994 aan

JOHANNESBURG, 4 JUNI. Een meerderheid van de Zuidafrikaanse partijen heeft gisteren in principe overeenstemming bereikt om op 27 april volgend jaar de eerste algemene verkiezingen te houden.

Verschillende van de 26 partijen die deelnemen aan het overleg over de politieke toekomst van hun land houden echter nog een slag om de arm. Ze betogen dat eerst het politieke geweld in het land onder controle moet worden gebracht, alvorens men aan verkiezingen kan denken. Nader overleg over de verkiezingsdatum zal op 15 en 25 juni worden gehouden.

De regering van president De Klerk en het Afrikaans Nationaal Congres verleenden beiden hun steun aan het principe-akkoord. ANC-leider Nelson Mandela sprak van “nieuwe hoop” voor het land na eeuwen van blank bestuur en secretaris-generaal Cyril Ramaphosa voorspelde dat dit nieuws “door het hele land zal weergalmen”. Regering en ANC menen dat verkiezingen de enige optie zijn voor het land, wil Zuid-Afrika niet afglijden naar chaos en anarchie.

De Inkatha-beweging van Zulu-leider Mangosuthu Buthelezi stelde zich echter zeer gereserveerd op jegens het akkoord. “Aan de voorwaarden voor het vaststellen van een verkiezingsdatum is nog niet voldaan, dat is gewoon duidelijk”, aldus Frank Mdalosa, Inkatha's voornaamste onderhandelaar bij het constitutionele overleg. “Ik heb geen bijzondere haast om een datum voor de verkiezingen vast te stellen.”

Andere Inkatha-leiders maakten duidelijk dat Inkatha vooral bezwaar maakt tegen de manier waarop de regering en het ANC - de twee belangrijkste partijen bij de onderhandelingen - hun voorstel aan de anderen probeerden op te leggen.

De regeringen van enkele "thuislanden' verklaarden zich tegen het bepalen van een verkiezingsdatum.

Ook de Konservatieve Partij, die het apartheidsstelsel graag gehandhaafd zou zien, was niet enthousiast. Ze herhaalde haar standpunt dat ze zich tegen elke poging zal verzetten om een multi-raciale regering in Zuid-Afrika in te voeren. Verkiezingen kunnen volgens de conservatieven tot nieuwe gewelddadige confrontaties en geweld leiden.

Waarnemers in Zuid-Afrika wijzen er op dat men zich inderdaad kan afvragen of het land rijp is voor algemene verkiezingen. Gewelddadige confrontaties tussen zwarten en blanken en ook tussen zwarten onderling zijn aan de orde van de dag. Bovendien is het riskant verkiezingen te houden wanneer een deel van de partijen daar niet voor is. Een getergd Inkatha, dat zich in de hoek gedreven voelt, zou voor veel onrust kunnen zorgen. Vooral het ANC is echter zeer gebrand op een verkiezingsdatum. Het geduld van zijn aanhang begint namelijk te tanen, nu concrete resultaten van het constitutionele overleg nog steeds zijn uitgebleven. (AP, Reuter)